IV SA/Wr 875/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania D. K. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu w/w z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul[...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego wszczęte zostało z urzędu w dniu 4 grudnia 2012 r. w związku z informacjami przekazanymi przez Zakład Budynków Komunalnych w O., z których wynikało, że po śmierci najemczyni oraz brakiem osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu, przedmiotowa nieruchomość została przekazana do dyspozycji zarządcy. W dniu 27 grudnia 2012 r. J.K. oświadczył do protokołu, że jego syn D. K. był zameldowany w mieszkaniu przy ul. [...] w O., a obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. Dalej ojciec skarżącego podał, że mieszkanie przy ul. [...] zdał protokołem zdawczo-odbiorczym 20 maja 2011 r. Zakładowi Budynków Komunalnych. Z zeznań złożonych w dniu 15 stycznia 2013 r. przez G. M. wynika, że skarżący w miejscu zameldowania na pobyt stały nie zamieszkuje od kilku lat. W chwili obecnej w przedmiotowej nieruchomości nikt nie mieszka, a Zakład Budynków Komunalnych przeprowadza tam remont. Zeznająca w dniu 15 stycznia 2013 r. M. P. oświadczyła, że od wielu lat nie widuje skarżącego w okolicy budynku przy ul. [...]. Ponadto świadek stwierdziła, że spotykała odwołującego regularnie w okresie, kiedy mieszkał tam razem ze swoimi rodzicami oraz rodzeństwem. W dniu 16 stycznia 2013 r. J. C. oraz M. R. zgodnie oświadczyli do protokołu, że skarżący od wielu lat nie mieszka w miejscu zameldowania. Świadkowie zeznali, że skarżący za życia M. K. zjawiał się w spornym lokalu po tym jak babcia dostawała emeryturę, a generalnie to mieszkał od wielu lat ze swoimi rodzicami przy ul. [...] w O. W. R. do protokołu z dnia 16 stycznia 2013 r. podała, że skarżący nie mieszka w mieszaniu przy ul. [...], w którym obecnie Zakład Budynków Komunalnych wykonuje remont w przedmiotowej nieruchomości, ponieważ J. K. zdał zarządcy mieszkanie, którego najemcą była babcia skarżącego. W pisemnym oświadczeniu z dnia 18 stycznia 2013 r. skarżący podniósł, że w 2008 r. wyjechał pracować do A., z której wrócił w styczniu 2011 r., a do jego zatrzymania doszło w dniu 2 lutego 2011 r. kiedy był u swoich rodziców, u których często przebywał. Akta sprawy zawierają notatkę służbową z dnia 4 lutego 2013 r., z treści której wynika, że Zakład Budynków Komunalnych zakończył przeprowadzanie remontu w lokalu przy ul. [...] w O., tym samym mieszkanie przeznaczone jest do zawarcia umowy najmu z nową osobą uprawnioną do otrzymania lokalu komunalnego. Zeznający w dniu 22 lutego 2013 r. B. O. oraz A. O. zgodnie oświadczyli, że nie są w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący przed osadzeniem w areszcie koncentrował swoje sprawy życiowe w miejscu zamieszkania swoich rodziców. Świadkowie podkreślili, że jedynie widywali go sporadycznie w sąsiedztwie nieruchomości przy ul. [...]. Z zeznań złożonych w dniu 26 lutego 2013 r. przez J. P. wynika, że nie jest w stanie podać, czy skarżący zamieszkiwał ze swoimi rodzicami przy ul. [...] w O.. H. K. do protokołu z dnia 27 lutego 2013 r. podała, że jej syn po powrocie na początku 2011 r. z A., po kilku dniach pobytu w O., został zatrzymany przez policję i osadzony w zakładzie karnym. Zeznająca podkreśliła, że mieszkanie przy ul. [...] w O. zostało w dniu 20 maja 2011 r. zdane przez jej męża, po uprzednim opróżnieniu ze wszystkich rzeczy, Zakładowi Budynków Komunalnych. W piśmie z 11 marca 2013 r. skarżący podniósł, że jego ojciec był osobą nieuprawnioną do zwrotu zarządcy nieruchomości przy ul. [...], natomiast świadkowie przesłuchiwani w sprawie zeznają nieprawdę. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. skarżący zwrócił się do organu prowadzącego postępowanie o przesłuchanie wskazanych świadków. Zeznająca w dniu 29 kwietnia 2013 r. R. D. oświadczyła do protokołu, że nie zna odwołującego, tym samym nie jest w stanie wypowiedzieć się odnośnie jego miejsca zamieszkania. W dniu 6 maja 2013 r. ponownie przesłuchano J. K., który oświadczył, że w trakcie widzeń w zakładzie karnym informował syna o konieczności przekazania zarządcy lokalu po zmarłej M. K.. Zeznający podtrzymał swoje wcześniejsze wyjaśnienia złożone w dniu 27 grudnia 2012 r. Przesłuchana w dniu 9 maja 2013 r. w charakterze świadka B. K. zeznała, że nie zna skarżącego i nie jest z nim w żaden sposób spokrewniona. Ponadto świadek stwierdziła, że obecnie mieszkanie przy ul. [...] w O. jest puste, a Zakład Budynków Komunalnych przeprowadził w nim remont. Zeznająca w dniu 13 maja 2013 r. D O oświadczyła do protokołu, że z racji krótkiego okresu zamieszkiwania przy ul. [...] nie miała okazji poznać skarżącego, tym samym nie jest w stanie określić, gdzie on przed osadzeniem w areszcie koncentrował swoje sprawy życiowe. W pisemnym oświadczeniu z dnia 5 czerwca 2013 r. skarżący stwierdził, że zeznania nowych świadków potwierdzają okoliczność zamieszkiwania przez niego w miejscu zameldowania na pobyt stały. Skarżący wskazał nowych świadków, których zeznania mogą przyczynić się do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z zeznań złożonych w dniu 8 lipca 2013 r. przez A. S. wynika, że od ok. 5 lat mieszka przy ul. [...] i nie zna skarżącego. Natomiast znała M K, która do chwili śmierci w 2010 r. mieszkała sama, a lokalu po niej aktualnie nikt nie zamieszkuje. Zeznająca w dniu 11 lipca 2013 r. B. K. oświadczyła do protokołu, że skarżący w miejscu zameldowania na pobyt stały nie przebywał od ok. 10 lat, czyli od chwili, kiedy J. K. zamienił się ze swoją matką na mieszkania. Dalej podkreśliła, że nie widywała aby skarżący przychodził w odwiedziny do babci. Natomiast obecnie lokalu przy ul. [...] od ok. 3 lat nikt nie zamieszkuje. W dniu 18 lipca 2013 r. I. S. złożyła wyjaśnienia, z których wynika, że od kilku lat nie widuje skarżącego w okolicach nieruchomości przy ul. [...] w O. Obecnie we wskazanym powyżej lokalu zamieszkują J. i H. K. W piśmie z dnia 30 lipca 2013 r. skarżący wyjaśnił, że zeznania złożone przez B. K. są nieobiektywne, ponieważ świadek zainteresowany jest przydziałem lokalu, w którym odwołujący jest zameldowany na pobyt stały. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie Burmistrz decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz wszystkich okoliczności sprawy zachodzą podstawy do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy, ponieważ skarżący utracił uprawnienie do korzystania z przedmiotowej nieruchomości i po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności nie będzie miał realnych możliwości ponownie w przedmiotowej nieruchomości zamieszkać. W tym miejscu należy podkreślić, że głównym celem wyżej przytaczanej ustawy jest dyscyplinowanie obywateli z punktu widzenia wiedzy posiadanej przez właściwe organy o miejscu, w którym aktualnie obywatele rzeczywiście przebywają. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego; dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, że został wymeldowany ze stałego miejsca zameldowania i nie otrzymał lokalu zastępczego. Z lokalem tym był związany przez całe swoje życie, aż do chwili zamiany mieszkań rodziców i babci. Dalej skarżący podniósł, że wyjeżdżał za granicę w celach zarobkowych, ale ponosił wydatki związane z lokalem (czynsz, wywóz śmieci, gaz, woda), świadczy to, że nie zrezygnował z mieszkania i nie wyprowadził się. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca Burmistrza z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] orzekająca o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie Podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Ma on bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będą więc faktyczne ustalenia poczynione w sprawie przez organ, stwierdzone i istniejące w sprawie okoliczności potwierdzające wolę wewnętrzną zainteresowanego opuszczenia lokalu. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowiodło jednoznacznie, że skarżący nie przebywa stale w spornym lokalu. Należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest równocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. O opuszczeniu tego miejsca może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący od kilkunastu lat nie zamieszkuje w miejscu zameldowania przy ul. [...]. Potwierdzeniem tego są zeznania świadków, jak i skarżącego. Matka skarżącego w protokole przesłuchania z 27 lutego 2013 r. podała, że skarżący ożenił się i zamieszkał u żony we W., powrócił do rodziców, a następnie wyjechał za granicę. Ojciec skarżącego do protokołu przesłuchania z 27 grudnia 2012 r. podał, że około 2009 r. syn pojechał na kilka miesięcy do pracy za granicę. Po powrocie, prawdopodobnie przebywał u konkubiny w S.. W tym czasie w trakcie odwiedzin rodziców, został zatrzymany przez policję, w mieszkaniu przy ul. [...]. Od tego czasu do chwili obecnej, przebywa w zakładzie karnym. Mieszkanie komunalne przy ul. [...], w którym był zameldowany syn, przekazał protokołem zdawczo-odbiorczym 20 maja 2011 r. do dyspozycji ZBK. Przed zdaniem lokalu usunął z niego wszystkie rzeczy jakie się w nim znajdowały, między innymi rzeczy syna. Również fakt nie zamieszkiwania skarżącego w lokalu zameldowania potwierdzili przesłuchani świadkowie, w tym także wskazani przez skarżącego ([...]), którzy zeznali, że nie zamieszkuje on w lokalu przy ul. [...] od wielu lat, a niektórzy świadkowie zamieszkujący po sąsiedzku w ogóle nie znają skarżącego. Skarżący w piśmie z dnia 18 stycznia 2013 r. podał, że w lokalu przy ul. [...] mieszkał od urodzenia do 2008 r. w którym wyjechał do pracy za granicę nie licząc urlopów, co pół roku przebywał pod adresem [...]. Po powrocie do Polski w styczniu 2011 r. zamieszkał pod adresem zameldowania. W odwołaniu z dnia 3 września 2013 r. podał, że przed aresztowaniem i śmiercią babci był poszukiwany listem gończym przez organy ścigania, więc opuścił miejsce stałego pobytu, ale w związku z sytuacją życiową i losową wynikającą z konieczności ukrywania się przed wymiarem sprawiedliwości, nie musiał towarzyszyć mu zamiar opuszczenia tego miejsca na stałe. Wobec tego należy stwierdzić, że skarżący nie przebywał w miejscu zameldowania na pobyt stały, co jest okolicznością niesporną, a opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organ dokonał obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do stwierdzenia, że ujawnione okoliczności faktyczne sprawy pozwalają na wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego. Z tej racji wystąpiły przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu. Zdaniem Sądu ustalenia organów administracji nie naruszają zasady postępowania administracyjnego w ten sposób, że przyjęta ocena zebranego materiału dowodowego ma znamiona oceny dowolnej, nie zaś oceny swobodnej, którą statuuje treść art. 80 k.p.a. Powołany przepis nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Z tej racji wystąpiły przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. Orzeczenie o przyznaniu ustanowionemu dla skarżącego z urzędu pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uzasadnia treść art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).