IV SA/Wr 80/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu; II. umorzyć postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że jest studentką uczelni wyższej i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z ojcem i studiującą na innej uczelni wyższej młodszą siostrą. Skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, z tytułu której otrzymuje dochód netto w wysokości [...] zł. Ojciec otrzymuje rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie [..] zł netto. Siostra otrzymuje stypendium socjalne w związku z nauką na uczelni wyższej w kwocie [...] zł miesięcznie netto, które w całości przeznacza na pokrycie kosztów wyżywienia i wynajęcia miejsca w pokoju w miejscowości, w której znajduje się uczelnia wyższa. Łączny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł netto miesięcznie. Działalność gospodarcza ojca została zwieszona. Wskazała, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł, a także dwa udziały wynoszące 1/8 (1/8x2) we współwłasności dwóch nieruchomości. Siostra posiada udział wynoszący 1/8 we współwłasności nieruchomości. Skarżąca podała, że opłata za najem mieszkania wynosi 1300 zł i że dodatkowo opłaca jeszcze rachunki związane z korzystaniem z tego mieszkania. Natomiast siostra ponosi wydatki związane z najmem mieszkania w wysokości 530 zł w miejscowości, w której znajduje się uczelnia wyższa i również dodatkowo opłaca jeszcze rachunki związane z korzystaniem z tego mieszkania. Wydatki związane z leczeniem ojca wynoszą około 150 zł, a opłaty za media w mieszkaniu ojca około 350 zł. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych umowy o pracę wynika, że skarżąca jest zatrudniona od ponad pięciu miesięcy na czas określony, tj. łącznie rok i 5 miesięcy. Z zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach, które znajduje się w tych aktach wynika, że wynagrodzenie netto skarżącej we [..] 2015 r. wyniosło [..] zł, a w [...] [...] zł. Ze znajdującego się tam wydruku z CEiIDG wynika, że działalność gospodarcza ojca jest zawieszona od ponad roku i 4 miesięcy, a z pisemnych oświadczeń wynika, że ojciec nie otrzymuje innych dochodów poza rentą. Z decyzji o przyznaniu renty wynika zaś, że świadczenie to zostało przyznane ojcu na okres trzech lat, a wysokość wypłacanego świadczenia wynosi [...] zł. W aktach tych znajduje się także umowa najmu lokalu mieszalnego przez skarżącą, zawarta na czas nieokreślny, z której wynika, że czynsz najmu wynosi 1000 zł miesięcznie. Czas trwania tej umowy wynosi obecnie około roku i pięciu miesięcy, a miejsce zamieszkania (adres) podany w skardze i we wniosku o przyznanie prawa pomocy pokrywa się z adresem wynajmowanego lokalu mieszkalnego, którego dotyczy powyższa umowa najmu zawarta przez skarżąca. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Mając na uwadze, że skarżąca jest osobą studiującą na uczelni wyższej utrzymującą się z wynagrodzenia za pracę, we wskazanej wyżej wysokości, z tytułu umowy o pracę zawartej na czas określony oraz fakt, że skarżąca przepracowała na podstawie tej oceny umowy okres około pięciu miesięcy (licząc od daty jej zawarcia) oraz wysokość świadczenia rentowego ojca przyznanego czas określony, a także kwotę stypendium socjalnego siostry studiującej również na uczelni wyższej położonej w innej miejscowości oraz fakt odmowy przyznania skarżącej pomocy materialnej, tj. stypendium socjalnego i zwiększonego stypendium socjalnego i wysokość wydatków związanych z utrzymaniem skarżącej w związku z nauką, w szczególności wysokość czynszu ustalonego w umowie najmu i wysokość wydatków dotyczących utrzymania pozostałych członków rodziny przyjąć należy, że skarżąca wykazała, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Nie przeczy temu fakt posiadania oszczędności zważywszy szczególnie, że obecne zatrudnienie skarżącej ma charakter krótkotrwały, bo skarżąca przepracowała okres pięciu miesięcy, a umowa o pracę jest zawarta na czas określony. Ponadto skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika również w innej sprawie sądowej, co generuje dodatkowe koszty w budżecie skarżącej związane z jego ustanowieniem. Z tych względów przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, co orzeczono w pkt I sentencji. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że zaskarżona decyzja dotyczy odmowy przyznania studentowi prawa do stypendium socjalnego. Prawo do tych świadczeń zostało uregulowane w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (tj. Dz. U. r 2012 , poz. 572 ze zm.). W myśl art. 173 § 1 pkt 1 tej ustawy student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego. Zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne (art. 179 ust. 2 ). W myśl zaś ust. 3 tego przepisu wysokość dochodu, o której mowa w ust. 2, nie może być niższa niż 1,30 kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.), oraz wyższa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.). Z regulacji tych wynika zatem, że prawo do przyznania studentowi stypendium socjalnego przysługuje, jeżeli student znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a ponadto spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych. Przesłanki uzasadniające przyznanie tego stypendium odwołujące się do trudnej sytuacji materialnej i kryterium dochodowego wskazanego w ustawie o pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych, pozwalają na przyjęcie, że sprawy dotyczące przyznania studentowi prawa do stypendium socjalnego są sprawami z zakresu pomocy i opieki społecznej, o których mowa w art. 239 pkt 1 lit "a" p.p.s.a. Strona skarżąca jest zatem zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. W tej sytuacji postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu jako zbędne na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.