IV SA/Wr 737/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak- Kubiak Sędzia WSA Wanda Wiatkowska- Ilków Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., powołując się na przepis art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Domu Dziecka Nr 2 w W. z dnia [...], nr [...] ustalającej odpłatność G. K. za pobyt dzieci D. i K. K. w Domu Dziecka Nr [...] w kwocie po 273 zł miesięcznie za każde dziecko od dnia 1 lutego 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. W uzasadnieniu podało, że wydaną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Domu Dziecka Nr 2 w W. ustalił G. K. odpłatność za pobyt dzieci D. i K. K. w domu dziecka w wysokości 273 zł miesięcznie na każde dziecko od dnia 1 lutego 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Powyższa decyzja została doręczona odwołującemu się w dniu 23 lutego 2010 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenie odbioru. Pismem z dnia 17 marca 2010 r. (data wpływu do organu I instancji 18.03.2010r.) G. K. wniósł odwołanie od w/w decyzji, domagając się jednocześnie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Prośbę o przywrócenie terminu uzasadnił tym, że nie był w stanie dokonać czynności procesowej w wyznaczonym terminie z uwagi na ciężki uraz stawu kolanowego, który to uraz uniemożliwił mu samodzielne poruszanie się. Rozpoznając prośbę strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Ustaliło, że decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji ustalił odpłatność G. K. za pobyt dzieci D. i K. K. w domu dziecka w wysokości po 273 zł miesięcznie na każde dziecko od dnia 1 lutego 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Decyzja organu I instancji, zgodnie z art. 129 k.p.a., zawierała pouczenie o terminie i trybie wniesienia od niej odwołania. Wskazało, że stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy na wniosek zainteresowanego termin przywrócić, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a podanie o przywrócenie terminu wniesiono w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełniono czynności, dla której określony był termin. Z powyższego przepisu prawa wynika, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie czterech przesłanek: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny, która uniemożliwiała dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji o braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach starania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, samo zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma na poczcie osobiście lub przez domownika. Zdaniem tego organu, złożona w niniejszej sprawie prośba o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powyższych wymogów nie spełnia. Nie można bowiem w ocenie organu odwoławczego uznać, że uraz nogi uniemożliwił odwołującemu się sporządzenie odwołania i nadanie go na poczcie przez żonę, z którą odwołujący się mieszka i gospodaruje. W tej sytuacji, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, istnieje podstawa do przyjęcia, że odwołujący się nie zachował szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w związku z czym brak jest podstaw do uznania, że niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez odwołującego się. Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło odwołującemu się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w sprawie przez organ I instancji. W skardze na powyższe postanowienie G. K. podtrzymał twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podając, że w styczniu 2010 r. uległ wypadkowi przy pracy, obecnie jest po operacji kolana. Powołał się na swoją trudną sytuację rodzinną oraz majątkową i wniósł o ponowne wnikliwe rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej uznał, że skargę należy uwzględnić. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem podjęte z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] wydane z powołaniem się na przepis art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a. Postanowieniem tym, po rozpatrzeniu wniosku G. K. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Domu Dziecka Nr 2 z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt dzieci: D. i K. K. w Domu Dziecka Nr 2 w kwocie po 273 zł miesięcznie za każde dziecko od dnia 1 lutego 2010 r. do 31 grudnia 2010 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Z prawidłowych i niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organu odwoławczego wynika, że wniosek skarżącego z dnia 17 marca 2010 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynął do organu I instancji wraz z odwołaniem w dniu 18 marca 2010 r. Wydana w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 23 lutego 2010 r., co wynika z dołączonego do owej decyzji zwrotnego potwierdzenia jej odbioru, znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia od niej odwołania. Termin ten upływał w dniu 9 marca 2010 r. Odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone w organie I instancji w dniu 18 marca 2010 r. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak wynika z jego treści, skarżący podał, że z uwagi na ciężki uraz stawu kolanowego nie był w stanie działać w wyznaczonym terminie. Podał, że doznany uraz uniemożliwia mu samodzielne poruszanie się. Podał także, że częściową zdolność chodzenia odzyskał w dniu składania wniosku, tj. w dniu 18 marca 2010 r. Do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania dołączył zaświadczenie lekarskie określające rodzaj doznanego urazu oraz okres leczenia. Z zaświadczenia tego z dnia 15 marca 2010 r. wynika, że skarżący doznał urazu kilku struktur kolana prawego. W zaświadczeniu tym podano, że z uwagi na ciężkie uszkodzenia wewnętrzne stawu kolanowego chory nie jest zdolny do transportu od 25 stycznia do czasu zakończenia leczenia (kolejna operacja planowana jest na maj 2010 r. + okres rehabilitacji pooperacyjnej). Rozpoznając powyższy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że złożona w sprawie prośba skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie spełnia wymogów określonych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Powołało się przy tym na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej w terminie. W ocenie tego organu, nie można uznać, że uraz nogi uniemożliwił skarżącemu sporządzenie odwołania i nadanie go na poczcie przez żonę, z którą skarżący mieszka i gospodaruje. Powyższe stanowisko organu odwoławczego jest, zdaniem Sądu, na obecnym etapie postępowania przedwczesne. Organ bowiem nie wyjaśnił i nie ustalił, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy, że podstawą rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wydanej w sprawie przez organ I instancji decyzji jest przepis art. 58 k.p.a. Zgodnie z owym przepisem prawa: "§ 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne." W wyroku z dnia 09.05.2001 r. sygn. SA/Sz 260/00 (Lex nr 48942) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego." Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (por. postanowienie NSA z dnia 04.10. 2000 r. sygn. I SA/Gd 560/00, Lex nr 46437). W wyroku z dnia 28.12.2000 r. sygn. I SA/Ka 1781/99 (Lex nr 47160). Sąd ten wskazał, że: "Od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu." W wyroku z dnia 20.04.1999 r. sygn. I SA/Ka 1609/97 (Lex nr 37821) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym: "Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą, powódź, czy pożar. Tak więc samo zwolnienie od pracy nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu." Trafnie w tej sytuacji zauważa organ odwoławczy, powołując się na utrwalone już w tym względzie poglądy orzecznictwa sądowoadminstracyjnego, że samo zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma na poczcie osobiście lub przez domownika. Rozpatrując złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od wydanej w sprawie decyzji przez organ I instancji organ odwoławczy nie wyjaśnił i nie ustalił, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy przebywający na zwolnieniu lekarskim z powodu doznanego urazu nogi skarżący miał możliwość posłużenia się inną osobą, by w terminie dokonać czynności procesowej. Przyjęcie przez organ odwoławczy, że skarżący mógł złożyć odwołanie w terminie, skoro mieszka z żoną, bez uprzedniego wyjaśnienia i ustalenia, czy dokonanie owej czynności przez żonę skarżącego było w konkretnym przypadku możliwe, jest przedwczesne. W wyroku z dnia 21.07.2009 r. sygn. akt IV SA/Po 456/09 (LEX nr 553455) Wojewódzki sąd Administracyjny wskazał, że: "Ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść." W niniejszej sprawie organ odwoławczy z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśnił i nie ustalił, czy skarżący miał możliwość złożenia odwołania w terminie, korzystając z pomocy żony, lecz przyjął arbitralnie, że skoro skarżący mieszka z żoną i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe, to mógł dokonać czynności procesowej w terminie, korzystając z pomocy żony. Takie stanowisko organu, bez uprzedniego wyjaśnienia i ustalenia, czy rzeczywiście w okolicznościach faktycznych sprawy możliwe było złożenie przez skarżącego odwołania od decyzji wydanej w sprawie przez organ I instancji w terminie, uznać należy za przedwczesne. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie, jako wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podlegało uchyleniu, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy winien, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, wyjaśnić i ustalić, czy w okolicznościach faktycznych sprawy skarżący miał możliwość posłużenia się dorosłą osobą, np. żoną, by w terminie ustawowym złożyć odwołanie od decyzji wydanej w sprawie przez organ I instancji. W tym celu organ winien przeprowadzić stosowne postępowanie majce na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych mających wpływ na sposób rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Po wyjaśnieniu sprawy w powyższym zakresie i poczynieniu prawidłowych ustaleń, winien ocenić, czy w okolicznościach faktycznych sprawy istnieją przesłanki z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. do uwzględnienia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Mając na względzie charakter procesowy zaskarżonego postanowienia, Sąd nie orzekł w przedmiocie jego wykonania.