IV SA/Wr 734/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie zakupu posiłków oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 pkt 1, art. 5, ust. 1, art. 6, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259 ze zm. ) zwanej dalej ustawą programową, oraz uchwały nr XXIII/228/12 Rady Miejskiej w B. K. z dnia 27 stycznia 2012 r. w sprawie świadczeń pomocy społecznej (Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego, poz. 1707 ) - po rozpatrzeniu odwołania M. L.(dalej skarżącej) przedstawiciela ustawowego małoletniego D. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza B. K. z dnia [...] lipca 2012 r. [...] o przyznaniu pomocy w formie zakupu posiłków od dnia 4 lipca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r. przez pięć dni w tygodniu za odpłatnością w wysokości 60 % utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżąca wnioskiem z dnia 4 lipca 2012 roku zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. K. o przyznanie posiłków dla syna do 31 sierpnia 2012 roku oraz o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na opał. Organ I instancji po rozpatrzeniu ww. wniosku decyzją z dnia 6 lipca 2012 r. przyznał synowi skarżącej posiłki od 4 lipca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 roku przez pięć dni w tygodniu za odpłatnością w wysokości 60 % rzeczywistych kosztów tj. 6,50 zł za posiłek , a odrębną decyzją z dnia 11 lipca 2012 r. przyznał specjalny zasiłek celowy w wysokości 700,00 zł na zakup opału. Od decyzji tej odwołanie wniosła skarżąca, przedstawiciel ustawowy małoletniego, kwestionując zaliczenie do dochodu rodziny alimentów w wysokości 450 zł twierdząc, że alimenty nie stanowią zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodu. Ponadto wskazała, iż w złożonym oświadczeniu wyraziła zgodę na ponoszenie odpłatności za obiady dla syna, bo gdyby jej nie wyraziła, to dziecko było by tej pomocy pozbawione. Rozpatrując powyższe odwołanie organ II instancji ustalił, że skarżąca, jak wynika to z aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 6 lipca 2012 r, zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem - uczniem technikum handlowego. Skarżąca od 1 lutego 2012 roku jest zatrudniona w Pośrednictwie Ubezpieczeniowym D. B. jako pośrednik ubezpieczenia PZU lecz od marca 2012 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku z czym ponosi znaczne koszty związane z leczeniem (leki). Na dochód rodziny w czerwcu 2012 roku składał się zasiłek chorobowy wypłacony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 820,83 zł oraz alimenty w wysokości 450 zł. Łączny dochód rodziny to kwota 1270,83 zł, w tym 635,41 zł na osobę w rodzinie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 2 pkt 1 i 4 ustawy programowej, celem Programu jest wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych o charakterze obowiązkowym w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich, a także poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach. W myśl przepisu art. 3 pkt 1 lit. c ustawy programowej, w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593, ze zm.), w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Jak stanowi z kolei art. 5 ust. 1 ustawy programowej, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Jak zaś wynika z przepisu art. 7 ustawy programowej do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe przepisy ustawy programowej, organ odwołał się do art. 7 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że uprawnionymi do otrzymania pomocy społecznej są osoby i rodziny w przypadku, kiedy zostaną dotknięte niepożądanymi z punktu widzenia społecznego zjawiskami negatywnie wpływającymi na ich szeroko rozumianą egzystencję, m.in. ubóstwem, bezrobociem, niepełnoprawnością. Jednocześnie, mając na uwadze istotę pomocy społecznej, którą jest świadczenie pomocy osobom i rodzinom znajdującym się w skrajnie niekorzystnych warunkach bytowych i osobistych, w art. 8 ust. 1 ustawy określono kryterium dochodowe osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy, przy czym kryterium to ulega zmianie w okresach trzyletnich w oparciu m.in. o wydane na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej rozporządzenie Rady Ministrów. I tak, stosownie do przepisu § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) [dalej zwanego rozporządzeniem], świadczenia przysługują: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny". Przez dochód, zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy, należy rozumieć sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W tym miejscu należy odpowiedzieć na stawiany przez stronę w odwołaniu zarzut błędnego określenia dochodu rodziny poprzez przyjęcie, iż alimenty otrzymywane przez syna nie są dochodem, bowiem nie są opodatkowane podatkiem dochodowym. Zarzut ten nie znajduje uzasadnienia, bowiem w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania , jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z utartą linią orzecznictwa oraz z powołanym przepisem art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy programowej przyjmuje się zasadę, że na potrzeby postępowania o przyznanie świadczeń wysokość do dochodu rodziny wlicza się wszystkie przychody w tym także otrzymywane alimenty. W tym świetle zarzut ten nie znajduje uzasadnienia. Ponieważ dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczym wynosi 635,41 zł ,a więc jest wyższy od 150 % kryterium dochodowego i Rada Gminy nie podjęła uchwały o podwyższeniu kryterium dochodowego stronie nie przysługuje nieodpłatna pomoc w zakresie dożywiania. W myśl art. 6 ust. 1 pomoc w formie posiłku może być przyznana odpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium, o którym mowa w art. 5 ust 1 albo 2. Rada gminy, w drodze uchwały, określa warunki odpłatności za pomoc, o której mowa w ust. 1. Rada Miejska w B. K. uchwałą Nr XXIII/228/12 z dnia 27 stycznia 2012 roku w sprawie świadczeń pomocy społecznej w § 5 ust. 5 ustaliła następujące zasady ustalania odpłatności za posiłek: 10 % w przypadku gdy dochód w rodzinie ucznia wynosi od 150,01 % do 160 % 20 % w przypadku gdy dochód w rodzinie ucznia wynosi od 160,01 % do 170 % 40 % w przypadku gdy dochód w rodzinie ucznia wynosi od 170,01 % do 180 % 60 % w przypadku gdy dochód w rodzinie ucznia wynosi od 180,01 % do 190 % 80 % w przypadku gdy dochód w rodzinie ucznia wynosi od 190,01 % do 200 % 100 % gdy dochód w rodzinie ucznia wynosi powyżej 200 %. Z zestawienia przedstawionego powyżej stanu faktycznego ze stanem prawnym wynika, iż przedmiotową sprawę należy rozpatrzyć w trybie art. 6 ust. i ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania , bowiem faktyczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 181,03 % dlatego też stronie przysługuje pomoc w formie posiłku, która jest odpłatna w wysokości 60 % poniesionych kosztów i pomoc takowa została przyznana. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że decyzja o przyznaniu stronie posiłków jest decyzją konstytutywną, dlatego też organ I instancji nie mógł orzec o ich przyznaniu wstecz jednak z uwagi na fakt, iż dziecko faktycznie od dnia 4 lipca 2012 roku korzystało z tych posiłków oraz na treść art. 139 k.p.a. Kolegium Odwoławcze w tym zakresie nie podjęło reformacyjnego rozstrzygnięcia i zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zakwestionowała zaliczenie do dochodu jej rodziny alimentów w wysokości 450 zł twierdząc, że alimenty nie stanowią zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie też do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z uchybieniami, które powodowałyby konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem żądania skarżącej było przyznanie pomocy w formie zakupu posiłków, zatem w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Po myśli art. 3 pkt 1 lit. c ustawy programowej w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym – w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Tego rodzaju pomoc może być przyznana nieodpłatnie jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (art. 5 ustawy o dożywianiu). Z kolei art. 7 tej ustawy stanowi, iż do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. W art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określono kryterium dochodowe osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy, przy czym kryterium to ulega zmianie w okresach trzyletnich w oparciu m.in. o wydane na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej rozporządzenie Rady Ministrów. I tak, stosownie do przepisu § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), świadczenia przysługują: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W tym miejscu należy odpowiedzieć na stawiany w skardze zarzut błędnego określenia dochodu rodziny poprzez przyjęcie, iż alimenty otrzymywane przez syna nie są dochodem, bowiem nie są opodatkowane podatkiem dochodowym. Zarzut ten nie znajduje uzasadnienia, bowiem w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania , jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z utartą linią orzecznictwa oraz z powołanym przepisem art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy programowej ustanawia się zasadę, że na potrzeby postępowania o przyznanie świadczeń wysokość do dochodu rodziny wlicza się wszystkie przychody w tym także otrzymywane alimenty. W tym świetle zarzut ten nie znajduje uzasadnienia. Sąd uznał, że organy prawidłowo wyliczyły dochód na osobę w rodzinie skarżącej, który wynosił 635,41 zł, a więc jest wyższy od 150 % kryterium dochodowego (wynosi 181,03%), a skoro Rada Miejska nie podjęła uchwały o podwyższeniu kryterium dochodowego stronie nie przysługuje nieodpłatna pomoc w zakresie dożywiania. W myśl art. 6 ust. 1 pomoc w formie posiłku może być przyznana odpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium, o którym mowa w art. 5 ust 1 albo 2. Rada Miejska w B. K., uchwałą Nr XXIII/228/12 z dnia 27 stycznia 2012 roku w sprawie świadczeń pomocy społecznej w § 5 ust. 5 ustaliła, że w przypadku gdy dochód w rodzinie ucznia wynosi od 180,01% do 200%, w wypadku przyznania świadczenia zobowiązana jest do ponoszenia 60% odpłatności za posiłek. Skoro faktyczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 181,03 % dlatego też stronie przysługuje pomoc w formie posiłku, która jest odpłatna w wysokości 60 % poniesionych kosztów i pomoc takowa została przyznana. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącej. Organy administracji w sposób prawidłowy przeprowadziły bowiem w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające. Przede wszystkim brak jest podstaw by kwestionować wliczenie do dochodu otrzymywanych przez skarżącą alimentów. Przepisy prawa ściśle określają sposób wyliczenia dochodu rodziny. Organy orzekające w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie mają swobody w wyborze metody wyliczania wysokości dochodu rodziny, ale mają obowiązek stosować dyrektywy zawarte w stosownych przepisach prawa. Zatem nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu rodziny według wskazań dokonanych przez skarżącą. W zaskarżonej decyzji został przedstawiony sposób wyliczenia dochodu rodziny przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy. Należy podkreślić, że dokonane przez organy orzekające w spawie wyliczenia są jasne i nie wymagają objaśnień. W ocenie Sądu, zarówno przebieg postępowania administracyjnego, w którym skarżąca brała udział, jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazują, że organy zasad powyższych nie naruszyły, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.