IV SA/Wr 794/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. D. o cofnięcie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu wydatków z tytułu opłaty za pobyt w domu opieki postanawia: cofnąć prawo pomocy przyznane postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2015 r. w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2015 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W postanowieniu tym stwierdzono, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., nie przewiduje możliwości ustanowienia adwokata z konkretnej miejscowości, gdyż zgodnie z art. 244 § 3 p.p.s.a., jeżeli strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała konkretnego adwokata, właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu z tym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę. W związku z powyższym skarżąca powinna była wskazać konkretnego adwokata z podaniem imienia i nazwiska, czego nie uczyniła pomimo pisma referendarza sądowego z dnia 23 lutego 2014 r. wzywającego stronę do podania, którego konkretnego pełnomocnika powinna wyznaczyć rada adwokacka. W celu realizacji tego postanowienia dnia 13 kwietnia 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokat P. D.- D. Następnie skarżąca pismem z dnia 23 kwietnia 2015 r. złożyła wniosek o zmianę adwokata wyznaczonego z miasta W. na adwokata z miasta G. Wyjaśniła, że miasto G. znajduje się w pobliżu jej miejsca zamieszkania, a do W. ma około 100 km i dlatego we wniosku o przyznanie prawa pomocy żądała adwokata z miasta G., aby móc się z nim łatwiej komunikować. Radca prawny ustanowiony w innej sprawie nie wywiązywał się należycie ze swoich obowiązków. Wniosek ten został zakwalifikowany jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2015 r. przyznającego skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu polegającą na wyznaczeniu pełnomocnika z innej miejscowości (tj. z G.) wskazanej w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 maja 2015 r. odmówiono zmiany powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2015 r. z uwagi na to, że żądanie ustanowienia adwokata z miasta G. znajdującego się w pobliżu miejsca zamieszkania skarżącej nie stanowi nowej (zmienionej) okoliczności uzasadniającej zmianę postanowienia, jak również z tego względu że okoliczności tej nie stanowi również twierdzenie skarżącej, że radca prawny ustanowiony w innej sprawie nie wywiązywał się należycie ze swoich obowiązków. Postanowieniem Sądu z dnia 4 września 2015 r., po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sadowego z dnia 12 maja 2015 r. odmówiono zmiany tego postanowienia referendarza sądowego. W związku z licznymi pisami i skargami skarżącej dotyczącymi niewyznaczenia w niniejszej sprawie adwokata z G., pismem Sądu z dnia 8 lipca 2015 r., przesłanym także do wiadomości skarżącej zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z prośbą o rozważenie zmiany pełnomocników ustanowionych w sprawach o sygn. akt IV SA/Wr 794/14 i IV SA/Wr 795/14 na pełnomocnika mającego siedzibę w G. W odpowiedzi na to pismo Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 22 lipca 2015 r. poinformowała Sąd, że brak jest podstaw prawnych do zmiany pełnomocników z urzędu we wskazanych wyżej sprawach skarżącej, gdyż toczą się one przed WSA we Wrocławiu i dlatego też zostali wyznaczeni pełnomocnicy mający siedziby zawodowe we W., co jest zgodne z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1983 r. - Prawo o adwokaturze, w myśl którego adwokat świadczy pomoc prawną z urzędu w okręgu sądu, w którym wyznaczył swoją siedzibę. W odpowiedzi na pismo skarżącej z dnia 17 sierpnia 2015 r. o zwolnienie ustanowionej z urzędu adw. P. D.-D. i wyznaczenie nowego pełnomocnika radcy prawnego M. G., Sąd pismem z dnia 1 września 2015 r. poinformował skarżącą, że może jedynie przyznać prawo pomocy, natomiast z wnioskiem o wyznaczenie innego pełnomocnika skarżąca powinna zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej. Następnie w dniu 14 września 2015 r. pracownik sekretariatu Wydziału IV przeprowadził ze skarżącą rozmowę telefoniczną, podczas której skarżąca podała, że nie zgadza się z decyzją ORA we W., która wyznaczyła adwokata z W., a nie z G. W rozmowie tej podała również, że jeżeli nie otrzyma adwokata z G. to rezygnuje z adwokata z W. i że nie chce adwokata z W. (notatka służbowa pracownika sądu k-116). Ponadto tego samego dnia skarżąca przeprowadziła rozmowę telefoniczną z innym pracownikiem Sądu, aby przekazać Prezesowi, że rezygnuje z adwokata, jeżeli będzie on z W., gdyż interesuje ją tylko adwokat z G. (notatka służbowa pracownika sądu k-119). Pismem z dnia 14 września 2015 r. nadanym w urzędzie pocztowym następnego skarżąca wyjaśniła, że nie wyrażała i nie wyraża zgody na przekazywanie jej danych osobowych i aktów dotyczących rozpoznawanej sprawy innym adwokatom niż adwokat z G. Dodała w nim również, że informowała Sąd i Prezesa, że jeżeli nie zostanie jej przydzielony adwokat z G. to rezygnuje z adwokatów z W., którym nie udzieliła pełnomocnictwa i którzy się z nią nie kontaktowali i że należała jej się pomoc prawna z urzędu skoro zostali przydzieleni adwokaci z W., a ponadto w Sądzie uzyskała informacje, że może wnioskować o adwokata w pobliżu miejsca zamieszkania. W tej sytuacji pismem referendarza sądowego z dnia 23 września 2015 r., przedstawiającym te okoliczności, poinformowano skarżącą, że w ich świetle należałoby przyjąć, iż rezygnuje ona z pełnomocnika z urzędu ustanowionego w niniejszej sprawie. W piśmie tym wezwano skarżącą aby ustosunkowała się do tego twierdzenia w terminie siedmiu dni, pod rygorem cofnięcia przyznanego jej prawa pomocy. Wraz z tym pismem, przesłano skarżącej kopię pisma Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 22 lipca 2015 r. informującego Sąd, o braku podstaw prawnych do zmiany pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie. Skarżąca nie udzieliła żadnej odpowiedzi na to pismo referendarza sądowego, pomimo że zostało ono doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 28 września 2015 r. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 2 listopada 2015 r. cofnięto prawo pomocy przyznane skarżącej postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2015 r. w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy przyjął, że skoro skarżąca wyraziła wolę rezygnacji z przyznanego jej prawa pomocy (m.in. w piśmie z dnia 14 września 2015 r.) to przestały istnieć okoliczności, na podstawie których przyznano prawo pomocy, co uzasadniało jego cofnięcie na podstawie art. 249 p.p.s.a. W dniu 5 listopada 2015 r. pracownik Sądu przeprowadził ze skarżącą rozmowę telefoniczną, podczas której skarżąca oświadczyła, że nie zgadza się z uzasadnieniem postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 listopada 2015 r. Pracownik sekretariatu poinformował skarżącą, że jeżeli chce złożyć sprzeciw od postanowienia referendarza to musi to złożyć go na piśmie. Skarżąca odpowiedziała, że musi się zastanowić (k-135). Następnie na przesłanym skarżącej odpisie postanowienia z dnia 2 listopada 2015 r. skarżąca poczyniła w dniu 5 listopada 2015 r. uwagi, które naniosła odręcznie. Skarżąca oświadczyła, że nie wyrażała woli rezygnacji z przyznania jej prawa pomocy tylko z przydzielonych jej adwokatów z W. Wskazała z imienia i nazwiska adwokata z G. ale "zostało odrzucone" i nie wie dlaczego. W związku z powyższym pismem skarżącej, wystosowanym na piśmie Sądu o doręczeniu odpisu postanowienia z dnia 2 listopada 2015 r., Sąd wezwał skarżącą (pismem z dnia 7 grudnia 2015 r.) do wyjaśnienia, jaki charakter procesowy ma powyższe pismo, czy należy traktować go jak sprzeciw, czy jak wniosek o przyznanie pełnomocnika, czy też pismo to ma inny charakter, jeżeli tak to należało podać jaki. Powyższe wezwanie Sądu skarżąca odebrała w dniu 21 grudnia 2015 r. (k.175). W dniu 25 lutego 2016 r. skarżąca przeprowadziła rozmowę telefoniczną z pracownikiem Sądu i zwróciła się z zapytaniem dlaczego nie ma żadnego adwokata z urzędu. Podniosła, że oczekuje od Sądu wyjaśnień, dlaczego nie został jej przyznany pełnomocnik, a wkrótce ma się odbyć rozprawa. W piśmie procesowym z dnia 2 marca 2016 r. oświadczyła, że odsyła zawiadomienie o rozprawie, która odbędzie się 30 marca 2016 r. ponieważ nie ma przydzielonego adwokata z G., o co wnioskowała w lutym 2015 r. Zdaniem skarżącej, skoro nie otrzymała żadnej informacji od tut. Sądu, że przydzielony jej adwokat z G. został cofnięty to rozprawa nie może się odbyć do momentu aż nie dostanie informacji o danych i biurze adwokata z urzędu z G. Zarządzeniem z dnia 3 marca 2016 r. skarżąca została wezwana do wyjaśnienia, jaki charakter ma pismo z dnia 2 marca 2016 r., czy jest to wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, czy też pismo o innym charakterze, jeżeli tak, to jakim. Z notatki sporządzonej przez pracownika Sądu w dniu 7 marca 2016 r. wynika, że skarżąca podczas rozmowy telefonicznej oświadczyła, że nie będzie odpowiadała na pismo Sądu z dnia 4 marca 2015 r. Według skarżącej wyraziła się jasno w piśmie z dnia 2 marca 2016 r., z którego wynika, ze dopóki nie zostanie jej wyznaczony przez Sąd lub Radę Adwokacką pełnomocnik z G., sprawa nie może się odbyć (k-178). Uwzględniając powyższe Sąd potraktował pismo skarżącej z dnia 5 grudnia 2015 r. jako sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd. Według art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przepis ten należy interpretować szeroko, nie ograniczając pojęcia "okoliczności" wyłącznie do sytuacji majątkowej strony. Strona, której udzielono prawa pomocy może sama zrzec się tego uprawnienia, a zatem złożyć wniosek o cofnięcie przyznanego prawa pomocy (T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005 r. s. 636; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 869/12, post. WSA w Opolu z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Op 590/13, post. WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 904/12, post. WSA w Warszawie z dnia 20 maja 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2640/13, post. NSA z dnia 24 maja 2015 r. sygn. akt I OZ 285/15 ). W postanowieniu WSA w Opolu z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Op 590/13 i WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 904/12 podkreślono przy tym, że "prawo pomocy przyznawane jest wyłącznie na wniosek (art. 243 § 1 p.p.s.a.), który tym samym jest formalnoprawnym warunkiem przyznania prawa pomocy, stanowiąc o dopuszczalności jego przyznania. Nawet przy zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy, jego przyznanie nie jest możliwe z urzędu bez złożenia wymaganego wniosku przez stronę postępowania. W konsekwencji rezygnacja z przyznanego prawa pomocy, będąca w istocie cofnięciem wniosku o prawo pomocy po jego przyznaniu, oznacza brak formalnoprawnej podstawy przyznanego prawa pomocy. Taką rezygnację z przyznanego prawa pomocy należy więc traktować jako zmianę okoliczności będących podstawą przyznania prawa pomocy w rozumieniu art. 249 p.p.s.a." . Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że skarżąca w piśmie z dnia 14 września 2015 r. wyraziła wolę rezygnacji z przyznanego jej postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2015 r. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. We wspomnianym bowiem piśmie skarżąca podała, że informowała Sąd i Prezesa, że jeżeli nie zostanie jej przydzielony adwokat z G. to rezygnuje z adwokatów z W., którym nie udzieliła pełnomocnictwa i którzy się z nią nie kontaktowali. Oświadczenie to jest poparte dwoma notatkami służbowymi pracownika Sądu z rozmów telefonicznych ze skarżącą, w których podała ona, że jeżeli nie otrzyma adwokata z G. to rezygnuje z adwokata z W. i że nie chce adwokata z W. Potwierdza to również brak odpowiedzi skarżącej na pismo referendarza sądowego z dnia 23 września 2015 r. wzywające ją do ustosunkowania się do twierdzenia zawartego w tym piśmie, iż przedstawione w sprawie okoliczności pozwalają na przyjęcie, iż rezygnuje z pełnomocnika z urzędu ustanowionego w niniejszej sprawie, zaś brak stanowiska skarżącej skutkować będzie wydaniem postanowienia o cofnięciu prawa pomocy. Dodać trzeba, iż wraz z tym pismem referendarz sądowy przesłał skarżącej kopię omówionego wyżej pisma Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 22 lipca 2015 r. informującego Sąd, o braku podstaw prawnych do zmiany pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie, co oznacza, że skarżąca ma wiedzę, iż wspomniana Rada nie znalazła podstaw prawnych do zmiany wyznaczonego pełnomocnika z urzędu na pełnomocnika prowadzącego kancelarię w G. Skoro zatem skarżąca w powyższym piśmie dnia 14 września 2015 r. i notatkach służbowych, sporządzonych tego samego dnia, wyraziła wolę rezygnacji z przyznanego jej prawa pomocy, przyjąć należy, że okoliczności na podstawie których przyznano to prawo przestały istnieć, co uzasadnia jego cofnięcie, na podstawie art. 249 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 249 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.