IV SA/Wr 83/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 11 grudnia 2024 r. nr SKO 4103/420/2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. A. S. (dalej: skarżąca) w dniu 2 sierpnia 2024 r. złożyła do Prezydenta Miasta Wałbrzycha (dalej: organ) wniosek o wypłatę bonu energetycznego. Na wezwanie organu z 7 sierpnia 2024 r. skarżąca załączyła do wniosku "deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw" z której wynika, że w pozycji B01 "rodzaj i liczba źródeł ciepła zainstalowanych oraz eksploatowanych w budynku" wskazano: ogrzewanie elektryczne/bojler, trzon kuchenny oraz piec kaflowy oraz zaświadczenia komornika o bezskuteczności w 2023 r. egzekucji świadczeń alimentacyjnych od dłużnika (R. S.) na rzecz alimentowanych dzieci (K., M. i A. S.). Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, organ informacją z 30 września 2024 r. – na podstawie art. 2 ustawy z 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego (Dz.U. z 2024 r. poz. 859) dalej: u.b.e. – przyznał skarżącej prawo do świadczenia w formie bonu energetycznego w kwocie 500 zł jednorazowo (rodzaj gospodarstwa: gospodarstwo wieloosobowe) wskazując, że wypłata świadczenia nastąpi bez zbędnej zwłoki po otrzymaniu dotacji z budżetu państwa. W informacji organ zawarł nadto pouczenie z którego wynika, że przyznanie bonu energetycznego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a wnioskodawca może wystąpić jednorazowo do organu o korektę wysokości przyznanego bonu energetycznego w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego bonu. W dniu 29 października 2024 r. na konto skarżącej wpłynęła kwota 500 zł z dopiskiem "bon energetyczny". Pismem – które jak wynika z prezentaty organu wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu z 15 listopada 2024 r. – skarżąca wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu "odwołanie" od bonu energetycznego nie zgadzając się z kwotą przyznanego świadczenia z uwagi na błąd organu polegający na przyjęciu, że w mieszkaniu, które otrzymała 7 sierpnia 2023 r. znajduje się piec węglowy, podczas gdy w mieszkaniu tym takiego pieca nie ma, jest tylko ogrzewanie elektryczne. Skarżąca wniosła o "zweryfikowanie wniosku i przyznanie jej takiej sumy, która przysługiwałaby jej jako osobie, która posiada ogrzewanie elektryczne". W ślad za pismem z 9 grudnia 2024 r. skarżąca zawnioskowała o dołączenie do odwołania pisma z 18 listopada 2024 r. Miejskiego Zarządu Budynków w W., z którego wynika, że "gminny lokal mieszkalny przy "ul. [...]" od dnia 7 sierpnia 2023 r. (data odbioru lokalu po remoncie) wyposażony jest w ogrzewania elektryczne: pięć urządzeń nagrzewczych promienników o mocy 450W -720 W plus jeden grzejnik elektryczny typu "Drabinka". Jak wynika z treści pisma z 20 listopada 2024 r. organ zakwalifikował ww. pismo jako "odwołanie od informacji z 30 września 2024 r. o przyznaniu bonu energetycznego" i jako takie wraz z dokumentami sprawy przekazał SKO w Wałbrzychu. Jednocześnie organ wskazał, że skarżąca otrzymała bon energetyczny na rachunek bankowy 29 października 2024 r. Podkreślił, że "w dniu 15 września 2024 r. skarżąca wniosła odwołanie od informacji z 30 września 2024 r. w sprawie przyznania bonu energetycznego, a zatem 16 dni po otrzymaniu bonu. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 7 u.b.e. winna wystąpić o korektę wysokości przyznanego bonu energetycznego w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego bonu, czego nie uczyniła". Postanowieniem z 11 grudnia 2024 r. (4103/420/2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) po rozpatrzeniu odwołania, stwierdziło jego niedopuszczalność. W uzasadnieniu SKO przywołało przepisy art. 4 ust. 6-9 u.b.e. i podkreśliło, że bon energetyczny przyznaje się tylko w formie informacji, która nie jest decyzją, ani postanowieniem. SKO podniosło również, iż skarżąca nie zgadza się z wysokością przyznanego bonu energetycznego i domaga się przyznania bonu w wyższej wysokości, a w takiej sytuacji ustawodawca przewidział możliwość zwrócenia się do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o korektę wysokości przyznanego bonu energetycznego, w terminie 14 dni, od dnia otrzymania tego bonu. Mając powyższe na uwadze SKO – po przywołaniu treści art. 127 i 134 k.p.a. – stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącą od pisma informującego z 30 września 2024 r., który nie jest decyzją, ani postanowieniem. Pismem z 22 stycznia 2025 r, skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której wskazała, że wniosła "odwołanie" od ww. postanowienia SKO, gdyż organ wskazał, że nie zmieściła się w terminie, podczas gdy ona nie wiedziała, że wpłynęły pieniądze na konto bankowe i nie wiedziała, że ma 14 dni na "odwołanie", gdyż nie otrzymała żadnej decyzji o przyznanie bonu energetycznego. Dalej, skarżąca podtrzymała argumentację wskazaną w odwołaniu o nieprawidłowej wysokości przyznanego jej bonu z uwagi na okoliczność, iż w mieszkaniu w którym zamieszkuje nie ma pieca kaflowego (tak jak przyjął organ), gdyż jest tylko ogrzewanie elektryczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a. Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO) z 11 grudnia 2024 r. (SKO 4103/420/2024) stwierdzające – na podstawie art. 134 k.p.a. – niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącą od informacji Prezydenta Miasta Wałbrzycha z 30 września 2024 r. przyznającego skarżącej bon energetyczny w wysokości 500 zł. Z treści tego postanowienia wynika jednoznacznie, że SKO choć przyznało, że skarżąca w piśmie, które wpłynęło do organu 15 listopada 2024 r. nie zgadza się z wysokością przyznanego jej bonu energetycznego, to jednak nie dopytało skarżącej o rzeczywistą intencję wniosku wyrażonego w tym piśmie i zakwalifikowało je jako odwołanie (a nie jako korektę od wysokości bonu) i jako takie rozpoznało. Takie działanie SKO, Sąd uznał jednak za co najmniej przedwczesne i jako takie nieprawidłowe. W pierwszej kolejności podnieść należy, że szczegółowe zasady przyznawania bonu energetycznego reguluje ustawa z 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego (Dz. U. 2024, poz. 859, dalej jako: u.b.e). Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.b.e. wniosek o wypłatę bonu energetycznego składa się odpowiednio wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby, która go składa, zwanej dalej "wnioskodawcą", w terminie od 1 sierpnia 2024 r. do 30 września 2024 r. Wniosek o wypłatę bonu energetycznego złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania. Wniosek ten, stosownie do art. 3 ust. 2 u.b.e., składa się na piśmie w postaci papierowej albo elektronicznej za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) i zawiera elementy o których mowa w art. 4 pkt 11 u.b.e., w tym adres poczty elektronicznej, jeżeli wyraża na to zgodę. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 6 u.b.e. przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta bonu energetycznego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Z kolei w świetle art. 4 ust. 7 u.b.e. wnioskodawca może jednorazowo wystąpić do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o korektę wysokości przyznanego bonu energetycznego w terminie 14 dni od otrzymania tego bonu. W myśl natomiast art. 4 ust. 9 u.b.e. wydania decyzji administracyjnej wymaga: 1) odmowa przyznania bonu energetycznego; 2) korekta lub odmowa korekty wysokości przyznanego bonu energetycznego; 3) uchylenie lub zmiana prawa do bonu energetycznego; 4) rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu bonu energetycznego przyznanego albo pobranego nienależnie lub w nieprawidłowo ustalonej wysokości. Stosownie do treści art. 4 ust. 10 u.b.e., wójt, burmistrz lub prezydent miasta przesyła wnioskodawcy informację o przyznaniu bonu energetycznego na wskazany przez niego adres poczty elektronicznej – o ile wnioskodawca wskazał adres poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę bonu energetycznego. W przypadku gdy wnioskodawca nie wskazał adresu poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę bonu energetycznego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, odbierając ten wniosek od wnioskodawcy, informuje go o możliwości odebrania od tego organu informacji o przyznaniu bonu energetycznego. W świetle obowiązujących przepisów wniosek skarżącej o wypłatę bonu energetycznego, który wpłynął do Prezydenta Miasta Wałbrzycha 2 sierpnia 2024 r. rzeczywiście nie podlegał zatem rozpoznaniu w drodze decyzji, lecz w drodze czynności materialno-technicznej – informacji, która jest wysyłana na adres poczty elektronicznej wnioskodawcy. Niemniej jednak, podkreślenia wymaga, że w przypadku, gdy wnioskodawca adresu takiego nie poda – stosowny organ (czyli w sprawie Prezydent Miasta Wałbrzycha), odbierając ten wniosek od wnioskodawcy, informuje go o możliwości odebrania od tego organu informacji o przyznaniu bonu energetycznego (art. 4 pkt 10 u.b.e.). Nieodebranie informacji o przyznaniu bonu energetycznego nie wstrzymuje wypłaty tego bonu (art. 4 pkt 11 u.b.e.). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, skarżąca nie podała adresu poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę bonu energetycznego, który wpłynął do Prezydenta Miasta Wałbrzycha 2 sierpnia 2024 r. Tym samym, w świetle art. 4 pkt 10 u.b.e., Prezydent Miasta Wałbrzycha nie był zobligowany do przesłania skarżącej informacji z 30 września 2024 r. o przyznaniu bonu energetycznego. Niemniej jednak, nie zwalniało to Prezydenta Miasta Wałbrzycha z obowiązku poinformowania skarżącej o możliwości odebrania ww. informacji od tego organu (art. 4 pkt 10 u.b.e.), czego jednak zaniechał. W konsekwencji powyższego, skarżąca – która tak de facto nie zapoznała się z treścią ww. informacji (gdyż z jednej strony informacja ta nie została jej przesłana przez organ, gdyż we wniosku o wypłatę bonu energetycznego nie wskazała adresu poczty elektronicznej, a z drugiej strony sama tej informacji nie odebrała od organu, gdyż nie została o takiej możliwości uprzednio przez ten organ pouczona) – nie zapoznała się również z treścią pouczenia zawartego w tej informacji o możliwości "jednorazowego wystąpienia do Prezydenta Miasta o korektę wysokości przyznanego bonu energetycznego w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego bonu". Powyższe znajduje potwierdzenie w treści skargi, w której skarżąca wskazała, że "nie wiedziała", że ma 14 dni na wniesienie "odwołania", gdyż nie otrzymała żadnej decyzji o przyznanie bonu energetycznego". W złożonym piśmie skarżąca jednak zakwestionowała wysokość przyznanego jej bonu. Nie zważając na powyższe, Prezydent Miasta Wałbrzycha, jak wynika z treści pisma z 20 listopada 2024 r. zakwalifikował – pismo skarżącej, które wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu 15 listopada 2024 r. – jako "odwołanie od informacji z 30 września 2024 r. o przyznaniu bonu energetycznego" i jako takie przekazał (wraz z dokumentami sprawy) do SKO w Wałbrzychu. Jednocześnie organ ten wskazał, że skarżąca otrzymała bon energetyczny na rachunek bankowy 29 października 2024 r. A nadto podniósł, że "w dniu 15 września 2024 r. skarżąca wniosła odwołanie od informacji z 30 września 2024 r. w sprawie przyznania bonu energetycznego, a zatem 16 dni po otrzymaniu bonu. Podczas gdy, zgodnie z art. 4 ust. 7 u.b.e., winna wystąpić o korektę wysokości przyznanego bonu energetycznego w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego bonu, czego nie uczyniła". Analogicznie postąpiło SKO, które również zakwalifikowało ww. pismo skarżącej jako odwołanie od informacji o przyznaniu bonu energetycznego z 30 września 2024 r. (a nie korektę) i zaskarżonym postanowieniem stwierdziło jego niedopuszczalność, z uwagi na okoliczność, że zostało ono wywiedzione od informacji, która nie jest decyzją. Tymczasem, w ww. okolicznościach badanej sprawy, takie działanie organu należało zdaniem Sądu uznać za co najmniej przedwczesne i jako takie nieprawidłowe. Jeszcze raz podkreślenia bowiem wymaga, że z treści złożonego przez skarżąca pisma wynika wyraźnie, że skarżąca choć jak wskazała "zwróciła się z odwołaniem", to jednak podniosła, że nie zgadza się z kwotą przyznanego świadczenia z uwagi na błąd organu polegający na przyjęciu, że w mieszkaniu (które otrzymała 7 sierpnia 2023 r.) znajduje się piec węglowy, podczas gdy w mieszkaniu tym takiego pieca nie ma (jest tylko ogrzewanie elektryczne). Skarżąca wniosła zatem o "zweryfikowanie wniosku i przyznanie jej takiej sumy co przysługiwałaby jej jako osobie, która posiada ogrzewanie elektryczne". W ślad za pismem z 9 grudnia 2024 r. skarżąca zawnioskowała o dołączenie do odwołania pisma Miejskiego Zarząd Budynków w W. z 18 listopada 2024 r., z którego wynika, że "gminny lokal mieszkalny przy "ul. [...]" od dnia 7 sierpnia 2023 r. (data odbioru lokalu po remoncie) wyposażony jest w ogrzewania elektryczne: pięć urządzeń nagrzewczych promienników o mocy 450W -720 W plus jednej grzejnik elektryczny typu "Drabinka". Z argumentacji tegoż pisma, podtrzymanej w treści skargi wynika zatem, że skarżąca zakwestionowała tak de facto wysokość przyznanej jej kwoty bonu energetycznego dla którego ustawodawca przewidział przecież odrębny tryb postępowania, o którym mowa w art. 4 ust. 7 u.b.e., a zatem tryb wniesienia korekty w terminie 14 dni od otrzymania tego bonu. A wówczas to, organ zobowiązany jest do wydania decyzji administracyjnej (art. 4 ust. 9 u.b.e.), która następnie podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych (odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego). Dlatego też, w takiej sytuacji – rzeczą organów, w tym SKO w pierwszej kolejności było zatem – ustalenie właściwej intencji pisma skarżącej, a nie mechaniczne przystąpienie do procedowania nad "odwołaniem skarżącej" od informacji organu z 30 września 2024 r. Zgodnie bowiem z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jeżeli zatem treść pisma złożonego przez stronę wywołuje wątpliwości (w tym te co do jego intencji), to organ przede wszystkim powinien stronę wezwać do sprecyzowania żądania. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że ustalenie rzeczywistej treści żądania, jeżeli budzi ono wątpliwości, należy do organu administracji publicznej, który postępuje w tym zakresie zgodnie z art. 9 k.p.a. (wyroki NSA z 19.07 2012 r., sygn. akt II GSK 1018/11 oraz z 12 września 2013 r., sygn. akt II OSK 919/12). Poza tym podkreślić wymaga, że organ nie jest uprawniony do samodzielnego kształtowania treści wniosku niezgodnie z jego treścią bądź wbrew rzeczywistej woli podmiotu. Organ administracji, dysponując niejasnym pismem strony, nie może przypisywać temu pismu określonego znaczenia i domniemywać intencji strony (wyrok NSA z 20 lutego 2014 r., sygn. akt II OKS 2257/12), co w sposób nieuprawniony miało miejsce w sprawie, kiedy to z jednej strony organy przyznały, że skarżąca "nie zgadza się z wysokością przyznanego jej świadczenia", a z drugiej strony zakwalifikowały pismo skarżącej jako odwołanie. W tym miejscu zwrócić należy dodatkowo uwagę, że stosownie do art. 9 k.p.a., organy administracji winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy obowiązane są zatem do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Obowiązek wezwania do sprecyzowania żądania należy umiejscowić właśnie w powołanym, szerszym obowiązku informowania stron i uprzedniego wyjaśniania prawnych przesłanek. W konsekwencji powyższego, przed zakwalifikowaniem pisma skarżącej jako odwołania i rozpoznaniem go w takiej formie, rzeczą organów było ustalenie właściwej intencji skarżącej i wyjaśnienie, czy skarżąca występując z ww. pismem w rzeczywistości nie wystąpiła z wnioskiem o korektę wysokości przyznanego jej bonu energetycznego, a jeżeli tak to czy zachowała przy tym 14 dniowy termin, liczony od dnia jego otrzymania tj. od 29 października 2024 r. (data otrzymania bonu na rachunek bankowy). Wprawdzie, jak wynika z pisma Prezydenta Miasta Wałbrzycha z 20 listopada 2024 r. skierowanego do SKO, organ ten uznał, że pismo skarżącej zostało wniesione po upływie terminu, przewidzianego dla korekty, o którym mowa w art. 4 ust. 7 u.b.e., bo po upływie 16 dni od dnia otrzymania przez skarżącą bonu energetycznego. Niemniej jednak, takie twierdzenie organu należy również uznać za co najmniej przedwczesne, gdyż nie znajduje ono oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. W aktach tych, brakuje bowiem koperty, w której skarżąca nadała ww. pismo (zakwalifikowane jako odwołanie), podczas gdy z prezentaty organu (Ldz. 21114) wynika, że nie zostało ono złożone osobiście przez skarżącą, lecz "wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu 15 listopada 2024 r.". W konsekwencji powyższego, SKO ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględni ww. wskazania Sądu i wyjaśni rzeczywistą intencję skarżącej wyrażoną w piśmie, które wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu 15 listopada 2024 r. oraz ustali, czy pismo to wpłynęło do organu z zachowaniem 14 dniowego terminu od daty otrzymania przez skarżącą bonu energetycznego, czy też nie. A następnie dopiero, przystąpi do dalszego procedowania w sprawie, które będzie uzależnione od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego we wskazanym przez Sąd zakresie. Mając powyższe na uwadze, Sąd w sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjmując art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.