IV SA/Wr 688/17
WyrokWSA we Wrocławiu2018-01-11
Skład orzekający: Henryk Ożóg, Julia Szczygielska, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nawet jeśli działalność nie była faktycznie prowadzona, stanowi przeszkodę do uznania osoby za bezrobotną zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy?Ratio decidendi
Posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nawet bez faktycznego prowadzenia tej działalności i bez złożenia wniosku o zawieszenie jej wykonywania, uniemożliwia uznanie osoby za bezrobotną zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. 'f' ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Fakt ten stanowi nową i istotną okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego i uchylenie wcześniejszej decyzji o przyznaniu statusu bezrobotnego.Stan faktyczny
Skarżąca uzyskała status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. Po pewnym czasie organ uzyskał informację z CEIDG, że skarżąca posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej od 1998 r. do 2017 r., mimo że twierdziła, iż nigdy nie prowadziła faktycznie działalności. Na tej podstawie wznowiono postępowanie, uchylono pierwotną decyzję i odmówiono uznania za osobę bezrobotną. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów o wznowieniu postępowania i błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że organ posiadał wiedzę o wpisie już wcześniej. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie sędzia NSA Julia Szczygielska, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną we wznowionym postępowaniu oraz umorzenie postępowania w sprawie zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę w całości.
Decyzją administracyjną z dnia [...] lipca 2017 r., po wznowieniu postępowania, postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., Prezydent miasta W.:
– uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], orzekającą o uznaniu R. W. (skarżąca) za osobę bezrobotną z dniem 21 maja 2014 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 29 maja 2014 r. do dnia 28 maja 2015 r.,
– odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 21 maja 2014 r.,
– umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w okresie od dnia 29 maja 2014 r. do dnia 28 maja 2015 r.
Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Podniosła, że w powyższej sprawie nie istniały żadne przesłanki do wznowienia postępowania, bowiem wpis do ewidencji gospodarczej, na który powołuje się organ pierwszej instancji, istniał już w chwili wydania decyzji z dnia [...] maja 2014 r. Ponadto uważa, że wpis ten musiał być znany organowi wydającemu tę decyzję, gdyż administratorem danych w 1998 r. była Gmina W., a w 2014 r. dane o działalności gospodarczej były jawne i dostępne. Zatem powoływanie się w zaskarżonej decyzji przez organ, który dane te gromadził na fakt pozyskania o nich informacji dopiero w 2017 r. jest całkowicie niezasadne. W odwołaniu zarzuciła organowi I instancji nieprawidłową interpretację przepisów prawnych, wyjaśniając, iż skoro działalność w ogóle nie została przez nią podjęta, to tym samym nie można jej było zawiesić. Wskazała również, że działalność ta nie podlegała zgłoszeniu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i Urzędzie Skarbowym. W związku z powyższym uważa, że zaskarżona decyzja jest bezzasadna i krzywdząca.
Wojewoda D., decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" i art. 71 ust. 1, art. 72, art. 73 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.) ustawa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z akt sprawy bowiem wynika, że skarżąca zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy we W. w dniu 21 maja 2014 r., uzyskując status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku od dnia 29 maja 2014 r. do dnia 28maja 2015 r. (decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...]). W dniu rejestracji podała w oświadczeniu rejestrowanego, że nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] orzeczono o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 8 czerwca 2017 r. powodu podjęcia innej pracy zarobkowej.
W dniu 10 lipca 2017 r. Powiatowy Urząd Pracy we W. pozyskał dokument z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (dalej CEIDG), z którego wynika, że w okresie od dnia 10 sierpnia 1998 r. do dnia 26 czerwca 2017 r. posiadała wpis w ewidencji działalności gospodarczej, ze wskazaną datą rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej od dnia 10 sierpnia 1998 r. i nie złożyła wniosku o zawieszenie wykonywania tej działalności.
W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] wznowiono postępowanie w przedmiocie:
– uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 21 lutego 2014 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 29 maja 2014 r. do dnia 28 maja 2015 r., zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...],
– utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 8 czerwca 2017 r. z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej, zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...].
W dniu 19 lipca 2017 r. skarżąca złożyła w urzędzie pracy pisemne oświadczenie, w którym potwierdziła dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w dniu 10 sierpnia 1998 r. Dodała, że działalność ta nigdy nie była przez nią prowadzona, więc nie miała obowiązku rozliczania się z Urzędem Skarbowym. (...)
Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego postanowieniem o wznowieniu postępowania wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a § 1 kpa lub art. 145b § 1 kpa i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, iż zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, według której w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jako nową okoliczność faktyczną istotną dla sprawy przyznania statusu osoby bezrobotnej i nieznaną organowi wydającemu decyzję oraz istniejącą w dniu rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej, tj. w dniu 21 maja 2014 r. należy uznać posiadanie przez skarżącą wpisu w CEIDG.
Organ I instancji po otrzymaniu oświadczenia o nieposiadaniu przez skarżącą wpisu o działalności gospodarczej nie był zobowiązany do sprawdzenia zgodności tego oświadczenia ze stanem faktycznym. Fakt posiadania przez zainteresowaną wpisu w CEIDG w dniu 21 maja 2014 r. należy uznać za okoliczność nową nieznaną organowi I instancji oraz istotną dla sprawy nabycia przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy określenie bezrobotny oznacza m.in. osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, albo innej pracy zarobkowej, jeżeli nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do oznaczonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej dnia podjęcia działalności gospodarczej. Przepis ten wskazuje, że samo posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej uniemożliwia nabycie statusu osoby bezrobotnej. Bez znaczenia jest fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej. Stanowisko takie zajął również Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 240/12, stwierdzając: "zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy w wersji obowiązującej od 26 października 2007 r. uzyskanie przez osobę bezrobotną wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powoduje utratę statusu bezrobotnego bez względu na okoliczność, czy działalność ta została rzeczywiście podjęta. Oznacza to, że uzyskując wpis do ewidencji działalności gospodarczej, strona przestaje spełniać kryteria osoby bezrobotnej, określone w ustawie. Organ nie działa w tym przypadku w ramach uznania administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, w wersji obowiązującej od dnia 1 lutego 2011 r., "za bezrobotnego nie może być uznana osoba, która złożyła wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej lub po złożeniu takiego wniosku nie zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosku o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął".
Z załączonych do odwołania dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżąca rejestrując się w urzędzie pracy w dniu 21 maja 2014 r. posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej i nie zgłosiła zawieszenia wykonywania tej działalności. Skarżąca nie kwestionuje tego faktu.
Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy odwołuje się jedynie do samego posiadania takiego wpisu, nie zobowiązuje natomiast organu do weryfikacji jego poprawności. Organy zatrudnienia nie są właściwe do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i ewentualnej korekty tego wpisu. Zgodnie z przepisami regulującymi prowadzenie działalności gospodarczej, to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek aktualizacji danych zawartych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.
Z informacji z CEIDG wynika, że wpis dokonany w dniu 10 sierpnia 1998 r. został
wykreślony dopiero w dniu 26 czerwca 2017 r. Skarżąca jako przedsiębiorca, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, miała pewne uprawnienia, ale i obowiązki. Podejmując decyzję o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, jednocześnie przyjęła na siebie obowiązki, w tym obowiązek dopełnienia wszelkich formalności związanych z późniejszym jego wykreśleniem. Niezłożenie przez odwołującą się wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej przed rejestracją w urzędzie pracy, należy uznać za brak należytej staranności w działaniu, do którego jako przedsiębiorca była zobowiązana.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że skarżąca, rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 21 maja 2014 r., posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej i nie złożyła wniosku o zawieszenie wykonywania tej działalności należy uznać, że w dniu rejestracji, tj. 21 maja 2014 r. nie spełniała definicji osoby bezrobotnej, o której mowa w art.2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy.
Informację o tym Powiatowy Urząd Pracy we W. uzyskał w dniu 10 lipca 2017 r. i chociaż skarżąca podaje, iż nie prowadziła działalności gospodarczej, to do dnia wykreślenia wpisu z rejestru nie spełniała warunku, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy, koniecznego do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Istniała zatem podstawa do uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2014 r. orzekającej o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 21 maja 2014 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 29 maja 2014 r. do dnia 28 maja 2015 r. oraz orzeczenia o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 21 maja 2014 r. i umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku w okresie od dnia 29 maja 2014 r. do dnia 28 maja 2015 r.
W skardze na tę decyzję skarżąca zarzuciła:
1. Naruszenie przepisu art 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez jego zastosowanie w okolicznościach, które były organowi znane z urzędu już w sytuacji wydawania decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] maja 2014 r.
2. Błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą zaskarżonej decyzji polegający na przyjęciu, że Prezydent W. dowiedział się o tym, że jest wpisana do rejestru działalności gospodarczej dopiero w dniu 10 lipca 2017 r.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o ponowne uznanie z dniem 21 maja 2014 r., za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 29 maja 2014 r. do dnia 28 maja 2015 r.
Podniosła, iż tryb wynikający z art. 145 kpa jest trybem nadzwyczajnym. Nie może być nadużywany ponieważ prowadziłoby to do destabilizacji zarówno rozstrzygnięć administracyjnych, jak i sytuacji strony postępowania. Tymczasem przyjęte przez organy rozstrzygające sprawę stanowisko, taką właśnie sytuację tworzą. Uznają bowiem za wyjątkową sytuację "pozyskania" w dniu 10 lipca 2017 r. przez PUP we W. informacji, która jak się okazuje była w posiadaniu Gminy W. od 1998 r.
W tej sytuacji podkreślić należy stanowczo, że nie istniały żadne przesłanki do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, albowiem wpis, na który powołuje się Prezydent istniał już w chwili wydania uchylonej zaskarżoną decyzją, decyzji ostatecznej. Co więcej, musiał być on znany organowi z urzędu, albowiem administratorem danych w 1998 r. była także Gmina W., a w 2014 r. dane o działalności były już jawne, dostępne on line, zatem powoływanie się przez organ, który dane te gromadził, na fakt pozyskania o nich informacji dopiero w 2017 r. jest całkowicie niezasadne i niezrozumiałe. Tym bardziej, że są to dane jawne. Przeciwna interpretacja prowadzi do niezrozumiałego uprzywilejowania organu względem strony.
Gmina danymi, które rzekomo "pozyskała" w 2017 r. dysponuje i administruje od 1998 r. Wyposażona w cały ogromny aparat administracyjny i procedury, ma niewątpliwie większą możliwość pozyskiwania i interpretowania danych, które ma zgromadzone u siebie. Dlaczego, w chwili obecnej, jako podstawę uchylonej decyzji ostatecznej podaje się oświadczenie skarżącej. Podpisując to oświadczenie działała w zaufaniu do organów administracyjnych podając w dobrej wierze, że nie prowadziła działalności gospodarczej, bo tak faktycznie było.
W 2014 r. nie miała nawet świadomości, że Gmina ma wpis skarżącej w rejestrze działalności. Uważa, że jeżeli interpretacja przepisów jest taka, jaką podaje Prezydent i Wojewoda, to powinna była być o tym poinformowana w 2014 roku.
Ponadto nadal uważa, że również interpretacja przez organ samej treści wpisu, jest całkowicie chybiona. Prezydent i Wojewoda twierdzą bowiem, że brak w tym wpisie informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej. Tymczasem zgodnie z treścią wpisu działalność gospodarcza nie była w ogóle podjęta. Jak mogła zatem zawiesić niepodjętą działalność? Taki też był powód, dla którego działalność ta nie podlegała nawet zgłoszeniu do ZUS i US.
Orzecznictwo i przepisy, na które powołuje się Prezydent i Wojewoda w zaskarżonych decyzjach dotyczą sytuacji, gdy działalność formalnie została podjęta, a następnie nie była prowadzona lub zaprzestano jej prowadzenia lecz dana osoba zaniechała dokonania odpowiedniej zmiany w rejestrze (zgłoszenia zawieszenia lub zamknięcia działalności).
Natomiast w tym wypadku, zgodnie z treścią wpisu i stanem faktycznym, działalność została zarejestrowana ale formalnie zgłosiła zaprzestanie jej prowadzenia w chwili zgłoszenia (czyli de facto zawieszenie działalności nastąpiło w chwili rejestracji).
W tej sytuacji zaskarżona decyzja jest całkowicie bezzasadna, ogromnie krzywdząca i narusza zaufanie obywatela do państwa. Gdyby PUP we W. dopełnił w 2014 r. swoich obowiązków i sprawdził, że posiada wpis do ewidencji działalności, nie naraziłoby to skarżącej na rujnującą groźbę zwrotu zasiłku. Mogłaby złożyć do CEIDG stosowne oświadczenie i sytuację w normalny sposób wyprostować. Nikogo, bowiem nie oszukiwała. Była w 2014 r. bezrobotna, a działalności gospodarczej nie prowadziła nigdy. W sytuacji, gdy jednak po tak długim czasie organ przypomina sobie o "pozyskaniu" informacji o wpisie do CEIDG, informacji do której miał lepszy dostęp w 2014 r., prowadzi to do ruiny finansowej skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie.
Stwierdził, odnosząc się do zarzutów skargi, że o konieczności złożenia przez osobę rejestrującą się w urzędzie pracy oświadczenia na temat posiadanego wpisu w CEIDG przesądzają przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1299) w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy. Wynika z nich, że osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny przekazuje pracownikowi powiatowego urzędu pracy w trakcie rejestracji fakty niezbędne do ustalenia możliwości przyznania statusu bezrobotnego (§ 5 ust. 6 pkt 21), a rejestracji osoby ubiegającej się o zarejestrowanie jako bezrobotny albo poszukujący pracy dokonuje się po poświadczeniu przez nią własnoręcznym podpisem przekazanych przez nią danych i złożeniu, w obecności pracownika powiatowego urzędu pracy i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczenia o prawdziwości przekazanych danych oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu (§ 8 ust. 1 pkt 1). To samo rozporządzenie nakłada na powiatowy urząd pracy, przed zarejestrowaniem osoby jako bezrobotnej, wyłącznie obowiązek sprawdzenia w rejestrze centralnym, czy rejestrująca się osoba nie jest zarejestrowana w innym powiatowym urzędzie pracy (§ 7 ust. 1).
Ujawniony fakt posiadania przez skarżącą wpisu w CEIDG w dniu 21 maja 2014 r. uznano więc za okoliczność nową, nieznaną organowi wydającemu w dniu [...] maja 2014 r. decyzję nr [...] oraz istotną dla sprawy nabycia przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej w dniu 21 maja 2014 r. Organ I instancji po uzyskaniu od zainteresowanej oświadczenia o nieposiadaniu przez nią wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie był zobowiązany do sprawdzenia zgodności tego oświadczenia ze stanem faktycznym.
Skarżąca nie może skutecznie powoływać się na fakt nieprowadzenia działalności czy nieopłacania składek ubezpieczeniowych, gdyż okoliczności te są pozbawione znaczenia prawnego w niniejszej sprawie. Brak znajomości obowiązujących przepisów w zakresie obowiązku ewidencyjnego osób prowadzących działalność gospodarczą nie stanowi okoliczności wyłączającej zastosowanie sankcji przewidzianych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z niezgodną ze stanem rzeczywistym treścią oświadczenia w zakresie posiadania wpisu w ewidencji działalności gospodarczej. Dla rozstrzygnięcia sprawy ma znaczenie bowiem tylko obiektywnie weryfikowalna okoliczność posiadania wpisu w ewidencji działalności gospodarczej.
Na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. nr 18 poz. 97 ze zm.) organy ewidencyjne obowiązane zostały do przeniesienia danych przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą oraz przedsiębiorców, którzy zawiesili wykonywanie działalności gospodarczej, zawartych w dotychczasowej ewidencji, do systemu teleinformatycznego Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Organ ewidencyjny nie był jednak zobowiązany do weryfikacji na tym etapie prawdziwości danych zgromadzonych w dotychczasowej ewidencji i badania ich aktualności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) ppsa, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należało mieć przede wszystkim na uwadze, że została ona wydana w trybie nadzwyczajnym, po wznowieniu postępowania administracyjnego z urzędu.
Powołany jako podstawa prawna wznowienia postępowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Wbrew zarzutowi skargi, organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że wskazane wyżej przesłanki wznowienia zaistniały w niniejszej sprawie, co uzasadniało nie tylko wznowienie postępowania administracyjnego, ale także wydanie decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa.
W okolicznościach sprawy istotną też kwestią jest właściwa interpretacja ustawowej definicji osoby bezrobotnej zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy, w szczególności pod kątem przesłanki dotyczącej wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Należy w tym miejscu stwierdzić, że definicja osoby bezrobotnej w omawianym zakresie podlegała istotnej ewolucji. Pod rządami ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu (Dz. U. Nr 75, poz. 446 ze zm.) o uznaniu za osobę bezrobotną nie decydował fakt wpisania jej do ewidencji, lecz faktyczne prowadzenie przez tę osobę działalności gospodarczej. W rozumieniu wskazanej ustawy, bezrobotnym była osoba pozostająca bez pracy i zarejestrowana we właściwym urzędzie zatrudnienia, zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia w ramach stosunku pracy, o ile nie pobierała emerytury, nie była właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie prowadziła działalności gospodarczej lub nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu. Powyższa definicja nie wiązała zatem uzyskania statusu bezrobotnego z zarejestrowaniem działalności gospodarczej, a z faktycznym jej prowadzeniem.
Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz. U. Nr 106, poz. 457 ze zm.) wprowadziła bardziej rozbudowaną definicję bezrobotnego, uzależniając możliwość uzyskania statusu bezrobotnego od dalszych przesłanek. W rozumieniu tej ustawy bezrobotną mogła stać się osoba nieprowadząca pozarolniczej działalności gospodarczej lub niepodlegająca ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej działalności.
Kolejnym aktem regulującym tę materię była ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), znacznie zaostrzająca wymagania dotyczące uzyskania statusu bezrobotnego. W rozumieniu tej ustawy bezrobotnym mogła być osoba, która, oprócz spełnienia innych ustawowych przesłanek, nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności, albo nie podlegała - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego.
W niniejszej sprawie podstawę prawną przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej stanowiły przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, powyższa ustawa została zmieniona, ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1243), w efekcie której za bezrobotnego uznana mogła być osoba, która - przy spełnieniu innych przesłanek - nie posiadała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlegała, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.
Z kolei zgodnie z obowiązującym od dnia 1 lutego 2011 r. przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" powołanej wyżej ustawy, bezrobotnym mogła być osoba, która nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej. Oznacza to, że od dnia 1 lutego 2011 r. przesłanki warunkujące uzyskanie statusu bezrobotnego uległy dalszemu zaostrzeniu, albowiem bezrobotnym mogła być osoba, która nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, oznaczonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu rejestracji skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy, zgodnie z którym, za bezrobotną uważa się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. "a-g" lub lit. "i", "j", 1 oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. "ha", która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis:
– zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo
– nie upłynął jeszcze okres do oznaczonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.
Należy tu wskazać, że organy stosują właściwe przepisy dotyczące sytuacji danej osoby w dacie jej rejestracji jako bezrobotnej, gdyż w szczególności ten fakt ma prawotwórcze znaczenie dla kwestii uzyskania statusu osoby bezrobotnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 529/10).
Nadto, zaistniałe na przestrzeni kilkudziesięciu lat zmiany w legalnej definicji osoby bezrobotnej wskazują na zaostrzenie regulacji dotyczących działalności gospodarczej osób bezrobotnych. Z biegiem lat bowiem już nie tylko prowadzenie tej działalności, ale sam fakt posiadania wpisu były negatywną przesłanką do przyznania statusu osoby bezrobotnej.
Taki stan prawny obowiązuje także aktualnie, gdyż już sam fakt złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej w sytuacji, kiedy osoba skarżąca nie wniosła o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i jednocześnie upłynął okres do dnia jej podjęcia, stanowi przesłankę uzasadniającą pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej, gdyż nie spełnia kryteriów osoby bezrobotnej określonych w ustawie.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna w dniu 21 maja 2014 r. z prawem do zasiłku od dnia 29 maja 2014 r. do dnia 28 maja 2015 r.
Jak zaś stwierdził organ odwoławczy, z informacji uzyskanej z CEIDG wynikało, że skarżąca posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej w okresie od dnia 10 sierpnia 1998 r. wykreślony w dniu 26 czerwca 2017 r.
Nie to jednak kwestionuje skarżąca. Zarzuca bowiem, że brak było podstaw do wznowienia postępowania w tej sprawie gdyż wpis, na który powołuje się organ I instancji istniał już w chwili wydania uchylonej decyzji ostatecznej i musiał być znany organowi z urzędu bowiem administratorem danych w 1998 r. była także Gmina W.
W tym względzie jednakże można w całości podzielić stanowisko zajęte przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. Wynika z niej, że przepisy rozporządzenia w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy wymagają od urzędu pracy, przed zarejestrowaniem osoby jako bezrobotnej, jedynie sprawdzenia w rejestrze centralnym, czy rejestrująca się osoba nie jest zarejestrowana w innym powiatowym urzędzie pracy (§ 7 ust. 1). Doniosłą okolicznością było też zobowiązanie organów ewidencyjnych do przeniesienia danych przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą oraz przedsiębiorców, którzy zawiesili działalność gospodarczą, zawartych w dotychczasowej ewidencji, do systemu teleinformatycznego CEIDG, bez sprawdzenia prawdziwości danych zgromadzonych w ewidencji.
W świetle tego powyższy wpis do CEIDG, w dniu 21 maja 2014 r. trafnie zatem należało uznać za okoliczność nową, nieznana organowi w dniu [...] maja 2014 r. kiedy wydana została weryfikowana decyzja. Nie można zatem skutecznie zarzucać, że wznowienie postępowania w tej sprawie było niezasadne, i skasowanie wymienionych na wstępie decyzji - również
Skarga na podstawie art. 151 ppsa, podlegała zatem oddaleniu w całości.
J.N.30.01.2018
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło