IV SA/Wr 709/12

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, Ł. S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 150 % stawki minimalnej i zwrot wydatków w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 120 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 27,60 zł, czyli ogółem 147,60 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie; III. odmówić zwrotu wydatków. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. z dnia 26 listopada 2012 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Dnia 29 listopada 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata Ł. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 19 marca 2013 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję. W wyroku tym zasądzono na rzecz adwokata z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie 240 zł powiększone o podatek VAT 55,20 zł). Pismem z dnia 20 maja 2013 r. adwokat z urzędu sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. Skarga ta zawiera wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym wydatków i wynagrodzenia, w wysokości 150 % stawki minimalnej. Kolejnym pismem z dnia 30 grudnia 2014 r. (k-131), skierowanym do NSA, pełnomocnik z urzędu ponowił wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym wynagrodzenia w wysokości 150 % stawki minimalnej oraz oświadczył, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1541/13 oddalił powyższą skargę kasacyjną. W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał również, że nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przyznawane jest ono przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a więc pełnomocnik powinien wystąpić ze stosownym oświadczeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który prowadził sprawę w I instancji, wynosi zatem 50% stawki minimalnej, czyli 120 zł (50 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać w pkt I sentencji wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 147,60 zł (wynagrodzenie: 120 zł + podatek VAT: 27,60 zł =147,60 zł). Nieuzasadniony jest natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym wysokość stawki minimalnej. Żądana kwota stanowi maksymalną kwotę opłat, jaką może zasądzić sąd na rzecz pełnomocnika z urzędu, uregulowaną w treści § 19 pkt 1 rozporządzenia, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku, gdy pomoc prawna jest świadczona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych (120x150%=180 x23%=41,40; 180 +41,40=221,40 zł). Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa § 2 w ust. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, przy czym rozdział 5 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzając natomiast opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823). Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21). W niniejszej sprawie aktywność pełnomocnika z urzędu przejawiła się w udzieleniu dnia 3 grudnia 2012 r, upoważnienia aplikantowi adwokackiemu, który dnia 4 grudnia 2012 r. przejrzał akta sprawy, sporządzeniu pisma procesowego z dnia 20 grudnia 2012 r. o doręczenie kserokopii z akt sprawy, w uczestnictwie w rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. i sporządzeniu wniosku o uzasadnienie wyroku oraz wspomnianej już skargi kasacyjnej. Ponadto z akt sprawy wynika, że pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 3 grudnia 2014 r. skierowanym do NSA wnosił o zwolnienie go z tej funkcji i wyznaczenie innego pełnomocnika spośród adwokatów Izby Adwokackiej w W. W piśmie tym podał także, że nie może wziąć udziału w wyznaczonej rozprawie przed NSA ze względu na znaczne nakłady finansowe i poświęcenie dużej ilości czasu. Kolejnym pismem z dnia 30 grudnia 2014 r., skierowanym do NSA, podał, że zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej we W. o wyznaczenie innego pełnomocnika z urzędu i wskazał, że nie może uczestniczyć w rozprawie wyznaczonej na dzień 9 stycznia 2015 r. Do pisma tego dołączył pismo z ORA we W. z dnia 11 grudnia 2014 r. informujące, że Rada ta nie wyznacza pełnomocnika z innej izby adwokackiej, gdyż to ORA w W. po wcześniejszym wniosku adwokata wyznaczy nowego pełnomocnika z urzędu. Z protokołu rozprawy z dnia 9 stycznia 2015 r. wynika, że żadna ze stron nie stawiła się. Zatem aktywność pełnomocnika z urzędu została zakończona sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych, ponieważ pełnomocnik nie wskazał żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy ani też na czym miałaby polegać jego szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Z tych względów w pkt II sentencji odmówiono przyznania wynagrodzenia w kwotach przekraczających stawki minimalne. Ponadto pełnomocnik w skardze kasacyjnej wniósł o zwrot wydatków. Jednakże wniosek ten nie może zostać uwzględniony, ponieważ pełnomocnik nie wykazał żadnych wydatków, które poniósł. Powyższe uzasadnia odmowę zwrotu wydatków, co orzeczono w pkt III sentencji. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.