IV SA/Wr 761/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. T. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 10 października 2011 r. S. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały. Skarżący złożył jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą samotną, pozostającą w zatrudnieniu z tytułu którego uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 3000 zł miesięcznie (wraz z premią, która nie jest stałym składnikiem wynagrodzenia). Podał, że jego wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: czynsz za najem 550 zł, lekarstwa od 150 do 200 zł. Ponadto komornik potrąca mu kwotę 400 zł miesięcznie. Dodał, że nie posiada wiedzy prawnej umożliwiającej mu właściwą reprezentację przed sądem, wcześniej korzystał z bezpłatnej pomocy prawnej. Dodał, że nie posiada żadnego majątku, mieszkania i innych nieruchomości ani oszczędności, jak również papierów i przedmiotów wartościowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2011 r. odmówiono skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazano, że brak jest na obecnym etapie postępowania podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że do dyspozycji pozostaje mu kwota 850 zł, a nie jak wskazał Sąd – 1900 zł. Kwotę tę przeznacza na zakup biletu miesięcznego, żywności, odzieży, przy czym musi uwzględnić również nieprzewidziane wydatki. Skoro zarobek skarżącego to 3000 zł brutto (ok. 2000 zł netto) a jego wydatki miesięczne stanowi kwota 1150 zł to skarżącemu pozostaje kwota 850 zł. W dniu 30 listopada 2011 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego informujące, że wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmuje częściowe zwolnienie z kosztów sądowych i przyznanie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że instytucja zwolnienia z kosztów sądowych może być stosowana jedynie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić bowiem należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu Państwa. Zatem powinno mieć ono miejsce tylko w przypadkach, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OZ 1146/09 niepubl.). Tym bardziej, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata - nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący pozostaje w zatrudnieniu i na bieżąco osiąga z tego tytułu dochody w wysokości około 3000 zł miesięcznie (brutto), (skarżący podaje też kwotę netto tj. ok. 2000 zł), które znacznie przekraczają kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującą w 2011 r., tj. kwotę 1386 zł brutto, co oznacza, że jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Wykazane miesięczne wydatki obejmujące łącznie kwotę około 1100 zł, również nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż po ich poniesieniu skarżącemu pozostaje do dyspozycji kwota około 1900 zł (3000 zł -1100 zł =1900 zł), przy czym skarżący nie ma innych osób na utrzymaniu. Podnieść jednocześnie należy, że dochód skarżącego znacznie przekracza kwotę 477 zł stanowiącą kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (Dz. nr 64, poz. 593 ze zm.), uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, które przysługują m. in. osobom znajdującym się w trudniej sytuacji materialnej. Powyższe oznacza, iż skarżący nie znajduje się w takiej sytuacji. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 3 w związku art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak sentencji postanowienia.