IV SA/Wr 99/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] , na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Burmistrza S. Ś. z dnia [...] r. Nr [....] w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku na dzieci K. i A. W. oraz przyznania zasiłku rodzinnego i odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka W. W. , uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , organ I instancji przyznał A. W. : * zasiłek rodzinny na dziecko A. W. ur. [...] r., w wysokości [...] zł. miesięcznie, na okres od [...] r. do [...] r. wraz z dodatkami do tego zasiłku: z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł. miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r. i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [...] zł.; * zasiłek rodzinny na dziecko K. W. , ur. [...] r., w wysokości [...] zł. miesięcznie, na okres od [...] r. do [...] r. wraz z dodatkami do tego zasiłku: z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł. miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r. i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [...] zł.; * zasiłek rodzinny na dziecko W. W. ur. [...] r., w wysokości [...] zł. miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r. wraz z dodatkiem do tego zasiłku z tytułu wychowywania w rodzinie wielodzietnej w wysokości [...] zł. miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r. Tą samą decyzją organ odmówił A. W. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego przyznanego na córkę W. W. z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na treść art. 12 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, iż dodatek ten przysługuje w wysokości 170,00 zł. miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 340,00 zł. na wszystkie dzieci. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia, organ I instancji przyznał dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dwoje dzieci w wysokości [...] zł. miesięcznie, co w sumie daje kwotę 340,00 zł. miesięcznie. Z tych przyczyn organ nie przyznał dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka W. W. Od powyższej decyzji A. W. wniosła odwołanie. W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zasady ustalania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992). Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, przy czym prawo do zasiłku i dodatków do niego przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy). Zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub, 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo, 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 6 ust. 1 ustawy). Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w postanowieniach art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. (art. 5 ust. 1). W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. (art. 5 ust. 2). Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy za dochód rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. W. jest panną wychowującą troje swoich dzieci: A. W. - ur. [...] r., K. W. - ur. [...] r. oraz W. W. - ur. [...] r. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. K. z dnia [...] r. wynika, że w roku podatkowym 2005 A. W. nie uzyskała dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. W tym samym roku nie uzyskała również dochodu niepodlegającego opodatkowaniu (oświadczenie strony z dnia [...] r.). W oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności warunkujących dokonanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim należy zauważyć, że wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji oparł się na ustaleniu, iż A. W. jest osobą samotnie wychowującą dzieci. Jednocześnie z treści odpisu zupełnego aktu urodzenia A. W. wynika, że orzeczeniem z dnia[...] r. Sąd Rejonowy w W. , sygn. akt [...] , ustalił, iż ojcem dziecka jest J. J. W takim przypadku organ I instancji winien był ustalić, czy nie zaistniała przesłanka wykluczająca możliwość ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, o której mowa w art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Ustaleń w tym zakresie organ I instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie poczynił. Na tym samym tle zastrzeżenia budzą także dokonane przez organ I instancji ustalenia stanowiące podstawę przyznania stronie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka – A. W. Zgodnie bowiem z przepisem art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany. Tymczasem zarówno zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak i uzasadnienie zaskarżonej decyzji, nie wskazują na jakiej podstawie organ I instancji przyjął, iż w przypadku A. W. zaistniały przesłanki, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem organ I instancji przed jej wydaniem nie przeprowadził postępowania. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. A. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżąca nie wskazała jednak powodów, dla których kwestionuje tę decyzję. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i formalnego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, stąd skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację wypowiedzianej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zasada prawdy obiektywnej nakłada również na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy indywidualnej. Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności warunkujących wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Wydając decyzję organ I instancji oparł się na ustaleniu, iż A. W. jest osobą samotnie wychowującą dzieci. Natomiast z treści odpisu zupełnego aktu urodzenia A. W. wynika, że orzeczeniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w W. , sygn. akt [...] , ustalił, iż ojcem dziecka jest J. J. . W takim przypadku organ I instancji powinien był ustalić, czy nie zaistniała przesłanka wykluczająca możliwość ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, o której mowa w art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr. 139, poz. 992 z późn. zm.). W myśl tego przepisu zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że zaistnieje jedna z przesłanek, pozytywnych tj.: rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Zgodnie z przepisem art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: a) drugi z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i z uzasadnienia decyzji organu I instancji, istotnie nie wynika na jakiej podstawie organ przyjął, iż w przypadku A. W. zaistniały przesłanki, o których mowa w przepisie art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd podkreśla, że warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa.). W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, albowiem organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, iż organ I instancji przed wydaniem decyzji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponieważ wszczęte skargą A. W. postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do postawienia organom administracji zarzutu naruszenia prawa, przeto – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.