IV SA/Wr 864/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi G. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. przyznaje na rzecz adwokat K. W. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych w tym 23 % VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 8, art. 37 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej: ustawa, po rozpoznaniu odwołania G. Ś. decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.K. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku stałego w wysokości 15,25 zł w okresie od dnia 18 do dnia 31 sierpnia 2011 r. oraz zasiłku stałego w wysokości 33,77 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 września 2011 r. do dnia 31 lipca 2013 r., a także składki zdrowotnej w wysokości 9 % od kwoty zasiłku stałego na czas trwania świadczenia, uchyliło kwestionowaną decyzję w części dotyczącej początkowego okresu przyznania zasiłku stałego i orzekło o jego przyznaniu od dnia 1 września 2011 r., a w pozostałym zakresie utrzymało tę decyzję w mocy. Organ orzekający podał, że wnioskiem z dnia 12 września 2011 r. strona zwróciła się o przyznanie zasiłku w związku z jej niepełnosprawnością oraz odmową przyznania renty. Po rozpatrzeniu wniosku organ I instancji przyznał wnioskodawczyni zasiłek stały w wysokości 15,25 zł na okres od dnia 18 do dnia 31 sierpnia 2011 r., a od dnia 1 września 2011 r. do dnia 31 lipca 2013 r. w wysokości 33,77 zł miesięcznie. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. Podniosła, że jest opiekunką Pana A., a nie jego konkubiną i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe bowiem każde z nich zajmuje odrębny pokój, oraz że partycypuje w opłatach za gaz, prąd, wodę, śmieci, które miesięcznie wynoszą około 198 zł. Ponadto podała, że większość czasu przebywa w G. w związku ze sprawowaniem opieki nad J.P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej stwierdziło, że strona zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z W. A. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. orzeczeniem z dnia [...] 2011 r., zaliczył stronę do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres do dnia 31 lipca 2013 r. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] 2011 r. wynika, że strona, od dnia 27 lipca 2009 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Rodzina utrzymuje się z renty W.A., w wysokości 634,46 zł pomniejszonej o zajęcie komornicze w kwocie 182,04 zł. Rodzina od 2009 r. jest objęta pomocą społeczną w formie zasiłków celowych i okresowych. Strona nigdy nie negowała faktu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z W.A. Jak dalej wskazało Kolegium, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje: 1. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2. pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Pojęcie osoby całkowicie niezdolnej do pracy zostało określone w art. 6 pkt 1 ustawy i oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Rodzina to w myśl art. 6 pkt 14 ustawy osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W myśl art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń pieniężnych zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy od dnia 1 października 2009 r. w myśl § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055) wynosi 477 zł, a kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 351 zł (§ 1 pkt 1 lit. b w/w rozporządzenia). Z przedstawionego powyżej stanu prawnego oraz stanu faktycznego, zdaniem Kolegium Odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że strona, wbrew temu co twierdzi we wniesionym odwołaniu, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z W.A., o czym świadczy wywiad środowiskowy oraz oświadczenie strony o stanie majątkowym z dnia 13 września 2011 r. Bezsporny jest także fakt, że strona w rozumieniu ustawy jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, bowiem legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a zarówno jej dochód, jak i dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego. W myśl art. 37 ust. 2 ustawy zasiłek stały ustala się w wysokości: 1. w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy międy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie; 2. w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kwota zasiłku nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. Ponieważ kryterium dochodowe na osobę w rodzinie zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy wynosi 351 zł, a faktyczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni to kwota 317,23 zł, dlatego też wysokość zasiłku stałego ustalona zgodnie z zasadą określoną w art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy wynosi 33,77 zł, jak prawidłowo ustalił to organ I instancji w zaskarżonej decyzji. Odnośnie czasokresu, na jaki przyznano stronie wnioskowane świadczenia, Kolegium stwierdziło, że decyzja została podjęta z naruszeniem art. 106 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Strona wniosek o przyznanie świadczenia złożyła dnia 12 września 2011 r., a zatem organ I instancji błędnie ustalił, że wnioskowane świadczenie przysługuje od dnia 16 sierpnia 2011 r., tj. od daty podjęcia orzeczenia o niepełnosprawności i w tym zakresie Kolegium podjęło reformatoryjne rozstrzygnięcie. Organ I instancji przyznając stronie prawo do zasiłku stałego przystąpił jednocześnie do opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, bowiem zgodnie z art. 66 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, a obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego ciąży na ośrodku pomocy społecznej (art. 75 ust. 10 cytowanej powyżej ustawy). Na tę decyzję G. Ś. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W złożonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego pismach procesowych, skarżąca szczegółowo opisała swą sytuację osobistą i materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Wojewody jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (ust. 2 pkt 2). Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (ust. 3). Stosownie do art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Nie budzi wątpliwości, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z W. A. Fakt ten wynika choćby z przeprowadzonego ze skarżącą w dniu 13 września 2011 r. wywiadu środowiskowego, który opatrzyła własnoręcznym podpisem potwierdzając jednocześnie, że podane w nim informacje są zgodne z prawdą. Posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, orzeczony przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności do dnia 31 lipca 2013 r., a miesięczny dochód przypadający na członka jej rodziny, to prawidłowo wyliczona przez organy kwota 317,23 zł. Skarżąca spełnia zatem ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie zasiłku stałego. Po myśli przepisów ustawy, górną wysokość zasiłku skarżącej stanowiła różnica pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (351 zł, tj. kwotą określoną art. 8 ust 1 ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055), a dochodem na osobę w rodzinie skarżącej (317,23 zł), wynosząca 33,77 zł, przy czym kwota zasiłku stałego nie mogła być niższa niż 30 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu prawidłowo zatem ustalono wysokość przyznanego od dnia 1 września 2011 r. zasiłku. Organ odwoławczy właściwie określił, że prawo do zasiłku stałego przysługuje skarżącej od dnia 1 września 2011 r. a nie od dnia 18 sierpnia 2011 r., weryfikując tym samym błąd organu I instancji. Skarżąca złożyła bowiem wniosek o przyznanie zasiłku w miesiącu wrześniu 2011 r., a żaden przepis ustawy nie przewiduje możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku. Przyznanie takiego świadczenia musiałoby opierać się na wyraźnej podstawie prawnej, której nie można domniemywać. Zasadnie również orzeczono, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 26 w związku z art. 75 ust. 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.), o przyznaniu prawa do bezpłatnego ubezpieczenia zdrowotnego. Powołane przepisy przewidują bowiem, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, zaś składki na ubezpieczenie zdrowotne tych osób opłaca ośrodek pomocy społecznej. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sieprnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie w pkt II sentencji wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).