IV SA/Wr 682/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprzeciwu Z. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2017 r. o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wskazanej treści postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r. oddalił powyższą skargę w całości. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem, sporządzonym na wniosek skarżącego został doręczony skarżącemu w dniu 12 kwietnia 2016 r. (k-50) Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2016 r. pozostawiono bez rozpoznania, zawarty w piśmie skarżącego z dnia 3 marca 2016 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 13 maja 2016 r. wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego. Postanowieniem referendarza sadowego z dnia 29 kwietnia 2016 r., po rozpoznaniu kolejnego wniosku o prawo pomocy, nadanego przez skarżącego w dniu 19 kwietnia 2016 r., przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego (pkt I sentencji) i umorzono postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt II sentencji). Dnia 9 maja 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu P. G.. Wyznaczony pełnomocnik pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 4 lipca 2016 r. odpis tej opinii został doręczony skarżącemu wraz z pismem Sądu z dnia 22 czerwca 2016 r. informującym, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu tej opinii. W dniu 19 grudnia 2016 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego z dnia 14 grudnia 2016 r., nazwane zażaleniem na zarządzenie "Sądu z dnia 11 maja 2016 r." W piśmie tym skarżący podał także, że wnosi o udzielenie pomocy prawnej, jeżeli by się okazało, że potrzebna jest pomoc wykwalifikowanego prawnika. Tego samego dnia do Sądu wpłynęło odrębne pismo skarżącego, opatrzone datą 6 czerwca 2016 r., w którym podał on, że powyższa opinia pełnomocnika z urzędu o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej łamie prawo, a pełnomocnik ten narusza kodeks etyki radcy prawnego. Tego samego dnia do Sądu wpłynął również złożony na niepodpisanym urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych. W rubryce obejmującej organ administracyjny, skarżący podał WSA we Wrocławiu. Pismem Sądu z dnia 21 grudnia 2016 r. zwrócono się do skarżącego o podanie jakie zarządzenie kwestionuje w powyższym piśmie z dnia 14 grudnia 2016 r., gdyż w niniejszej sprawie, Sąd w dniu 11 maja 2016 r. nie wydał zarządzenia. Odrębnym pismem Sądu z dnia 20 grudnia 2016 r. przesłano Okręgowej Izbie Radców Prawnych kopię, powyższego pisma skarżącego z dnia "6 czerwca 2016 r." celem odniesienia się do jego treści i poinformowania o nim Sądu. Skarżący pismem z dnia 4 stycznia 2017 r., nadanym następnego dnia, napisał, że nie rozumie powyższego wezwania (pisma Sądu) z dnia 21 grudnia 2016 r. Postanowieniem Sądu z dnia 10 lutego 2017 r. odrzucono, zawarte w piśmie skarżącego z dnia 14 grudnia 2016 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r., zażalenie na zarządzenie Sądu z dnia 13 maja 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który wpłynął do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r., poprzez jego podpisanie - skarżący nadesłał, podpisany w dniu 24 stycznia 2017 r., formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych, który wpłynął do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r. (k-148) i następnie został uzupełniony podpisem skarżącego w dniu 24 stycznia 2017 r. (k-159). Postanowieniem z dnia 21 lutego 2017 r. – doręczonym skarżącemu w dniu 9 marca 2017 r. – referendarz sądowy umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, z uwagi na to, iż sprawa została prawomocnie zakończona. W dniu 14 marca 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw na to postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: ppsa) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do art. 260 § 2 ppsa w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, na posiedzeniu niejawnym, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei w myśl art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1. w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak stanowi jednak art. 249a ppsa, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Prawo pomocy polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni skorzystać z przysługujących uprawnień. Inaczej mówiąc, chodzi o zapewnienie stronie konstytucyjnego prawa do sądu bez względu na jej sytuację majątkową. Z powołanego art. 243 §1 ppsa wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przez określenie "tok postępowania" zawarte w art. 243 §1 ppsa należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia. Zatem stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd. Wyjątek stanowi sytuacja, w której strona składa wniosek o przyznanie prawa pomocy po uprawomocnieniu się orzeczenia, występując jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia (por. post. NSA z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt II OZ 1003/16). W niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2016 r. oddalający skargę w całości stał się prawomocny z dniem 4 sierpnia 2016 r. (k-16), a skarżący nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia. Wystąpił jedynie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie już się prawomocnie zakończyło, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego po prawomocnym zakończeniu postępowania, stało się bezprzedmiotowe, wobec czego postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a ppsa. Niezależnie od powyższego dodać trzeba, iż skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit "b" ppsa, z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 249a ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.