IV SA/Wr 769/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu odwołania B. Ś., wniesionego w imieniu W. W., od, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., z dnia [...] maja 2010 r. ([...]), zmieniającej decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. ([...]) poprzez ustalenie od dnia 1 maja 2010 r. należnej od W. W. opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku, ul. [...], w wysokości 1675,54 zł, a opłaty ponoszonej przez Gminę W. w wysokości 559,46 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. Jak podało Kolegium w uzasadnieniu decyzji, decyzją z dnia [...] maja 2010 r. ([...]), organ pierwszej instancji zmienił decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. ([...]) poprzez ustalenie od dnia 1 maja 2010 r. należnej od W. W. opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku, ul. [...] w wysokości 1675,54 zł, a opłaty ponoszonej przez Gminę W. w wysokości 559,46 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że zmiana wysokości opłat za pobyt W. W. w domu pomocy społecznej wynika ze zmiany jej sytuacji dochodowej w związku z zasądzeniem na jej rzecz alimentów od córki – B. Ś., wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt XIII Ca 427/09, w wysokości 200 zł miesięcznie. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, dochód W. W. wynosi 2293,63 zł i składa się między innymi z dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 271,65 zł. W odwołaniu na decyzję organu pierwszej instancji, wniesionym za zgodą Strony przez B. S. (oświadczenie z dnia 5 lipca 2010 r.), Odwołująca się zarzuciła niezgodność wydanej decyzji z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności poprzez uwzględnienie w dochodzie W. W. stanowiącym podstawę naliczenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej dodatku pielęgnacyjnego, co narusza przepis art. 158 ustawy o pomocy społecznej oraz - traktowanie dochodu jej matki jako dochodu netto, podczas gdy, jako podlegająca ustawie o kombatantach jest zwolniona z płacenia podatku dochodowego, a ubezpieczenie zdrowotne finansuje budżet państwa, stąd otrzymywane przez nią świadczenie rentowe jest świadczeniem brutto. Do odwołania załączyła kserokopię legitymacji osoby represjonowanej wystawioną na nazwisko Strony. Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z przepisem art. 60 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej: ustawa) pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca (ust. 1), ustalanego, w przypadku domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym, przez prezydenta miasta (ust. 2 pkt 1). W myśl przepisu art. 61 ust. 1 ustawy, zobowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, a także, jeżeli mieszkaniec domu nie ponosi pełnej odpłatności, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Opłata za pobyt w domu pomocy społecznej obciążająca mieszkańca domu wynosi nie więcej niż 70% jego dochodu, a opłata gminy stanowi różnicę między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu, małżonka, zstępnych oraz wstępnych (art. 61 ust. 2 ustawy). Pojęcie dochodu dla potrzeb ustawy o pomocy społecznej, w tym ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, określają przepisy art. 8 ustawy. Zgodnie z ust. 3 art. 8 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3, w myśl ust. 4, nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. W myśl natomiast art. 106 ust. 5 ustawy decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy wynika, po pierwsze, że W. W. przebywa w Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku we W. przy ul. [...] oraz, po drugie, że w następstwie zasądzenia wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r. na rzecz Strony od B.Ś. alimentów w kwocie 200 zł zmieniła się jej sytuacja dochodowa. Wzrost dochodu W. W. powyżej 10% kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących - tj. 477 zł (art. 106 ust. 3b w związku z art. 8 ust. 1 ustawy i § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. Nr 127, poz. 1055), uzasadniał zmianę wysokości ponoszonej dotychczas przez Odwołującą się odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej na podstawie cytowanego już art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, Kolegium zauważa, że przywołane przepisy art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wskazujące stanowi dochód i co może go pomniejszać. Z przepisów tych wynika, że za dochód ustawa o pomocy społecznej rozumie ogół uzyskiwanych przez Stronę wpływów, bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania z wyłączeniem wyjątków wskazanych w ustawie wymienionych enumeratywnie w art. 8 ust. 3 pkt 1-3 i ust. 4. Wyjątki te nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Wbrew stanowisku Odwołującej się, dodatkowym wyjątkiem pozwalającym na pominięcie przy ustalaniu dochodu Strony dodatku pielęgnacyjnego nie jest przepis art. 158 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten ma charakter przejściowy i rozstrzyga o prawie do dodatku pielęgnacyjnego dla osób przebywających w ponadgminnym domu pomocy społecznej, skierowanych do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. Skoro, zatem powołane przepisy nie wymieniają dodatku pielęgnacyjnego, jako świadczenia niewliczanego do dochodu strony, uznać należy, że dodatek ten stanowi integralną część tego dochodu. Opłatę Strony za pobyt w domu pomocy społecznej stanowiącą równowartość 70 % dochodu obliczać należy zatem od faktycznej kwoty świadczenia, jaką otrzymuje od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Kolegium zwraca uwagę, że zajęte w przedmiotowej sprawie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2010 r., IV SA/Wr 524/09, Legalis; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 2009 r., IV SA/Wr 207/09, Legalis; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2007 r., II SA/Rz 1056/06, Legalis). W świetle dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń faktycznych oraz przytoczonych przepisów, wzrost dochodu W. W., w następstwie zasądzenia na rzecz Strony alimentów w kwocie 200 zł, nakładał na organ obowiązek zmiany decyzji z dnia 22 kwietnia 2009 r, określającej pierwotnie wysokość wnoszonej przez W. W. opłaty. Zmiana sytuacji dochodowej Strony stanowi bowiem obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji administracyjnej na niekorzyść strony. Wskazana w zaskarżonej decyzji kwota 1675,54 jest prawidłowa - stanowi równowartość 70% dochodu, tj. kwoty 2393,63 zł. Kwota 559,46 zł, do jakiej uiszczania została zobowiązana gmina, stanowi natomiast różnicę między średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku we W., przy ul. [...] (wynoszącym 2235,00 zł), a wysokością opłaty ustalonej od Odwołującej (2235 zł - 1675,54 zł = 559,46 zł). Podkreślić również należy, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy, ma charakter konstytutywny - wywiera skutki ex nunc, a więc na przyszłość, stąd może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym została wydana, a nie np. sięgać swoim zakresem do dnia zmiany sytuacji dochodowej Strony, czyli do dnia 10 marca 2010 r. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 października 2008 r., III SA/Kr 104/08, LEX nr 497634). W skardze na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik skarżącej wskazał, iż brak w niej podstaw prawnych włączenia dodatku pielęgnacyjnego do dochodu stanowiącego podstawę ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej było ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w związku ze zmianą wysokości dochodu mieszkańca domu oraz wysokości kosztu utrzymania w tej placówce. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm.); dalej ustawa. Zgodnie z art. 60 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza go w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka nie więcej niż 70 % tego dochodu. Art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy natomiast stanowi, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. (ust. 4). Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, iż uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącej, w związku z zasądzeniem na jej rzecz alimentów od córki – B. Ś., wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt XIII Ca 427/09, w wysokości 200 zł miesięcznie. Zmieniła się miesięczna kwota odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Wobec tej sytuacji organ I instancji zmienił decyzję własną w tym przedmiocie ustalając nową, wyższą odpłatność za pobyt we wcześniej wskazanej placówce. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, ustalając opłatę w nowej wysokości, organ orzekający dokonał prawidłowych wyliczeń, gdyż na dochód składa się renta łącznie z przysługującymi dodatkami w kwocie 2293,63,24 zł netto. Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że organy orzekające w sprawie prawidłowo obliczyły miesięczną kwotę należną za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej, a zarzuty skargi w tej kwestii są bezzasadne, gdyż nie ma podstaw prawnych do tego aby, jak domaga się tego pełnomocnik skarżącej, dodatku pielęgnacyjnego nie wliczać do kwoty dochodu zdefiniowanego w ustawie o pomocy społecznej. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły przepisów obowiązującego prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.