IV SA/Wr 813/06
WyrokWSA we Wrocławiu2007-05-31
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który nie otrzymał decyzji o wyznaczeniu na stanowisko służbowe po 1 lipca 2004 r., ma prawo do odprawy obliczonej według przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czy też według przepisów dotychczasowych (ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. i nieotrzymujący decyzji o wyznaczeniu na stanowisko służbowe po 1 lipca 2004 r. nie ma prawa do odprawy obliczonej według przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. Zastosowanie powinny mieć przepisy dotychczasowe, tj. ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, ponieważ sprawa nie była wszczęta, a niezakończona ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. w rozumieniu art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. w zakresie należności uposażeniowych.Stan faktyczny
Skarżący M. S. domagał się wypłaty wyrównania odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, twierdząc, że organ błędnie naliczył należność według przepisów starszych niż obowiązujące w dacie jego zwolnienia. Organy wojskowe odmówiły, argumentując, że do ustalenia wysokości odprawy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, ze względu na datę zwolnienia i brak działań kadrowych po 1 lipca 2004 r. Skarżący kwestionował tę interpretację, powołując się na przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. i zasady konstytucyjne.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka- Ostrowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska- Ilków Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] Nr [...] wydana na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 74 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 7, art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1977 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), art. 17 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), § 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 ze zm.), art. 94 ust. 4 pkt 1 oraz art. 169 i 170 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 11 wrześni 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750 ze zm.), utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...], Nr [...] odmawiającą wypłaty wyrównania odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Postępowanie w sprawie wszczęte zostało pismem M. S. z dnia [...] skierowanym do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D., w którym domagał się on wypłaty wyrównania odprawy z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej w kwocie [...] zł brutto wraz z odsetkami ustawowymi. .Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawca wywodził , że organ finansowy Jednostki Wojskowej Nr [...] błędnie naliczył należność pieniężną z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej , która to zgodnie z art. 94 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych powinna wynosić 600% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Zdaniem strony należność pieniężna przysługująca z tego tytułu powinna wynosić [...] zł, zaś kwota objęta przedmiotowym wnioskiem stanowi różnicę pomiędzy należną odprawą , a naliczoną i wypłaconą w dniu zwolnienia ze służby odprawą w kwocie [...] zł.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] ocenił przedmiotowy wniosek jako bezzasadny , powołując się - w pierwszej kolejności- na przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750 ze zm.) , według którego sprawy wszczęte , lecz nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem [...], prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. A to - zdaniem organu I instancji - oznacza, że do zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) , której art. 94 przewiduje , ze żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa, uposażenie oraz inne należności związane ze zwolnieniem z tej służby według zasad określonych w ustawie o uposażeniu żołnierzy. Z kolei zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości 3 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, która ulega zwiększeniu o 20 % miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy pełny rok wysługi ponad 10 lat nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej, a okres służby przekraczający 6 miesięcy liczy się jako pełny rok. Natomiast z zestawienia należności pieniężnych strony oraz z zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych dla celów ewidencyjno - finansowych oraz zaopatrzenia emerytalno - rentowego wystawionego w dniu [...] przez Wojskowe Zakłady Inżynieryjne w D. wynika, że na dzień [...] M. S. posiadał wysługę [...] lat [...] miesięcy i [...] dni, oraz uposażenie wraz z dodatkami o charakterze stałym w wysokości [...] zł. Wobec tego w ocenie organu prawidłowo naliczono stronie należną odprawę, w wysokości 400% należnego uposażenia, w kwocie [...] zł.
W odwołaniu M. S. podniósł zarzut błędnej interpretacji przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i ustawy o uposażeniu żołnierzy oraz zastosowanie nieobowiązujących przepisów prawa. Wskazał, że z dniem [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i i przeniesiony do rezerwy decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], Nr [...]. Wypowiedzenie stosunku służbowego nastąpiło z uwagi na zmniejszenie stanu etatowego jednostki wojskowej. Zdaniem strony należności pieniężne przysługujące żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej tj. odprawa i ekwiwalent za niewykorzystany urlop, zostały naliczone niezgodnie z ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, bowiem odprawa zgodnie z art. 94 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. powinna wynosić 600%, zaś ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop zgodnie z art. 97 wymienionej ustawy powinien wynosić za jeden dzień urlopu 1/22 miesięcznego uposażenia. Odwołujący wywodził, że przed zwolnieniem ze służby nie otrzymał decyzji finansowej określającej wysokość odprawy oraz innych należności z tytułu zwolnienia ze służby, wobec czego dla udokumentowania dokonanych przez organ obliczeń posłużyło mu "Zestawienie należności pieniężnych żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej", które załączył do odwołania. Według strony w sprawie dokonano niewłaściwej interpretacji przepisu art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który odnosi się do działań kadrowych podjętych przed dniem 1 lipca 2004 r. na gruncie przepisów uchylonej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, natomiast nie odnosi się do przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy. Odmienna interpretacja - w ocenie odwołującego - pozostaje w sprzeczności z art. 32 ust,. 1 Konstytucji RP, bowiem jedyną należnością finansową wypłacaną po 1 lipca 2004 r. żołnierzom pełniącym służbę w 2004 r. według przepisów dotychczasowych jest nagroda roczna określona w art. 185 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ponadto odwołujący powołał się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 352/05, którym uchylono decyzję finansową Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uwagi na błędną interpretację art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia przytoczył brzmienie przepisu art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wskazał na treść art. 94 ust. 4 tej ustawy , wedle którego żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej wskutek rozformowania jednostki wojskowej lub zmniejszenia jej stanu etatowego w korpusie kadry zawodowej Sił Zbrojnych, w którym żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową, albo likwidacji stanowiska służbowego, które żołnierz zajmował, przysługuje odprawa w wysokości, w przypadku zawarcia kontraktu:
1) na pełnienie służy stałej - 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym;
2) na pełnienie służby terminowej - wynikającej z ust. 1 i 2, z tym że za dzień zwolnienia z zawodowej służby wojskowej przyjmuje się ostatni dzień okresu, na jaki zawarto kontrakt.
Organ II instancji stwierdził ,że ze względu na fakt zwolnienia M. S. z zawodowej służby wojskowej jeszcze na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, do spraw ustalenia uprawnień w zakresie prawa do odprawy i innych należności wynikających ze zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej należało zastosować, obowiązującą do dnia 30 czerwca 2004 r. ustawę z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy. Natomiast reprezentowany przez stronę pogląd, że wskazany przez nią art. 169 obowiązującej od dnia 01 lipca 2004 r. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (regulującej jednocześnie pełnienie służby żołnierzy zawodowych, jak i należności uposażeniowe z niej wynikające) odnosi się do działań kadrowych podjętych przed dniem 01 lipca 2004 r. w oparciu o przepisy uchylonej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, lecz nie rozciąga się na przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy - nie znajduje potwierdzenia w treści ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Według organu odwoławczego w przypadku ewentualnego naliczania odprawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie byłoby możliwe zastosowanie art. 94 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy, w którym ustawodawca jednoznacznie posługuje się pojęciami w zakresie stanu kadrowego wprowadzonymi dopiero ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy. Dotyczy to zarówno pojęcia zawarcia kontraktu na pełnienie służy stałej, jak i na pełnienie służby terminowej. W związku z tym - zdaniem organu II instancji- przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odnosi się wyłącznie do działań kadrowych podjętych przed dniem 1 lipca 2004 r., a nie dotyczy spraw uposażeniowych, jeśli zastosowanie w praktyce ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w zakresie możliwości ustalenia prawa do należności uposażeniowych, wymaga podjęcia działań kadrowych wynikających z powyższej ustawy. Zwrócił uwagę na to ,że takie działania kadrowe zostały określone w art. 170 ust. 1 powyższej ustawy wskazującym, że żołnierze zawodowi pełniący w dniu 30 czerwca 2004 r. zawodową służbę wojskową jako:
1) stałą - stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej;
2) kontraktową - stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej, nie dłużej jednak niż na okres, na jaki został zawarty dotychczasowy kontrakt.
Jednocześnie żołnierzom zawodowym, o których mowa w ust. 1 pkt 1, organy uprawnione do wyznaczenia na stanowiska służbowe doręczą decyzje o wyznaczeniu z dniem 1 lipca 2004 r. na stanowiska służbowe, o czym stanowi dalej ust. 3 i 4 art.170 cytowanej ustawy. Żołnierzy zawodowych, w stosunku do których decyzje o wyznaczeniu na stanowiska służbowe stały się ostateczne, uznaje się za żołnierzy, którzy z dniem 1 lipca 2004 r. objęli stanowiska służbowe, na które zostali wyznaczeni. Natomiast - według organu odwoławczego - takie działania kadrowe w stosunku do strony nie zostały podjęte.
W skardze na decyzję ostateczną M. S. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Ponadto zarzucił organom obu instancji niewłaściwą interpretację art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jako jedynego przepisu przejściowego. Zdaniem skarżącego ustawodawca zawarł w rozdziale 11 zatytułowanym "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe" ustawy z dnia 11 września 2003 r. szereg przepisów dotyczących spraw finansowych, w tym art. 178 i 185,w których jasno określił sposób ustalania uposażenia i dokonania wypłaty nagrody rocznej z wykorzystaniem przy wykonywanych po 1 lipca 2004 r. działaniach finansowych, dotychczas obowiązujących przepisów. Zdaniem strony, jeżeli prawodawca dopuszczałby zastosowanie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie nowej ustawy pragmatycznej na innych obszarach działalności finansowej (poza określonymi w art. 178 i 185 ustawy z dnia 11 września 2003r. ), dałby temu wyraz poprzez zamieszczenie stosownego zapisu w ustawie. Błędnie zatem organy wojskowe rozciągają zastosowanie przepisu art. 169 ustawy na inne należności pieniężne, między innymi związane ze zwolnieniem ze służby. Skarżący zarzucił, że organy niekonsekwentnie argumentowały swoje stanowisko opierając się na niewłaściwie ustalonym stanie faktycznym, poprzez wskazanie w decyzji I instancji, że do zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej stosowano przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podczas gdy do zwolnienia ze służby skarżącego zastosowanie miały przepisy obowiązujące od 1 lipca 2004 r., na dowód czego dołączył do skargi kserokopie dokumentów , a to : rozkaz Nr [...] Kadr Dyrektora [...], świadectwo służby [...] z dnia [...], zaświadczenie o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych do celów ewidencyjno - finansowych z [...]. Według skarżącego nieuwzględnienie przez organ odwoławczy treści przepisu art. 178 ustawy z dnia 11 września 2003 r. w decyzji [...] jest poważnym uchybieniem, bowiem z zaświadczenia o wysokości uposażenia wynika, że zgodnie z art. 178 tej ustawy otrzymywał on od dnia [...] odpowiednio zwaloryzowane uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym należne za miesiąc [...], co również nie potwierdza stanowiska organu o stosowaniu wobec niego ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, która nie przewidywała waloryzacji uposażenia. W ocenie skarżącego przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. powinien być odniesiony do działań kadrowych podjętych przed dniem 1 lipca 2004 r. w oparciu o przepisy uchylonej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jednakże nie znajduje on zastosowania w odniesieniu do przepisów regulujących uposażenie żołnierzy. Natomiast przyjęta przez organ I i II instancji błędna interpretacja tego przepisu różnicuje w sposób nieuprawniony żołnierzy, którzy zostali zwolnieni ze służby po dniu 1 lipca 2004 r. i wobec których zastosowano korzystniejsze zasady naliczania odprawy, oraz tych, wobec których wdrożono procedurę zwolnienia - w związku z reformą Sił Zbrojnych - przed dniem 1 lipca 2004 r. i zastosowano mniej korzystne zasady naliczania odprawy. Zdaniem strony działania podjęte przez organ naruszają zasadę wyrażoną w art.2 i art. 32 Konstytucji RP. Na poparcie swojego stanowiska - w zakresie prawidłowej interpretacji przepisu międzyczasowego - skarżący powołał szereg regulacji o charakterze międzyczasowym zawartych w obowiązujących aktach prawnych, które zawierają rozwiązania prawne nakierowane na stosowanie ustawy nowej, a przewidujące tylko w przypadku konieczności ochrony konstytucyjnie uznanych wartości stosowanie przepisów dotychczasowych. Konkludując, strona skarżąca argumentowała , że interpretacja przepisów zawartych w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych powinna odbywać się według określonych zasad, które tworząc logiczną i spójną systemową całość nie prowadzą do naruszenia konstytucyjnie chronionych wartości.
Strona przeciwna odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie wraz z uzasadniającą je argumentacją . W szczególności nie zgodziła się z interpretacją skarżącego, że przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie rozciąga się na przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, bowiem nie znajduje on potwierdzenia w treści obowiązującej ustawy. Wynika to z faktu, że w przypadku ewentualnego naliczania odprawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. nie byłoby możliwe zastosowanie art. 94 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w którym ustawodawca posługuje się pojęciami w zakresie stanu kadrowego wprowadzonego dopiero ustawą z dnia 11 września 2003 r. Dotyczy to pojęcia zawarcia kontraktu na pełnienie służby stałej jak i pełnienie służby terminowej. Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego uznał, że w istniejącym stanie prawnym nie jest możliwe przyjęcie, że art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odnosi się wyłącznie do działań kadrowych, jeśli zastosowanie w praktyce ustawy z dnia 11 września 2003 r. w zakresie możliwości ustalenia prawa do należności uposażeniowych wymaga podjęcia działań kadrowych wynikających z powyższej ustawy. Zdaniem Dowódcy takie działania kadrowe zostały określone w art. 170 ust. 1 ustawy wskazującym, że żołnierze zawodowi pełniąc w dniu 30 czerwca 2004 r. zawodową służbę wojskową jako:
1. stałą - stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej;
2. kontraktową - stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej, nie dłużej jednak niż na okres, na jaki został zawarty dotychczasowy kontrakt. Przepisy art. 170 ust. 3 i 4 określają jednocześnie organy uprawnione do wyznaczenia na stanowiska służbowe, i doręczenia decyzji w tym przedmiocie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji , mającego wpływ na wynik sprawy uzasadnia jej uchylenie. (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)(zwanej dalej p.p.s.a.). Oceniając pod tym kątem zaskarżone orzeczenie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się uchybień skutkujących koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Z przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Wypada w tym miejscu przypomnieć ,że każda decyzja administracyjna, w myśl przepisów art. 107 § i 2 kpa, powinna zawierać określone składniki formalne. Jednakże nie oznacza to, że gdy elementów tych brak decyzja traci swój prawny charakter. Obok tego należy mieć na względzie również i to, że "użycie tej, czy innej nazwy nie ma znaczenia dla charakteru prawnego danego aktu jako decyzji, jeżeli jest to zgodnie z art. 104 kpa akt rozstrzygający merytorycznie indywidualną sprawę należącą do właściwości organu administracji państwowej" /wyrok SN z dnia 18 października 1985 r., II CR 320/85, OSNCP 1986/10/158/. O tym, czy czynność organu administracji publicznej jest decyzją administracyjną rozstrzyga nie nazwa , ale strona materialna i formalna decyzji. Strona materialna decyzji to autorytatywne rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej jednostki, strona formalna to spełnienie elementów konstytutywnych do jakich zalicza się: oznaczenie organu wydającego akt, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie oraz podpis. Oba aspekty muszą wystąpić łącznie, aby czynność organu zakwalifikować do decyzji administracyjnej /wyrok NSA dnia 21 maja 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1299/95, niepublikowany i wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1163/81, OSiPKA 1982 r. Nr 9-10, poz. 169/. Niewątpliwie w te wszystkie wymienione wyżej elementy struktury decyzji administracyjnej wyposażone jest pismo Dowódcy JW. Nr [...] z dnia [...], wobec tego uznać je należy za czynność mającą niezbędne elementy konstytutywne decyzji administracyjnej, od której przysługiwał stronie środek zaskarżenia do organu drugiej instancji, którym na gruncie rozpatrywanej sprawy jest Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego , którego decyzja z dnia [...], Nr [...] jest decyzją ostateczną w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, objęta badaniem w postępowaniu sadowo - administracyjnym. Przy czym powziąwszy z urzędu informację o tym , że w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu wyższej odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej wprowadzono do obrotu prawnego inne , wydane później w tej samej sprawie decyzje wydane przez inne organy , mianowicie decyzję z dnia [...] Nr [...] sporządzoną w pierwszej instancji przez Tymczasowego Kierownika Przedsiębiorstwa oraz w II instancji decyzję z dnia [...] Nr [...] wydaną przez Dyrektora Departamentu Polityki Zbrojeniowej Ministerstwa Obrony Narodowej , Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za celowe wyjaśnienie - przed oceną materialnej treści rozstrzygnięcia- kwestii legitymacji organów wojskowych do orzekania w sprawach dotyczącej należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem ze służby żołnierza zawodowego. Przede wszystkim oceniając legalność postępowania organów administracyjnych Sąd zobligowany jest brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w momencie wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W tym zakresie niezbędne jest stwierdzenie, że rozstrzygnięcia będące przedmiotem osądu zapadły pod rządami ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), która weszła w życie w dniu 1 lipca 2004 r. Przedmiotem rozstrzygnięć jest odniesienie się organów wojskowych po żądania strony o wyrównanie odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a więc jednej z kategorii należności pieniężnych, uregulowanej w rozdziale 5 wymienionej ustawy z dnia 11 września 2003 r. zatytułowanym " Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych" , którego przepis art. 73 ust. 1 pkt 9 wprost wskazuje, że żołnierze zawodowi otrzymują inne należności pieniężne, w tym należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, których - co wynika z przepisu art. 74 ust. 1 wymienionej ustawy - wypłaty dokonuje jednostka wojskowa {..}, na której zaopatrzeniu żołnierz pozostaje {...}. Jednocześnie w art. 104 ust. 1 tej ustawy wskazano organy właściwe w sprawach dotyczących uposażenia i innych należności, stanowiąc, że jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej w sprawach określonych w przepisach niniejszego rozdziału ( rozdziału 5 "Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych) są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne {...}, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy. Jednocześnie w art. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. określone zostały odpowiednie organy odwoławcze poprzez wskazanie, że od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, i z zastrzeżeniem ust. 2 , skargę do właściwego sądu administracyjnego {...}. Powyższe regulacje uzasadniają więc pogląd, że będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie decyzje orzekające o odmowie wypłaty wyrównania odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wydane zostały przez uprawnione do tego organy , a mianowicie przez Dowódcę JW. Nr [...] jako organ I instancji oraz Dowódcę Ś. Okręgu Wojskowego jako organ II instancji.
Natomiast odnosząc do argumentacji skargi ukierunkowanej na materialną treść rozstrzygnięcia zauważyć w pierwszej kolejności należy . że oś sporu między stronami koncentruje się wokół interpretacji zastosowanego w sprawie przez organy przepisu art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) , wedle którego sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. Natomiast istota sporu w istocie rzeczy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, na podstawie jakich przepisów - obowiązujących do dnia 1 lipca 2004 r., czy też obowiązujących po dniu 1 lipca 2004 r. organy wojskowe były zobligowane orzec w sprawie odprawy związanej ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej.
Odpowiedź na tak postawione pytanie wymaga dogłębnej analizy przepisów regulujących kwestie związane ze zwolnieniem ze służby żołnierza zawodowego. Przyjmując jako punkt wyjścia przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych(zwanej dalej ustawa z dnia 11 września 2003 r. ), będący w istocie rzeczy regulacją o charakterze przejściowym przypomnieć należy pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 18 października 1995 r.,sygn. akt III AZP 29/95, zgodnie z którym zasada tempu regit actum w powiązaniu z zasadą nie działania prawa wstecz dają ten skutek, iż zmiana prawa pomiędzy zajściem zdarzenia prawnego, a momentem orzekania o tym zdarzeniu, nie powinna wpływać na treść orzeczenia. Pogląd wyrażony w cytowanej wyżej uchwale potwierdza wyłączną kompetencję prawodawcy do decydowania o zakresie czasowym obowiązywania prawa, bowiem decyzja tego rodzaju nie może leżeć w gestii organów stosujących prawo i nie jest uzależniona od tego, kiedy organy stosujące prawo podejmują swoje działania. Pogląd powyższy znajduje zastosowanie w przypadku braku reguł prawa międzyczasowego, jak również w przypadku zawarcia ich w nowej regulacji, z czym mamy do czynienia na gruncie ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), Konstrukcja przepisu art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r.,- w którym ustawodawca zawarł ogólną normę stosowania dotychczasowych przepisów do spraw wszczętych, lecz nie zakończonych ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. determinuje zakres jego wykładni przez organy stosujące prawo w taki sposób, że wymaga uwzględnienia natury danego stosunku prawnego, którego konkretna sprawa dotyczy, o czym mowa będzie w dalszej części rozważań.
Drugi aspekt, który należy wziąć pod uwagę dokonując interpretacji wymienionej normy międzyczasowej, to jej umiejscowienie w pierwszym - głównym przepisie w rozdziale zatytułowanym "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe", co nakazuje traktować ją jako podstawową zasadę znajdującą zastosowanie w przypadku wystąpienia problemu intertemporalnego, a z drugiej strony traktowanie pozostałych przepisów z tego rozdziału, jako lex specialis w ze względu na konkretne wyszczególnienie w ich zakresie zastosowania poszczególnych i szczegółowych zarazem materii objętych pragmatyką zawodowej służby wojskowej. W tym zakresie podnoszone przez skarżącego argumenty wskazujące na zamiar ustawodawcy w zastosowaniu nowych przepisów do spraw dotyczących odpraw związanych ze zwolnieniem , które miało miejsce pod rządem starych przepisów ( tj. ) są nieuprawnione. Rację ma skarżący twierdząc, że przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. nie może być traktowany przez organy jako przepis uniwersalny, jednakże tylko w zakresie w jakim inne regulacje międzyczasowe - dotyczące innych szczegółowo określonych spraw - nie zostały przepisach niniejszego rozdziału uregulowane. Brak bowiem regulacji o charakterze lex specialis - zawierających szczegółowe wytyczne/zasady załatwiania poszczególnych rodzajów spraw indywidualnych - w odniesieniu do normowanych kategorii spraw objętych pragmatyką zawodowej służby wojskowej, powoduje konieczność zastosowania ogólniejszych reguł intertemporalnych. Powyższe wskazuje, że argument umieszczenia w rozdziale "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe" innych przepisów, w tym - jak podnosi skarżący- również dotyczących spraw finansowych nie może odnieść zamierzonego skutku , bowiem okoliczność, że ustawodawca jasno określił w przepisach przejściowych sposób obliczania nagrody rocznej (art. 185 ustawy z dnia 11 września 2003 r.) , czy też uposażenia dla niektórych kategorii żołnierzy (art. 178 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r.) nie przesądza o zasadach i sposobie naliczania wszystkich należności pieniężnych uregulowanych w pragmatyce służby żołnierzy zawodowych. Jednocześnie - wbrew zarzutom skargi- z brzmienia przepisu art. 178 ust. 1 można wyciągnąć wnioski dokładnie przeciwne niż wywiedzione przez skarżącego, bowiem na mocy tego przepisu ustawodawca w odniesieniu do żołnierzy zawodowych, którzy nie zostali wyznaczeni z dniem 1 lipca 2004 r. na stanowiska służbowe [...] , oraz żołnierze pozostający w tym dniu w dyspozycji właściwego organu, w rezerwie kadrowej i w stanie nieczynnym z prawem do uposażenia otrzymują od tego dnia uposażenie zasadnicze, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne za miesiąc [...] [...], dokonał niejako - w związku z reorganizacją sił zbrojnych- rozróżnienia sytuacji prawnej w zakresie warunków uposażenia żołnierzy nie wyznaczonych na stanowiska służbowe, w tym żołnierzy pozostających w rezerwie kadrowej, jak to ma miejsce w przypadku skarżącego, oraz żołnierzy którzy po raz pierwszy objęli stanowiska służbowe na zasadach określonych ustawą z dnia 11 września 2003 r., co wyraźnie wynika z przepisu ust. 2 art. 178 tej ustawy. A zatem w sposób nie budzący wątpliwości z przywołanego przepisu wynika ,że ustawodawca dokonał podziału sytuacji uposażeniowej w powiązaniu ze statusem żołnierzy zawodowych, na grupę, która na mocy odpowiednich decyzji objęła stanowiska na zasadach określonych w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), oraz na grupę, która na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. Nr 10, poz. 55 ze zm.) została przeniesiona do rezerwy kadrowej, w stan nieczynny, do dyspozycji właściwego organu, którą zwalnia się ze służby po upływie odpowiedniego okresu, o czym stanowi art. 174 ustawy z dnia 11 września 2003 r. W realiach rozpatrywanej sprawy nie są kwestionowane przez żadną ze stron okoliczności faktyczne , które legły u podstaw wydanych w sprawie obu decyzji , a w szczególności status skarżącego, który decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r., Nr 164, wydaną na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 78 ust. 2 pkt2 i art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy, a więc nie należy on do kategorii żołnierzy o których mowa w art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r., czyli żołnierzy, którym organy wojskowe zobowiązane zostały do doręczenia decyzji o wyznaczeniu na stanowisko służbowe z dniem 1 lipca 2004 r. Z tego punktu widzenia należy stwierdzić, że wolą ustawodawcy było takie ukształtowanie sytuacji prawnej żołnierzy zawodowych, w której przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. stosowane będą wyłącznie do grupy żołnierzy określonej w art. 170 ust. 1 tej ustawy, zaś w stosunku do pozostałych żołnierzy w zakresie spraw prowadzonych, bez względu na zakres materii mieszczącej się w pragmatyce zawodowej służby wojskowej organy wojskowe zobligowane zostały do stosowania dotychczasowych przepisów.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że poza wyjątkami określonymi w dalszych przepisach rozdziału "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe" ustawy z dnia 11 września 2003 r. nie jest możliwe stosowanie przepisów tejże ustawy do żołnierzy zawodowych o statusie analogicznym do skarżącego, co wyklucza również naliczenie w sposób określony w przepisach art. 94 ustawy odprawy należnej w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, bowiem takie działanie organów wojskowych naruszałoby fundamentalną zasadę lex retro non agit.
W związku z tym prawidłowo organy obu instancji uznały ,że ustalenie wysokości odprawy winno być dokonane na gruncie ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693 ze zm.) (zwana dalej ustawa o uposażeniu żołnierzy), do której to odsyła art. 84 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, (Dz. U. z 1997r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), Powołana ustawa o uposażeniu żołnierzy w art. 2 ust.2 pkt 6 wymienia wśród innych należności pieniężnych, należności w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, konkretyzując w art. 17 że żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości trzymiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym [...]. Natomiast w rozporządzeniu z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. ze zm.) wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie o uposażeniu żołnierzy zawodowych określono szczegółowe warunki oraz tryb wypłacania uposażenia i innych należności pieniężnych wskazując w § 13 ust. 1 że , inne należności pieniężne wymienione w art. 2 ust. 2 ustawy wypłaca się, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 w terminie 14 dni od dnia, w którym żołnierz spełnił warunki uzasadniające otrzymanie tych należności (pkt 1), właściwy organ wojskowy podjął decyzję o wypłacie (przyznaniu) żołnierzowi tych należności - w przypadku gdy przyznania prawa do należności lub określenie ich wysokości jest uzależnione od wydania takiej decyzji. Ponadto w § 17 cytowanego rozporządzenia określono, że wypłaty uposażenia oraz innych należności pieniężnych wymienionych w art. 2 ust. 2 ustawy dokonuje z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje Mając na uwadze powyższe uregulowania stwierdzić należy, że przepisy regulujące tryb i sposób wypłaty odprawy związanej ze zwolnieniem ze służby wojskowej nie przewidują formy decyzji dla zrealizowania prawa odprawy. Wynika to zapewne z charakteru odprawy, która jest integralnie związana ze zwolnieniem ze służby wojskowej, zaś warunki nabycia prawa do niej zostały określone w przepisach pragmatyki żołnierzy zawodowych, i samo ich spełnienie przez żołnierza uzasadnia otrzymanie jej z mocy prawa (por. art. 84 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Sformułowania zawarte w art. 17 ustawy o uposażeniu żołnierzy zawodowych oraz w § 17 cytowanego rozporządzenia wskazują na to, że wypłata odprawy - po dokonaniu obliczenia jej wysokości na podstawie art. 17 ustawy o uposażeniu - jest czynnością materialno - techniczną, czego wyrazem w rozpatrywanej sprawie jest zestawienie należności pieniężnych żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej. Zdaniem Sądu jednocześnie nie jest dopuszczalne, aby organy wojskowe w związku z wnioskiem - (roszczeniem) opartym o art. 9 ustawy o uposażeniu żołnierzy, w którym strona kwestionuje wysokość wypłaconej odprawy, dokonały rozstrzygnięcia w innej formie niż decyzja administracyjna, mimo że samo nabycie prawa do odprawy następuje po spełnieniu warunków ustawowych do jej nabycia. Natomiast ocena spełnienia tych warunków następuje w momencie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy . W realiach badanej sprawy te fakty prawotwórcze miały miejsce pod rządem obowiązywania ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i nie należały do kategorii spraw wszczętych , lecz nie zakończonych ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004r. W związku z tym przepis art. 169 w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie mógł mieć zastosowania , a tym samym zarzut dokonania odmiennej interpretacji przepisu art.169 wskazanej wyżej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 352/05 nie może odnieść zamierzonego skutku prawnego. Zważywszy , że pogląd zaprezentowany w tym powołanym wyżej wyroku dotyczył innego zagadnienia , a mianowicie ekwiwalentu za niewykorzystany w 2004r. urlop . W konsekwencji w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego działanie organów administracji wojskowej polegające na wydaniu decyzji odmawiającej wypłaty wyrównania odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w niniejszej sprawie uznać należało za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zaskarżona decyzja zatem nie narusza prawa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był do oddalenia skargi na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło