IV SA/Wr 722/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wskazanej treści postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r. oddalił skargę w całości. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek skarżącego został doręczony skarżącemu w dniu 12 kwietnia 2017 r. (k-37) Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2016 r. pozostawiono bez rozpoznania, zawarty w piśmie skarżącego z dnia 3 marca 2016 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 13 maja 2016 r. wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu od tego zarządzenia referendarza sądowego. Postanowieniem Sądu z dnia 23 czerwca 2016 r. odrzucono wniosek o przywrócenie terminu do odbioru korespondencji. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2016 r. pozostawiono bez rozpoznania kolejny wniosek skarżącego przyznanie prawa z powodu nieuzupełnienia braku formalnego tego wniosku poprzez jego podpisanie. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2016 r. i skarżący nie wniósł sprzeciwu od tego zarządzenia. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 września 2016 r. stwierdzono, że powyższy wyrok Sądu z dnia 10 lutego 2016 r. stał się prawomocny od dnia 13 maja 2016 r. W dniu 19 grudnia 2016 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego z dnia 14 grudnia 2016 r., nazwane zażaleniem na zarządzenie "Sądu z dnia 11 maja 2016 r." W piśmie tym skarżący podał także, że wnosi o udzielenie pomocy prawnej, jeżeli by się okazało, że potrzebna jest pomoc wykwalifikowanego prawnika. Tego samego dnia do Sądu wpłynęło również odrębne pismo skarżącego, opatrzone datą 14 grudnia 2016 r. zawierające zażalenie na powyższe postanowienie Sądu z dnia 23 czerwca 2016 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do odbioru korespondencji. Tego samego dnia do Sądu wpłynął także złożony na niepodpisanym urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych. W rubryce obejmującej zaskarżony organ, skarżący podał WSA we Wrocławiu. Pismem Sądu z dnia 21 grudnia 2016 r. zwrócono się do skarżącego o podanie jakie zarządzenie kwestionuje w powyższym piśmie z dnia 14 grudnia 2016 r., gdyż w niniejszej sprawie, Sąd w dniu 11 maja 2016 r. nie wydał zarządzenia. Skarżący pismem z dnia 4 stycznia 2017 r., nadanym następnego dnia, napisał, że nie rozumie powyższego wezwania (pisma Sądu) z dnia 21 grudnia 2016 r. (k-103) Postanowieniem Sądu z dnia 11 stycznia 2017 r. odrzucono, zawarte w piśmie skarżącego z dnia 14 grudnia 2016 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r., zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 23 czerwca 2016 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do odbioru korespondencji. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który wpłynął do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r., poprzez jego podpisanie - skarżący nadesłał, podpisany w dniu 24 stycznia 2017 r., formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych, w którym skarżący wskazał jako zaskarżony organ WSA we Wrocławiu, który wpłynął do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r. (k-90) i następnie został uzupełniony podpisem skarżącego w dniu 24 stycznia 2017 r. (k-110). Przepis art. 249a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 ustawy). Prawo pomocy polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni skorzystać z przysługujących uprawnień. Inaczej mówiąc, chodzi o zapewnienie stronie konstytucyjnego prawa do sądu bez względu na jej sytuację majątkową. Z powołanego art. 243 §1 p.p.s.a. wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przez określenie "tok postępowania" zawarte w art. 243 §1 p.p.s.a. należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia. Zatem stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd. Wyjątek stanowi sytuacja, w której strona składa wniosek o przyznanie prawa pomocy po uprawomocnieniu się orzeczenia, występując jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia (por. post. NSA z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt II OZ 1003/16). W niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 20165 r. oddalający skargę w całości stał się prawomocny z dniem 13 maja 2016 r. (k-10), a skarżący nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia. Wystąpił jedynie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie już się prawomocnie zakończyło, to rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego po prawomocnym zakończeniu postępowania, stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Niezależnie od powyższego dodać trzeba, iż skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit "b" p.p.s.a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a, art. 239 pkt 1 lit "b", art. 243 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.