IV SA/Wr 74/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2008 r . na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A . B. oraz Rektora Uniwersytetu W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 lutego 2008r. w sprawie ze skargi A. B. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 107/06 zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2007r. postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o ustanowienie adwokata. Uzasadnienie: Skarżący A. B. wraz ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2007r. sygn. akt IV SA/Wr 74/08 złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, co potwierdzają przedłożone przez niego zaświadczenia z urzędu pracy. Mieszka z rodzicami, pozostając na ich utrzymaniu sprawuje jednocześnie nad nimi opiekę, bowiem ojciec choruje na serce. Na miesięczny dochód rodziny składają się: emerytura matki w wysokości 1134 zł netto i emerytura ojca w wysokości 1751 zł netto. Jak wynika z przedłożonego zeznania podatkowego za 2006r. skarżący poniósł stratę w kwocie 1540 zł z tytułu działalności prowadzonej osobiście, a podstawa obliczenia podatku wynosiła 0 zł. Oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Wskazał, że świadczenia emerytalne rodziców wystarczają jedynie na pokrycie kosztów wyżywienia, utrzymania i zakupu leków ojca, tym samym nie jest w stanie wygospodarować żadnych środków finansowych na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem o ustanowienie adwokata. Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wniósł Rektor Uniwersytetu W. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący na przestrzeni ostatnich lat otrzymywał od Uniwersytetu Wrocławskiego znaczne kwoty zasądzane przez sądy w sprawach z jego powództwa. Ponadto, jak wynika z informacji posiadanych przez organ, skarżący prowadzi działalność wydawniczą jako autor książek o hip-hopie i w ramach tej działalności sprzedaje swoje wydawnictwa. Sprzeciw od powyższego postanowienia został złożony również przez skarżącego. Skarżący zakwestionował postanowienie z dnia 26 lutego 2008r. Sygn. akt IV SA/Wr 74/08 wnosząc o przyznanie mu adwokata. W uzasadnieniu podał, że z uwagi na jego trudną sytuację finansową nie stać go na wynajęcie adwokata, "a referendarz, umarzając postępowanie o przyznanie adwokata, rażąco naruszył art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W piśmie procesowym z dnia 17 kwietnia 2008r. pełnomocnik organu podniósł, że sytuacja materialna skarżącego umożliwia mu ustanowienie pełnomocnika z wyboru, a ponadto skarżący ma wystarczającą wiedzę prawniczą umożliwiającą samodzielne prowadzenie sprawy. Skarżący natomiast, ustosunkowując się do twierdzeń zawartych w sprzeciwie organu, w piśmie z dnia 24 kwietnia 2008r. podał, że zasądzona na jego rzecz tytułem zadośćuczynienia kwota 8000 zł została przeznaczona na jego utrzymanie, bowiem z uwagi na brak zatrudnienia nie osiąga żadnych dochodów. Ponadto oświadczył, że w latach 2003-2007 nie wolno mu było podjąć pracy na podstawie umowy o pracę z uwagi na niewyjaśnioną sytuację prawną jako studenta studiów doktoranckich, a podjęta działalność literacka nie przyniosła żadnych dochodów, co wynika z przedłożonego zeznania podatkowego, w którym wykazał stratę w wysokości 1540 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Rozpoznając zgłoszony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Sygn. akt IV SA/Wr 74/08 W rozpatrywanej sprawie skarżący A. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżący jest zobowiązany ponieść, jak i jego sytuację materialną i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez niego kosztów postępowania zarówno sądowych, jak i związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze sytuację finansową skarżącego, a mianowicie fakt, że nie posiada on żadnego majątku, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostającą na wyłącznym utrzymaniu rodziców, będących emerytami (dochód trzyosobowej rodziny wynosi 2885zł miesięcznie) oraz, że podjęte przez niego próby zarobkowania, tj. prowadzenie własnej działalności wydawniczej przyniosło straty – Sąd uznał, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a zatem, że spełnia przesłanki określone w art. 246§1 pkt1 p.p.s.a. warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednakże wobec faktu, że przedmiotem skargi złożonej w niniejszej spawie jest wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 107/06 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 9 lutego 2007r., w której skarżący miał adwokata ustanowionego z urzędu, wniesiony w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest bezprzedmiotowy. Skoro bowiem w sprawie o sygn. IV SA/Wr 107/06 prawomocnym postanowieniem przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w konsekwencji czego skarżący udzielił pełnomocnictwa wskazanemu adwokatowi z urzędu do reprezentowania go w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 107/06 i pełnomocnictwo to nie zostało wypowiedziane do dnia dzisiejszego, ani przez skarżącego, ani przez adwokata, to mimo ustanowienia na etapie skargi kasacyjnej pełnomocnika z wyboru umocowanego tylko do złożenia skargi kasacyjnej w tamtej sprawie, skarżący nadal jest reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu Sygn. akt IV SA/Wr 74/08 ustanowionego w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 107/06, którego skarga o wznowienie postępowania dotyczy. Jak bowiem wynika z art. 39 p.p.s.a. pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem oraz udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach. W tej sytuacji wobec wykazanej bezprzedmiotowości wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, należało umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art.161§ 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając zatem na uwadze z jednej strony sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny, z drugiej zaś wysokość kosztów postępowania, jakie skarżący powinien ponieść w niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem w niniejszej sprawie. Wobec powyższego podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku podniesiony przez pełnomocnika organu zarzut dotyczący osiągania przez skarżącego dochodów działalności wydawniczej, albowiem zarzut ten nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy. Nie zasługiwał też na uwzględnienie argument dotyczący posiadania przez skarżącego wystarczającej wiedzy umożliwiającej skarżącemu samodzielne prowadzenie sprawy, wobec zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawa do sądu i jednoznacznie określonych przez ustawodawcę w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym, które to przesłanki – jak wyżej wykazano – skarżący spełnia. Na marginesie należy jedynie wskazać, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jednak wysokość opłaty Sygn. akt IV SA/Wr 74/08 oceniona w świetle okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, włączając w to zdolność skarżącego do jej uiszczenia oraz etap rozpoznania sprawy, na którym ograniczenia w dostępie do sądu zostały nałożone, stanowią czynniki, które są podstawą stwierdzenia, czy "jednostka" mogła skorzystać z prawa dostępu do sądu i jej sprawa mogła zostać rozpatrzona przez sąd ( por. Kreuz I v Polska z 19 czerwca 2001r., skarga nr 28249/95,) . Dopuszczalna jest również odmowa przyznania prawa pomocy ze względu na brak wystarczających szans powodzenia postępowania głównego ( por. Webb v Wielka Brytania, skarga nr 9353/81, Muro v Wielka Brytania), jednakże rozstrzygnięcie takie może podjąć tylko sąd (Aerts v Belgia z dnia 30 lipca 1998r.).