IV SA/Wr 85/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA – Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi Ż. G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 września 2008 r. sygnatura akt IV SA/Wr 225/08 w sprawie ze skargi Ż. G. na decyzję D. Kuratora Oświaty we W. z dnia 27 marca 2008 r. nr KO –O/504/5/2008 w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego oddala skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 24 września 2008r. sygn. akt IV SA/Wr 225/08, interpretując przepisy art. 9 "b" ust. 1 i 9 "d" ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 97, poz. 674 ze zm.) oddalił skargę Ż. G. na decyzję D. Kuratora Oświaty we W. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie odmowy nadania stronie stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. W motywach podano, że zgodnie z art. 9 "b" ust. 1 Karty Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1-3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6, oraz: 1) w przypadku nauczyciela stażysty - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie; 2) w przypadku nauczyciela kontraktowego - zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną; 3) w przypadku nauczyciela mianowanego - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie. Stosownie zaś do art. 9d ust. 7 tej ustawy nauczyciel stażysta i nauczyciel kontraktowy składają wniosek o podjęcie odpowiednio postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego w roku uzyskania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu. Nauczyciel mianowany może złożyć wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego w okresie 3 lat od dnia otrzymania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu. W przypadku niedotrzymania terminów złożenia wniosków nauczyciele ci obowiązani są do ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, iż skarżąca w dniach od 1 września 2003 r. do 31 maja 2006 r. odbyła staż na stopień nauczyciela mianowanego. Podsumowaniem tego stażu stała się pozytywna ocena dorobku zawodowego nauczycielki w tym okresie z dnia 21 czerwca 2006 r. Natomiast w dniu 21 września 2007 r. skarżąca złożyła do organu decyzyjnego wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania jej stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Sąd uznał, że w świetle wyżej wskazanego przepisu art. 9d ust. 7 ustawy - Karta Nauczyciela nauczyciel kontraktowy wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego składa w roku uzyskania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu. W rozważanej sprawie zatem, rzeczony termin upływał dnia 31 grudnia 2006 r. Zdaniem Sądu organy decyzyjne dokonały jego prawidłowej wykładni uznając, że skoro Ż. G. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w roku kolejnym, czemu zresztą nie zaprzecza, a więc po upływie przewidzianego w nim terminu, to zgodnie z brzmieniem jego zdania trzeciego obowiązana jest w chwili obecnej do ponownego odbycia stażu, w pełnym wymiarze. Tym samym, skoro skarżąca zobligowana jest do ponownego odbycia stażu, nie spełnia jednego z wymogów przewidzianych w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela, pozwalających na uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego. Ustosunkowują się do sporu między skarżącą utrzymującą, iż termin przewidziany w art. 9d ust. 7 Karty Nauczyciela jest terminem prawa procesowego i jako taki podlega przywróceniu, a organem decyzyjnym twierdzącym, że termin ten jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu, Sąd przyjął, że termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego jest terminem prawa materialnego. Opierając się na orzecznictwie wywiedziono, że przy rozstrzyganiu, czy dany termin ma charakter materialny czy procesowy, decydujące znaczenie ma skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, co ma tutaj miejsce, termin ma charakter prawnomaterialny. Podniesiono, że przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmian lub wygaśnięcia prawa należą do przepisów materialnoprawnych. Zatem materialnoprawny charakter mają terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego na przykład poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego; konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności, termin ten może być przywrócony tylko i wyłącznie przepisem ustawy. Sąd podkreślił, że terminem procesowym jest okres do dokonania określonej czynności procesowej przez podmioty postępowania i tylko do takiego terminu stosuje się instytucje przywrócenia, sanującą negatywne procesowe skutki jego uchybienia. Pismem z dnia 26 lutego 2009r. Ż. G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, w której wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy ze skargi na decyzję D. Kuratora Oświaty z dnia [...]r. W motywach skargi podała, że zawiadomienie o rozprawie przesłane jej przez Sąd we wrześniu 2008r. zostało nadane na nieaktualny adres zamieszkania t.j. we W. przy ul. [...], pod którym nie mieszkała już od roku. W tym czasie mieszkała pod nowym adresem t.j. we W. przy ul. [...]. Stwierdziła, że nowy adres figurował w aktach sądowych w trzech miejscach i był Sądowi znany od początku sprawy, gdyż pierwsze pismo z Sądu t.j. doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę było wysłane na prawidłowy adres we W. przy ul. [...]. O zaistniałej sytuacji dowiedziała się w dniu 17 lutego 2009r., gdy udała się do sekretariatu Sądu w celu wyjaśnienia, jaki list wysłano z Sądu na jej nieaktualny adres we wrześniu 2008r. Dowiedziała się, że było to zawiadomienie o terminie rozprawy i że sprawa została już zakończona. Zarzuciła, że w związku z powyższym została pozbawiona możliwości obrony swoich praw na rozprawie i złożenia środków odwoławczych od wyroku sądowego, a samo załatwienie sprawy przedłużyło się o kolejne sześć miesięcy. Podniosła, że jest to dyskryminacja i ograniczenie jej praw obywatelskich, żądając ukarania pracownika winnego tej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało zbadać dopuszczalność oraz zasadność skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 225/08. Zgodnie z art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać, oprócz oznaczenia zaskarżonego orzeczenia, także podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Podstawę wznowienia określają przepisy art. 271, art. 272 i art. 273 ustawy. Zgodnie z ich treścią, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli: 1) w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia, 2) strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Ponadto, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, jak również na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym następnie uchylonym lub orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Ustawa wskazuje także, że podstawą wznowienia postępowania jest późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2). Dokonując kontroli skargi pod tym kątem, należy stwierdzić, że wskazanie podstawy prawnej powinno zawierać wyraźne określenie, które z przepisów art. 271-273 ustawy uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Powołanie podstawy (albo podstaw) wznowienia ma istotne znaczenie w tym postępowaniu. To skarżący musi konkretnie sprecyzować podstawę (podstawy) prawną wznowienia, a brak takiego konkretnego wskazania podstawy prawnej rzutuje już na samą dopuszczalność skargi. Nadto, sformułowanie jedynie podstawy prawnej wznowienia nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie Sąd badając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania uznał, że jest ona wniesiona w terminie i opiera się na ustawowej przesłance wznowienia. Jako podstawę wznowienia skarżąca wskazała okoliczność przesłania jej zawiadomienia o terminie rozprawy na nieaktualny adres zamieszkania, co uniemożliwiło jej udział w postępowaniu sądowym, t.j. przesłankę wymienioną w art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczącą pozbawienia możności działania. W tym miejscu należy zauważyć, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została wysłana na adres podany przez skarżącą w skardze. Biorąc pod uwagę powyższe należy zwrócić uwagę na treść przepisu art. 70 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. Ustawodawca przypisuje cytowanemu przepisowi bardzo istotne znaczenie procesowe, na co wskazuje obowiązek pouczenia o jego treści już przy pierwszym doręczeniu. Mimo, że skarżąca nie powiadomiła Sądu o zmianie adresu, to jednak znajduje potwierdzenie w aktach sprawy jej zarzut, że nowy (aktualny) adres figurował w innych dokumentach sprawy (m.in. w odpowiedzi na skargę), a Sądowi był on znany, o czym może świadczyć faktu przesłania skarżącej odpowiedzi na skargę na aktualny, prawidłowy adres zamieszkania. Oznacza to, że w tej sytuacji rzeczą Sądu było ustalenie, który z figurujących w aktach sprawy adresów zamieszkania strony jest aktualny. Powyższe oznacza, że skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazane w skardze oraz wniosła ją w przypisanym terminie. W związku z dochowaniem przez skarżącą wymogu formalnego co do terminu wniesienia skargi o wznowienie postępowania oraz wobec faktu, iż skarga ta opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, sprawa o wznowienie postępowania sądowego zakończonego w/w wyrokiem z dnia 24 września 2008r. podlegała rozpoznaniu co do istoty. Oznaczało to rozpoznanie przez Sąd sprawy na nowo, jednakże w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia wskazana w skardze (art. 282 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jako ustawową podstawę wznowienia postępowania sądowego skarżąca wskazała tę, o której w art. 271 pkt 2 powołanej ustawy tzn. pozbawienie możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. Sąd stwierdza, iż badanie zasadności wskazanej przesłanki wznowienia postępowania sądowego wymaga jednak potwierdzenia istnienia związku przyczynowego między okolicznościami wskazanymi przez stronę jako podstawa wznowienia a treścią rozstrzygnięcia zawartego w wyroku z dnia 24 września 2009r. Innymi słowy należy wykazać, że wskazana przez skarżącą przyczyna wznowienia (niezawiniona niemożność udziału w postępowaniu sądowym równoznaczna z niemożnością osobistego przedstawienia stanowiska w sprawie) miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 357, T. Woś : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 681). W ocenie Sądu, taki związek nie zachodzi. Przedmiotem postępowania sądowego była kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej D. Kuratora Oświaty we W., w sprawie odmowy nadania stronie stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Kontrola ta odnosiła się przede wszystkim do oceny sposobu przeprowadzenia przez organ wykładni przepisów prawa materialnego dotyczących awansu zawodowego nauczycieli. Oznacza to, że miała ona charakter kontroli zobiektywizowanej i sprowadzała się do oceny, czy wykładnia ta była prawidłowa ze względu na ustalone reguły interpretacyjne, a podjęta przez organ decyzja była logicznym rezultatem procesu wykładni. Skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w sprawie wykładni i rozumienia przedmiotowych regulacji ustawy Karta Nauczyciela zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w skardze na ostateczną decyzję D. Kuratora Oświaty we W., jednak Sąd w wyroku z dnia 24 września 2009r. wykładni tej nie podzielił. Stanowisko to podtrzymała podczas rozprawy wznowieniowej w dniu 20 maja 2009r., nie wykazała jednak, że jej udział w rozprawie w dniu 24 września 2008r. połączony z możliwością osobistego przedstawienia swego stanowiska wpłynąłby na treść orzeczenia. Nie można zatem podzielić twierdzenia skarżącej, że powołana przez nią przesłanka wznowieniowa mogła mieć wpływ na wynik sprawy. Status zawodowy strony organy ustaliły na podstawie przepisów prawa, a podtrzymana przez nią interpretacja stosownych przepisów ustawy Karta Nauczyciela nie podważa prawidłowości wykładni przeprowadzonej przez organy administracji. W konsekwencji nie może także ulec zmianie ocena legalności decyzji dokonana w wyroku z dnia 24 września 2008r. wydanym przez WSA we Wrocławiu. Wskazywana przez stroną podstawa wznowieniowa nie miała zatem wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 225/08. Sąd w tym wyroku oddalił skargę na decyzję D. Kuratora Oświaty we W., aprobując przeprowadzaną przez niego wykładnię przepisów, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku. W efekcie powyższych rozważań Sąd przyjął, że wniesiona skarga o wznowienie postępowania nie ma uzasadnionej podstawy wznowienia i na podstawie art. 282 § 2 ustawy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.