IV SA/Wr 705/13

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, T. N. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł ([..] zł powiększone o stawkę podatku VAT) w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 270 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 62,10 zł, czyli ogółem 332,10 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 31 stycznia 2014 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Dnia 7 lutego 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata T. N. Wyznaczony pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 7 marca 2014 r. sporządził skargę kasacyjną, która zawiera wniosek o zasądzenie kosztów z tytułu pomocy prawnej według norm przepisanych, a odrębnym pismem, opatrzonym tą sama datą, wniósł o przywrócenie terminu do jej sporządzenia, które również zawiera wniosek o zasądzenie kosztów z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Postanowieniem Sądu z dnia 17 marca 2014 r. przywrócono termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1092/14 uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, a w jego uzasadnieniu wskazał nadto, że o przyznaniu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy orzeknie wojewódzki sąd administracyjny po zwrocie akt. Z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynika, że żadna ze stron nie stawiła się. Pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 10 listopada 2015 r. oświadczył, że koszty że koszty pomocy pranej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części i wniósł o zasądzenie tych kosztów w kwocie [...] zł ([...] zł + VAT ). W piśmie tym podał, że powyższy wniosek jest zasadny i konieczny, gdyż sporządził skargę kasacyjną i wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pismem referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2015 r. poinformowano pełnomocnika z urzędu, że jego wniosek o zasądzenie tych kosztów zostanie rozpoznany po zwrocie akt przez Naczelny Sąd Administracyjny, które wpłynęły do Sądu w dniu 22 grudnia 2015 r. Mając na uwadze treść wniosku zwartego w skardze kasacyjnej (k-56) o zasądzenie kosztów z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych, a także treść późniejszego wniosku z dnia 10 grudnia 2015 r. (k-102) o zasądzenie tych kosztów w wysokości [...] zł ([...] zł powiększone o VAT) przyjąć należy, że pełnomocnik z urzędu w późniejszym piśmie zmodyfikował pierwszy wniosek wnosząc o zasądzenie wspominanych kosztów w wysokości [...] zł. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł ([...] zł powiększone o stawkę podatku VAT). Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1, dotyczącym postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do którego nawiązuje § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia, wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ), zaś 75 % tej stawki, obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji, stanowi kwota 180 zł. Minimalne wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który nie prowadził sprawy w I instancji, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł). Pełnomocnik z urzędu wniósł jednak w niniejszej sprawie o przyznanie wynagrodzenia przekraczającego stawkę minimalną, tj. podwyższonego do kwoty [..] zł powiększonej o podatek VAT [...] zł, czyli łącznie [...] zł Z treści powołanego wyżej § 19 pkt 1 rozporządzenia wynika, że w przypadku, gdy pomoc prawna jest świadczona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4. Maksymalna, podwyższona opłata w niniejszej sprawie, czyli w postępowaniu sądowym w II instancji, wynosi zatem 270 zł (180 zł x150 % = 270 zł). Zasądzając opłatę za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, przy czym rozdział 5 w § 18 ust. 1 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Mając na uwadze powyższą regulację § 2 ust. 1 i § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia i uwzględnienie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r. uchylającym zaskarżony wyrok i uchylającym decyzje organów administracji wydane w I i II instancji należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu podwyższone wynagrodzenie obejmujące kwotę 270 zł (180 x 150%). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 (za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Pojęcie opłaty określa § 1 pkt 1 rozporządzenia, z którego wynika, iż obejmuje ono opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). W świetle powyższego należało przyznać adwokatowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, w kwocie 270 zł - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług obejmującą kwotę 62,10 zł (23% x 270) - w łącznej wysokości 332,10 zł (wynagrodzenie: 270 zł + podatek VAT: 62,10 zł =332,10 zł), co orzeczono w pkt I sentencji. Dodać należy, że wspomniane rozporządzenie nie przewiduje w postępowaniu sądowym w II instancji odrębnego wynagrodzenia z tytułu sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, lecz jedynie wynagrodzenie z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, które w tej sytuacji obejmuje również czynność polegającą na sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Natomiast wniosek o przyznanie wynagrodzenia w pozostałym zakresie przekraczającym stawkę maksymalną wynoszącą w niniejszej sprawie 270 zł, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zasądzone wynagrodzenie nie może przekraczać podwyższonej opłaty wynoszącej 150 % stawki minimalnej, czyli w rozpoznawanej sprawie kwoty 270 zł (180 zł x 150 %=270). W tej sytuacji należało odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie, tj. w kwocie przekraczającej 270 zł, co orzeczono w pkt II sentencji. Uwzględniono przy tym treść § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 listopada 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801). Z przepisu tego wynika bowiem, że mimo, iż nowe rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., to jednak w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 1, 2, 3 i § 19 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.