IV SA/Wr 88/24

WyrokWSA we Wrocławiu2024-11-06

Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędzia WSA Katarzyna Radom

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres i charakter opieki sprawowanej nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zakres i charakter opieki sprawowanej nad ojcem, który jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i całkowicie zależną od otoczenia, uniemożliwia opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Wymiar sprawowanej opieki jest adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej, odbywa się codziennie i ustawicznie, a opiekun pozostaje w dyspozycji podopiecznego, co uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i procesowego.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Organy uznały, że zakres opieki nad ojcem nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że ojciec wymaga całodziennej opieki.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant: referent Ksawery Sobczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu z dnia 20 listopada 2023 r. nr SKO 4103/1041/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszej instancji. Przedmiotem skargi M. M. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z 20 listopada 2023 r., nr SKO 4103/1041/2023 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha (dalej: Prezydent, organ pierwszej instancji) z dnia 13 października 2023 r. nr MOPS.DŚ.4322/3266/ŚP/2022 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem C. L. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca 2 października 2023 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do wniosku dołączyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 11 września 2023 r. wydane na stałe. W dniu 10 października 2023 r. przeprowadzony został rodzinny wywiad środowiskowy. Decyzją z 13 października 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania ww. świadczenia. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono uwarunkowania prawne rozstrzygnięcia wynikające z przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r.) a także powołano w tym zakresie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 stwierdzający niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Uwzględniając powyższe nie można odmówić przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność istnieje od 49 roku życia. SKO uznało natomiast, że skarżąca nie spełnia zasadniczego warunku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci zakresu i charakteru opieki sprawowanej względem ojca, która wykluczałaby aktywność zawodową i zarobkową. Zwróciło przy tym uwagę, że ojciec skarżącej niewątpliwie potrzebuje pomocy, ale nie w takim zakresie i nie takiego charakteru, żeby strona nie mogła choćby w ograniczonym czasie pracy podjąć jakąś pracę, być może np. na umowę zlecenie. Dalej organ odwoławczy argumentował, że C. L. ma pewne ograniczenia w funkcjonowaniu i wymaga wsparcia, dotyczy to w szczególności zrobienia zakupów, posprzątania, uprasowania, przygotowania posiłku, pomocy przy kąpieli. Z drugiej strony sam porusza się po mieszkaniu opierają się o ściany i meble, jest po operacji zaćmy, ponadto sam czyta, może więc samodzielnie przyjmować lekarstwa. Drętwiejące palce mogą w pewnym stopniu utrudniać wykonywanie pewnych czynności jak wykonanie pomiaru cukru ale go nie uniemożliwiają. Nie są również przeszkodą wykonaniu pomiaru ciśnienia tętniczego, w podgrzaniu obiadu. SKO zauważyło, że w wielu pracujących rodzinach obiady przygotowywane są na kilka dni, mieszkanie sprzątane jest też raz w tygodniu. Z kolei kąpiele mogą odbywać się wieczorem w obecności strony. Strona może sprzątać mieszkanie raz w tygodniu, gotować obiad raz na kilka dni. W ocenie SKO nie ma zatem związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem skarżącej. Zakres opieki jakiej on wymaga ogranicza się do prowadzenia gospodarstwa domowego: robienia zakupów, gotowania obiadów, sprzątania, prania, prasowania i są to czynności dnia codziennego wykonywane po godzinach pracy, w wielu domach, w których przebywają osoby starsze, wymagające wsparcia w funkcjonowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca argumentowała, że jej ojciec wymaga opieki przez cały dzień. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Na wstępie Sąd dostrzega, że kontrola legalności w niniejszej sprawie dotyczy decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wedle organu odwoławczego w sprawie nie ma związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem skarżącej. Oznacza to, że sprawowana przez skarżącą opieka nad ojcem, tzn. zakres i charakter tej opieki, nie jest opieką długotrwałą i nie wyklucza podjęcia zarobkowania przynajmniej w ograniczonym wymiarze czasu pracy (np. na umowę zlecenie). Oceniając takie stanowisko organu Sąd wpierw zauważa, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy przy tym zaakcentować, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyroki NSA z 8 lutego 2023 r., I OSK 631/22 oraz z 19 maja 2021 r., I OSK 226/21). Norma art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, w związku z którym jest obiektywnie zmuszona do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Zauważenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia (wyrok NSA z 16 lutego 2024 r., I OSK 282/23). Normę art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok NSA z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1875/22, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22, wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; CBOSA). W sprawie bezsporne jest, że ojciec skarżącej jest wdowcem, a skarżąca mieści się w kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. Również bezsporne jest, że ojciec skarżącej (ur. 1951 r.) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Przy tym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 kwietnia 2023r. Z kolei niepełnosprawność istnieje od 49 roku życia. Z ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego wynika natomiast, że ojciec skarżącej choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, padaczkę, jest po złamaniu kręgu lędźwiowego, ma przepukliny w kręgosłupie, przemieszczenia kręgów, zanik przestrzeni międzykręgowych, skrzywienie kręgosłupa, zwyrodnienie kręgosłupa co skutkuje bólami kończyn dolnych i górnych, bólem bioder. Porusza się powoli, przy pomocy drugiej osoby lub opierając się o meble i ściany. Nie opuszcza mieszkania z powodu zawrotów głowy i omdleń. Nie jest w stanie ustać prosto, chód chwiejny, sylwetka mocno przygarbiona. Skarżąca pomaga ojcu wstać z łóżka, pomaga ubrać się, prowadzi do toalety, pomaga mu się myć. Ponadto mierzy ojcu ciśnienie, poziom insuliny, podaje leki. Ze względu na sztywniejące palce ojciec skarżącej nie może zapiąć guzików u spodni i koszuli. Skarżąca sprząta pierze, przygotowuje posiłki, co wieczór pomaga przy toalecie, wciera maści przeciwbólowe, robi masaż. Dodatkowo, w ramach wniosków pracownik socjalny przeprowadzający wywiad stwierdził, że – w jego ocenie – skarżąca prawidłowo sprawuje opiekę nad schorowanym ojcem. Pomaga mu we wszystkich czynnościach życiowych, od ubierania się, podawania leków, mierzenia ciśnienia, poziomu insuliny, do pomagania w toalecie, strzyżenia włosów czy obcinania paznokci. Dba o to, aby jej ojciec miał posprzątane, miał zrobione zakupy i przygotowane pełnowartościowe posiłki. Wreszcie zamawia wizyty lekarskie, opłaca rachunki oraz załatwia wszelkie sprawy urzędowe. Dostrzec również należy, że osoba przeprowadzająca wywiad środowiskowy dokonała orientacyjnej kalkulacji czasu, jaki skarżąca codziennie poświęca na udzielenie pomocy w codziennym funkcjonowaniu ojca. Zanim Sąd przejdzie do oceny sposobu załatwienia sprawy przez organ odwoławczy wskazuje, że za prawidłową uznał jego ocenę w zakresie niezastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K38/13. Niemniej kontrola legalności decyzji w pozostałym zakresie doprowadziła Sąd do wniosku, że narusza ona art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. Należy zatem jeszcze raz powtórzyć, że rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał, aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę oraz samodzielnie, np. bez doraźnej pomocy osób trzecich. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (por. wyrok NSA z 11 lipca 2024 r., I OSK 1703/23). Stąd dokonane przez organy ustalenia – w szczególności znajdujące odzwierciedlenie w treści wywiadu środowiskowego - w sprawie prowadzą – zdaniem Sądu - do wniosku sprzecznego z przyjętym w zaskarżonej decyzji. Zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem nie daje sposobności do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym zakresie. Bez wątpienia skarżąca wykonuje czynności opiekuńcze nad ojcem codziennie i regularnie oraz w razie każdej dodatkowej potrzeby w takim wymiarze, który pozostaje adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Stan zdrowia ojca skarżącej, osoby niepełnosprawnej, schorowanej i całkowicie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, wymaga podejmowania czynności opiekuńczych w różnych porach, w ciągu całego dnia przez cały rok. Co więcej, szczegółowy spis czynności polegających na udzieleniu pomocy w codziennym funkcjonowaniu ojca (w sumie co najmniej 6.55 h) pozwala racjonalnie przyjąć że realizowana piecza w istocie obejmuje cały dzień i ma charakter pernamentny. Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, a organ odwoławczy okoliczność tę bez powodu pominął w ocenie, że ojciec skarżącej ma istotne problemy w samodzielnym poruszaniu się, wykonaniu samodzielnie czynności higienicznych czy zachowaniu czystości. Zakres wymaganych czynności potwierdzają konkluzje wywiadu środowiskowego, gdzie stwierdzono, że skarżąca pomaga ojcu we "wszystkich czynnościach życiowych", od ubierania się, podawania leków, mierzenia ciśnienia, poziomu insuliny, do pomagania w toalecie, strzyżenia włosów czy obcinania paznokci. Nawet jeśli skarżąca nie wykonuje w danym momencie bezpośrednio czynności opiekuńczych, bowiem nie wymaga tego stan i potrzeba ojca, to pozostaje w tym czasie w dyspozycji osoby niepełnosprawnej, aby w każdej chwili służyć stosowną opieką i pomocą, co także, bez wątpienia, stanowi element sprawowanej opieki. Warto też odnotować, iż tak zwane czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień (por. wyrok NSA z 11 lipca 2024 r., I OSK 1703/23). Wspomniane zestawienie poszczególnych czynności polegających na udzieleniu pomocy w codziennym funkcjonowaniu ojca świadczy, że skarżąca jest w istotny sposób ograniczona czasowo i tym samym jest wyeliminowana z rynku pracy. Sąd podkreśla, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego sprowadza się do konieczności sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (vide: P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowanie opieki, w powyższym rozumieniu tegoż pojęcia, nie musi oznaczać jednocześnie, że podopieczny nie może podejmować aktywności adekwatnych dla swego stanu zdrowia, w szczególności, że nie może mieć "czasu dla siebie". Podejmowanie takich aktywności nie podważa sprawowanej opieki, która winna być odpowiednią do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki), rozróżnione i zdefiniowane zostały w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021, poz. 573 ze zm. dalej : "u.r.z.s."). Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym, a o tym jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności rozstrzyga brzmienie przepisów ww. ustawy (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.r.z.s. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W wypadku osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, konieczność sprawowania opieki, z uwagi na skutki naruszenia sprawności organizmu, oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U.2021.857). W świetle powyższego "faktu instytucjonalnego" nie budzi wątpliwości, że stan zdrowia ojca skarżącej wskazuje na to, że wymaga ona opieki w zakresie, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Skoro z okoliczności sprawy wynika, że ojciec skarżącej ma znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji, a w celu pełnienia ról społecznych wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób, bowiem jest osobą całkowicie zależną od otoczenia, zaś skarżąca sprawuje nad nim opiekę codziennie, w sposób ustawiczny, w zakresie adekwatnym do stopnia stwierdzonej niepełnosprawności, pozostając przy tym nieprzerwanie w dyspozycji niepełnosprawnego ojca, to nietrafny jest wniosek organu odwoławczego o braku ścisłego związku między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką. Podkreślenia więc wymaga, że niewątpliwie w sprawie niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podyktowane jest koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Wymiar sprawowanej opieki jest adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnego, a czynności opiekuńcze odbywają się z różnych porach, w ciągu całego dnia. Ponadto należy przyjąć, jeśli skarżąca nie wykonuje czynności opiekuńczych, to pozostaje w dyspozycji ojca. Oceniony przez organ odwoławczy stopień tej zależności nie uwzględnia konieczności zapewnienia ojcu skarżącej egzystencji z zachowaniem elementarnych względów godności człowieka. A zatem realna ocena czynności podejmowanych przez skarżącą jest taka, że właśnie z uwagi na ich intensywność oraz gotowość świadczenia opieki pozwala na większą samodzielność ojca skarżącej. Z kolei brak takiej opieki niewątpliwie przyniósłby pogorszenie stanu zdrowia i s w rezultacie samodzielność skarżącej w tych niewielkich już obszarach. Wniosek ten nie wymaga szczególnych dowodów, lecz wypływa z doświadczenia życiowego – biorąc pod uwagę stan zdrowia i wiek ojca skarżącej. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy nieracjonalnie ocenił samodzielność ojca skarżącej jako przeszkodę w uznaniu istnienia przesłanki długotrwałej lub stałej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W takiej sytuacji nie sposób bronić stanowiska o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia. Mając natomiast na uwadze zakres i charakter sprawowanej opieki nad ojcem, w pełni zrozumiały jest brak możliwości pogodzenia tej opieki z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymierza czasu pracy. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja narusza art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez ocenę, że w sprawie brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem oraz że opieka ta nie ma charakteru stałego lub długotrwałego. Narusza też przepisy procesowe, tj. art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 80 k.p.a. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą decyzję Prezydenta na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), w związku z art. 135 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę SKO uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło