IV SA/Wr 701/12

WyrokWSA we Wrocławiu2013-02-13

Skład orzekający: Henryk Ożóg, Tadeusz Kuczyński, Wanda Wiatkowska-Ilków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli strona kwestionuje wysokość zwracanej kwoty, ale nie kwestionuje samego faktu nienależnego pobrania świadczeń?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu nie była dotknięta wadą nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu eliminację aktów obarczonych kwalifikowanymi wadami, a nie ponowne merytoryczne rozpatrywanie sprawy. W niniejszej sprawie nie stwierdzono oczywistej sprzeczności między treścią decyzji a przepisami prawa, a strona nie kwestionowała samego faktu nienależnego pobrania świadczeń, lecz jedynie wysokość zwracanej kwoty.
Stan faktyczny
Skarżąca E. D. kwestionowała decyzję o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zobowiązaniu do ich zwrotu. Wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji pierwszej instancji, argumentując, że część świadczeń została już odzyskana przez komornika, a mimo to została zobowiązana do zwrotu całej kwoty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. ([...]), wydaną z upoważnienia Prezydenta W., Starszy Administrator ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., uznał za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wypłacone E. D. (dalej skarżącej) na osobę uprawnioną – Ł. D., w okresie od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. i jednocześnie zobowiązał do zwrotu kwoty 2.520,00 zł łącznie z ustawowymi odsetkami, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. Skarżąca nie odwołała się od powyższej decyzji, lecz wniosła o umorzenie kwoty świadczeń nienależnie pobranych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. ([...]), wydaną z upoważnienia Prezydenta W., Starszy Administrator ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. odmówił skarżącej, przedstawicielowi ustawowemu osoby uprawnionej, umorzenia kwoty - w wysokości 2.520,00 zł - nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, określonych decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. ([...]) oraz ustawowych odsetek. Decyzja ta jest ostateczna. Skarżąca, podaniem z dnia 2 kwietnia 2012 r., wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 6 grudnia 2010 r. W uzasadnieniu wystąpienia wskazała, że nie odwoływała się od tej decyzji, ponieważ nie kwestionuje, że zostało w jej przypadku przekroczone kryterium dochodowe. Ma jednak zastrzeżenia co do samej wysokości kwoty, którą jest zobowiązana zwrócić. Wskazała, że "do pewnego momentu pobierałam alimenty bezpośrednio od komornika w wysokości 203 zł, przy zasądzonych 280 zł. Przeszłam jednak na świadczenie alimentacyjne w wysokości 280 zł. W ten sposób komornik wysyłał 203 zł do MOPS, a MOPS wypłacał mi świadczenie w kwocie 280 zł. Różnica pomiędzy wypłacanym świadczeniem z MOPS a tym, które pobieranym przez komornika wynosi 77 zł. Jednak MOPS zobowiązał mnie do zwrotu całości pobranego świadczenia, nie biorąc pod uwagę faktu, iż znaczną jego część, tj. 2436 zł odzyskano od komornika. [...] Zatem stanowi rażące naruszenie prawa zobowiązanie mnie do zwrotu całości pobranego świadczenia alimentacyjnego, ponieważ w znacznej części kwota ta została pokryta z alimentów ściągniętych przez komornika od byłego męża". Kolegium, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, przedstawiciela ustawowego uprawnionego, o stwierdzenie nieważności decyzji, decyzją z dnia [...] maja 2012 r. ([...]), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. Nie godząc się z dokonanym przez Kolegium rozstrzygnięciem skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Kolegium, decyzją z dnia [...] maja 2012 r., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., powtarzając argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Kolegium utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] maja 2012 r. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie wskazano w pierwszej kolejności, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania mającym na celu eliminację z obrotu prawnego - ze skutkiem ex tunc - decyzji dotkniętych wadami enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji nie może być jakiekolwiek uchybienie popełnione przy jej wydawaniu, ale tylko takie, o którym mowa w przepisach wskazanych w zdaniu poprzednim. Stwierdzenie nieważności decyzji jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Z tego powodu może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Dlatego wykładnia przesłanek zawartych w powołanych przepisach prawa winna mieć charakter ścieśniający. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych, odnoszącym się do tej kwestii (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1983 r., II SA 581/83, "Probl. Praw." 1984, nr 10, s. 28, w którym Sąd wyraźnie wskazał, że stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że eliminowana w tym trybie decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.; także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., II OSK 544/05, LEX nr 298465). Dalej Kolegium wskazało, że stosownie do art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może zostać wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. Postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 6 grudnia 2010 r. zostało wszczęte na wniosek skarżącej, przedstawiciela ustawowego osoby uprawnionej. Właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ (art. 157 § 1 k.p.a.). Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 6 grudnia 2010 r. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.. Następnie Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest wyłącznie ocena decyzji administracyjnej pod kątem wystąpienia wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., organ nie może merytorycznie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawy administracyjnej materialnej. W przeciwieństwie do pozostałych dwóch trybów postępowania nadzwyczajnego, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, przedmiot tego postępowania został ograniczony wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej (zob. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "PiP" 2001, z. 8, s. 31). Innymi słowy, "stwierdzenie nieważności decyzji jest zagadnieniem, które można odnieść wyłącznie do określonej decyzji i rozpatrywać wyłącznie w granicach określonych w przepisach proceduralnych" (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, PWN, Warszawa 1983, s. 251). Zatem należy stwierdzić, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest zbadanie decyzji przez pryzmat przesłanek nieważności nie rozstrzyga się o sprawie administracyjnej rozstrzygniętej tą decyzją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r. II OSK2015/10, orzeczenia.nsa.gov.pl ). Kolegium zastrzegło również, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, prawidłowość weryfikowanego rozstrzygnięcia jest oceniana według stanu prawnego istniejącego w dacie jego wydania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1997 r., III SA 1134/96, "ONSA" 1998, nr 3, poz. 101). W związku z tym, skład orzekający Kolegium dokonał analizy przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania badanej decyzji, tj. w dniu 6 grudnia 2010 r. Kolegium, mając na uwadze powyższe, oceniło decyzję z dnia 6 grudnia 2010 r. w świetle wszystkich podstaw przewidzianych w art. 156 § 1 K.p.a., które mogłyby potencjalnie uzasadnić stwierdzenie nieważności tego aktu administracyjnego. Dalej Kolegium zauważyło, że analiza zarzutów sformułowanych we wniosku o stwierdzenie nieważności i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozwala na spostrzeżenie, iż wolą strony było domaganie się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 6 grudnia 2010 r. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. W takiej sytuacji Kolegium uznało, że w pierwszej kolejności zbadać należy, czy decyzja z dnia 6 grudnia 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd wskazujący, że "rażące naruszenie prawa" zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000, V SA 2998/99, LEX nr 51249, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 sierpnia 2000 roku, III SA 1935/99, LEX nr 47008). Mając na uwadze powyższe Kolegium skonstatowało, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia nieważności badanej decyzji jest stwierdzenie, iż jest ona w sposób oczywisty niezgodna z przepisami ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.; zwana dalej "ustawą"), w brzmieniu z dnia 6 grudnia 2010 r. Po przeanalizowaniu decyzji z dnia 6 grudnia 2010 r. Kolegium uznało, że nie ma podstaw do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 infine K.p.a. Kolegium zaznaczyło, że E. D., przedstawiciel ustawowy Ł. D., nie zaprzecza, że w sprawie miał miejsce przypadek świadczeń nienależnie pobranych, gdyż dochód rodziny przekroczył kryterium uprawniające do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (725 zł). Kwestionuje jednak wysokość kwoty, jaką ma obowiązek zwrócić. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że w okresie, za jaki stwierdzono nienależne pobieranie świadczeń, tj. od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r., organ pierwszej instancji wypłacał E. D., przedstawicielowi ustawowemu Ł. D., świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 280,00 zł miesięcznie. Następnie - w decyzji z dnia 6 grudnia 2010 r. - stwierdzono, że wypłata świadczeń we wskazanym w zdaniu poprzednim okresie nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, co - zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. a ustawy - oznacza, że są to nienależnie pobrane świadczenia. Według art. 23 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Kwota do zwrotu wynosi zatem 2520,00 zł, tj. 280,00 zł x 9 miesięcy (grudzień 2009 r.-sierpień 2010 r.). Kolegium podkreśliło, w kontekście argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że świadczenia zostały pobrane, mimo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie ich wypłaty w całości i dlatego należy je zwrócić w całości, a nie w części, wraz z ustawowymi odsetkami. Kolegium zauważyło też, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostało przyznane - decyzją dnia [...] sierpnia 2009 r. ([...]) - na skutek bezskuteczności egzekucji alimentów (zob. znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] z dnia 1 7 sierpnia 2009 r.). Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 28 maja 2012 r., mając na względzie ustalony stan faktyczny i powołane przepisy ustawy, że twierdzenie zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności, iż decyzja z dnia 6 grudnia 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa jest nieuzasadnione. Kolegium wskazało, że decyzja z dnia 6 grudnia 2010 r. została prawidłowo doręczona i zawierała pouczenie o możliwości wniesienia odwołania. Adresat tej decyzji nie skorzystał z uprawnienia zaskarżenia jej w trybie zwyczajnym. W trakcie badania zgodności z prawem decyzji z dnia 6 grudnia 2010 r. Kolegium stwierdziło, że nie jest ona również dotknięta żadną z innych wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Tym samym, skoro decyzja z dnia 6 grudnia 2010 r. nie została obarczona żadną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., Kolegium odmówiło stwierdzenia jej nieważności. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła E. D., przedstawicielka ustawowa Ł. D.. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium i stwierdzenie nieważności, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] grudnia 2010 r. ([...]), powtarzając argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 6 grudnia 2010 r.. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało poczynione w decyzji z dnia 14 sierpnia 2012 r. ustalenia i towarzyszącą im argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie też do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonym zakresie nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z uchybieniami, które powodowałyby konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Istotą postępowania w niniejszej sprawie jest ocena, czy decyzja działającego z upoważnienia Prezydenta W. Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. i o zobowiązaniu do zwrotu kwoty 2.520,00 zł łącznie z ustawowymi odsetkami, dotknięta jest wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. czy wydana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Na wstępie rozważań zwrócić należy uwagę, iż jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada trwałości decyzji ostatecznych, która ma na celu nie tylko ochronę praw nabytych strony, ale w ogóle istniejącego porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego wymaga, by ostateczne decyzje administracyjne były co do zasady trwałe. W systemie prawa polskiego każda decyzja ostateczna korzysta z domniemania prawidłowości. Organ, który wydał decyzję wadliwą, jest tą decyzją związany do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem. Wszelkie decyzje ostateczne organów administracji, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo, tylko i wyłącznie w określonych trybach nadzwyczajnych. Doniosłość tej zasady powoduje, jak się podkreśla w doktrynie prawa administracyjnego, że stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji. Mimo to, ustawodawca przewidział tryby wzruszania decyzji ostatecznych, a jednym z nich jest uregulowana w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej służy eliminowaniu z obrotu prawnego decyzji obarczonych kwalifikowanymi wadami materialnoprawnymi, a więc dotykającymi samej decyzji, jej treści i skutków prawnych. Wady te dotyczą elementów stosunku prawnego tworzonego lub ustalonego przez decyzję, jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, iż organ administracji nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie to nie może więc przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym badane są na nowo wszystkie okoliczności sprawy. Dotyczy to każdego postępowania w tym przedmiocie bez względu na to, czy zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 240/04, Lex 168004 oraz wyroki NSA: z dnia 21 września 2001 r., sygn. akt III SA 1430/00 i z dnia 18 października 2001 r., sygn. akt III SA 1685/00, niepubl.). Za utrwalony w orzecznictwie należy zatem uznać pogląd, że postępowanie nadzorcze, w szczególności dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, nie służy załatwieniu sprawy administracyjnej. Jego podstawowym celem nie jest orzekanie o obowiązkach i prawach strony wynikających z przepisów prawa materialnego, lecz zbadanie orzeczenia wydanego w postępowaniu zwykłym pod względem zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Można więc powiedzieć, że przedmiotem decyzji wydanej w postępowaniu nadzorczym jest inna decyzja, a nie rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej (zob. na przykład wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 268/05, Lex nr 187911) Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla więc ramy powierzonej sądowi administracyjnemu kontroli legalności decyzji wydanych w tym nadzwyczajnym postępowaniu w instancji odwoławczej. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji bowiem rozstrzygnięcie to odpowiada prawu. Zasadnie, zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta W. Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr ŚR/006319/ZZ/12/10, o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. i o zobowiązaniu do zwrotu kwoty 2.520,00 zł łącznie z ustawowymi odsetkami przyjmując, że przedmiotowej decyzji nie można zarzucić rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przesłanka rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy naruszenie prawa ma oczywisty charakter. Należy zgodzić się z poglądem doktryny, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Na przykład w orzecznictwie wskazuje się, że za rażące naruszenie prawa nie można uznać błędów w wykładni prawa, ale przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej interpretacji. Wybór jednej z możliwych interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa nawet wtedy, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową. Rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (por. wyrok NSA z dnia 3 maja 2003 r., sygn. akt III SA 2395/01, niepubl.). Zdaniem Sądu, brak jest w niniejszej sprawie oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia zawartego w decyzji podlegającej badaniu w trybie stwierdzenia nieważności, a przepisami prawa. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta W. Starszy Administrator ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. na podstawie art. 104 k.p.a., art. 163 k.p.a. oraz art. 2, art. 9, art. 10 ust. 2, art. 12 ust. 1 i 2, art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – Ł. D., ze skutkiem od 1 września 2010 r., a następnie kolejną decyzją orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone skarżącej w okresie od 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2012 r. Podkreślenia wymaga fakt, że skarżąca nie zaprzeczała, że w jej sprawie miał miejsce przypadek świadczeń nienależnie pobranych, gdyż dochód rodziny przekroczył kryterium uprawniające do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (725 zł). Kwestionowała jednak wysokość kwoty, jaką ma obowiązek zwrócić. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że w okresie, za jaki stwierdzono nienależne pobieranie świadczeń, tj. od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r., organ pierwszej instancji wypłacał skarżącej, świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 280,00 zł miesięcznie. Następnie - w badanej decyzji - stwierdzono, że wypłata świadczeń we wskazanym w zdaniu poprzednim okresie nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, co - zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy - oznacza, że są to nienależnie pobrane świadczenia. Według art. 23 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Kwota do zwrotu wynosi 2520 zł, tj. 280 x 9 miesięcy (grudzień 2009 r.-sierpień 2010 r.). Treść normy art. 2 pkt 7 lit. c ustawy stanowi, iż nienależne pobrane świadczenie oznacza świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. dokonało prawidłowej oceny, iż ostatecznej decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta W. Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], nie można postawić zarzutu wydania z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Z obowiązującej w obrocie prawnym decyzji z dania [...] grudnia 2010 r. nr [...] wynika, że skarżąca pobrała nienależne świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 grudnia 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. Podkreślenia wymaga - w kontekście argumentacji zawartej w skardze, że skarżąca pobrała świadczenia w całości, mimo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie ich wypłaty i dlatego jest obowiązana do ich zwrotu w całości, a nie w części, wraz z ustawowymi odsetkami. Nie ma przy tym znaczenia, w jakiej części świadczenie zostało wypłacone przez komornika. Zauważyć też należy, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostało przyznane skarżącej - decyzją dnia [...] sierpnia 2009 r. ([...]) – na skutek bezskuteczności egzekucji alimentów (zob. znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] z dnia 17 sierpnia 2009 r.). Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy stwierdzić, że brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło