IV SA/Wr 709/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia WSA - Marcin Miemiec (spraw.) Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi G. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienie ze służby uchyla decyzję I i II instancji. Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...]r., nr [...], zwolnił G. H. ze służby w trybie art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), na podstawie zaświadczenia lekarskiego z dnia [...]r., wydanego przez D. Centrum Medyczne A (nr [...]), po przeprowadzeniu kontrolnych badań lekarskich, stwierdzającego, że z powodu przeciwwskazań zdrowotnych Gr H. jest niezdolny do wykonywania pracy na stanowisku kontrolera celnego. Organ uznał to za trwałą niezdolność do służby, wyczerpującą dyspozycję art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Po rozpatrzeniu wniosku G. H. o ponowne rozpatrzenia sprawy, Dyrektor Izby Celej we W. decyzją z dnia z dnia [...]r., nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej oraz na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego G. H. zażądał uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej we W., nr [...], z dnia [...]r. w sprawie utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji nr [...]z dnia [...]r. Skarżący zarzucił, że decyzja tę wydano: z naruszeniem prawa, bez rzetelnego i obiektywnego rozpatrzenia wszystkich przesłanek, z oczywistymi błędami merytorycznymi, z brakami uzasadnienia istotnymi dla sprawy. Zarzucił także brak wnikliwej analizy argumentów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu. Skarżący powołał art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, podstawę prawną decyzji, według którego funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby. Stwierdził, że zaświadczenie lekarskie z badania kontrolnego z D. Centrum Medycznego ,,A" S.A., nr [...] r., stanowi tylko o niezdolności do wykonywania pracy na stanowisku kontrolera celnego, bez określenia niezdolności trwałej. Przesłanką do podjęcia decyzji o zwolnieniu ze służby jest natomiast orzeczenie trwałej niezdolności. Skarżący w trakcie przeprowadzanych badań nie został poinformowany przez lekarza o możliwości skorzystania z regulacji § 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 332 ze zm.), dopuszczającej wydanie orzeczenia o przeniesieniu pracownika do innej pracy ze względu na stwierdzenie szkodliwego wpływu wykonywanej pracy na zdrowie pracownika. W związku z tym skarżący złożył w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. skargę na pracę lekarza centrum "A". Skarżący nie zgadza się także ze stwierdzeniem z uzasadnienia decyzji, że na podstawie okresu nieobecności w służbie, wynoszącego rzekomo łącznie ponad [...] lata, jak i orzeczenia wystawionego przez lekarza medycyny pracy, można przyjąć, że niezdolność skarżącego do służby ma charakter trwały. Na podstawie rozporządzenia z dnia 30 maja 1996 r. organ celny nie jest bowiem właściwy do orzekania o trwałości lub nietrwałości niezdolności do służby. Powołane zaświadczenie lekarskie wypowiada się co do zdolności do wykonywania pracy jedynie na dotychczasowym stanowisku, którego charakterystykę przedstawiono w piśmie z dnia [...]r., adresowanym do lekarza pracy centrum medycznego "A". W przypadku przeniesienia skarżącego na inne stanowisko służbowe charakter wykonywanej pracy mógłby zatem ulec zmianie. Jest bowiem nieprawdą, że w Izbie Celnej we W. i w placówkach podległych wszyscy funkcjonariusze celni wykonują jedynie pracę w pomieszczeniach biurowych (zamkniętych) przy komputerze, w 8 godzinnym systemie czasu pracy. Nieprawdą jest też, iż do dnia zwolnienia skarżącego ze służby, to jest do dnia [...]r., brak jest informacji o zakończonym leczeniu. Warunkiem koniecznym przeprowadzenia tych badań jest bowiem między innymi przedłożenie zaświadczenia o zakończonym leczeniu. Badanie kontrolne zostało przeprowadzone. Zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, stosowne zaświadczenie zostało przedłożone. W związku ze zwolnieniem ze służby badanie w trybie odwoławczym stało się bezprzedmiotowe. Skarżący zarzucił także oczywistą omyłkę pisarską w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dotyczącą określenia roku, która nie ma istotnego znaczenia dla sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że chybiony jest zarzut skarżącego, że decyzja o zwolnieniu ze służby jest wydana z naruszeniem prawa. Przesłanką faktyczną do zwolnienia ze służby z art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej jest orzeczenie trwałej niezdolności do służby. Według zaświadczenia lekarza medycyny pracy z dnia [...]r. skarżący nie jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku kontrolera celnego z uwagi na przeciwwskazania zdrowotne. Ponadto nieobecność skarżącego w służbie z powodu choroby trwała od dnia [...]r. do dnia [...]r. i od dnia [...] r. do dnia [...]r. W okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. (to jest do dnia zwolnienia ze służby) skarżący nie zgłosił się do służby i nie przedłożył pracodawcy żadnego dokumentu, informującego o przyczynie nieobecności w służbie. Po otrzymaniu w dniu [...]r. zaświadczenia lekarskiego, na podstawie którego wskutek przeciwwskazań zdrowotnych nie został dopuszczony do wykonywania obowiązków służbowych, skarżący również nie przedłożył zwolnienia lekarskiego usprawiedliwiającego jego nieobecność w służbie. Dyrektor Izby Celnej we W. po rozpatrzeniu sprawy, uwzględniając wszystkie okoliczności uznał zatem, iż została spełniona przesłanka z art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, to jest orzeczenie trwałej niezdolności do służby i wydał decyzje o zwolnieniu skarżącego ze służby. Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że jego nieobecność w służbie nie trwała ponad [...] lata. Skarżący myli bowiem dwa pojęcia: 1) nieobecność w służbie z powodu choroby, potwierdzonej zwolnieniami lekarskimi (udokumentowane okresy choroby skarżącego [...]r. - [...]r., [...]r. - [...]r.); 2) nieobecność w służbie, czyli niezgłoszenie się do służby i nie wykonywanie obowiązków służbowych określonych w "Karcie zakresu obowiązków i uprawnień" (okres od dnia [...]r. – [...]r., to jest do dnia zwolnienia skarżącego ze służby). Dyrektor Izby Celnej we W. wyjaśnił, że wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ponad dwuletni okres nieobecności w służbie w znaczeniu podanym w punkcie 2. Nie zgodził się też z twierdzeniem skarżącego o braku kompetencji do orzekania o trwałości lub nietrwałości niezdolności do służby. Ustawa o Służbie Celnej nie wskazuje bowiem organu, który jest powołany do orzekania trwałej niezdolności do służby. W art. 25 ust. 1 tej ustawy wskazane są przypadki, w których funkcjonariusz celny jest obligatoryjnie zwalniany ze służby. W art. 25 ust. 1 pkt 1 przesłanką faktyczną uprawniająca do podjęcia decyzji o zwolnieniu ze służby jest orzeczenie trwałej niezdolności. Przepis ten nie określa jednak ani organu właściwego do wydania orzeczenia, ani okoliczności, w jakich ta niezdolność powinna wystąpić. Artykuł 25 ust. 1 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej natomiast precyzyjnie określa sytuację, w której zwalnia się funkcjonariusza ze służby. Następuje to w przypadku trwałej utraty zdolności fizycznej lub psychicznej do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, stwierdzonej przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli nie ma możliwości pełnienia służby na innym stanowisku, odpowiednim do jego stanu zdrowia i kwalifikacji zawodowych, albo gdy funkcjonariusz celny odmawia przejścia na takie stanowisko. Według organu, dokonane zestawienie przesłanek zwolnienia ze służby daje podstawę do uznania, że ustawodawca wskazując w art. 25 ust. 1 ustawy dwie podstawy zwolnienia, a mianowicie w punktach 1 oraz 11, jedynie w drugim przypadku określa podmiot kompetentny do stwierdzenia trwałej utraty zdolności fizycznej lub psychicznej do pełnienia służby. W tym stanie rzeczy organ uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja są zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. W skardze oraz w odpowiedzi na skargę powołano szereg przepisów ustawy o Służbie Celnej. Sąd stwierdza, że bezprzedmiotowe jest powoływanie się przez Dyrektora Izby Celnej na regulację zawartą w art. 25 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.). Stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie wyczerpuje bowiem dyspozycji tego przepisu. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotna jest treść przepisu art. 25 ust 1 pkt 1 tej ustawy. Powołano go bowiem jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Według tego przepisu funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby. Wykładnia tego przepisu jest sporna między stronami. Według skarżącego podmiotem kompetentnym do wydania takiego orzeczenia jest jedynie uprawniony lekarz. Według poglądu Dyrektora Izby Celnej natomiast w sytuacji, gdy podmiot ten nie jest określony w powołanym przepisie, o trwałej niezdolności do służby może także orzec ten organ na podstawie materiału sprawy. Sąd podkreśla, że regułą jest określanie kompetencji organu na podstawie wyraźnego przepisu ustawy. Kompetencję organu można domniemywać jedynie wtedy, gdy przepis ustawowy zawiera normę, określaną jako domniemanie kompetencji na rzecz tego organu. W badanej sprawie brak jest zarówno wyraźnego przepisu, jak i przepisu o domniemaniu kompetencji na rzecz Dyrektora Izby Celnej w zakresie ogólnym czy też ograniczonym do wydawania orzeczeń o niezdolności do służby funkcjonariusza celnego. Z materiału sprawy wynika, że Dyrektor Izby Celnej oparł zaskarżone rozstrzygnięcia na powoływanym zaświadczeniu lekarskim z dnia [...]r. Z tego zaświadczenia wynika, że wobec przeciwwskazań zdrowotnych skarżący jest niezdolny do wykonywania pracy na stanowisku kontrolera celnego. Z interpretacji treści tego zaświadczenie nie wynika więc ani trwała niezdolność skarżącego do pracy w Służbie Celnej, ani też niezdolność do tej służby w ogóle. Wynika tylko niezdolność do wykonywania pracy na stanowisku kontrolera celnego, scharakteryzowanym w piśmie z dnia [...]r., zawartym w aktach administracyjnych sprawy. Stąd też sytuacja zdrowotna skarżącego nie wyczerpuje dyspozycji art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepis ten nie może zatem w rozpatrywanym stanie faktycznym stanowić podstawy prawnej do zwolnienia skarżącego ze służby. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.