IV SAB/Wr 104/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Julia Szczygielska /sprawozdawca/, Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi E. Ł. na bezczynność Starosty M. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia I. umorzyć postępowanie sądowe; II. stwierdzić, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. odstąpić od orzeczenia o wymierzeniu grzywny Staroście Milickiemu; IV. zasądzić od Starosty M. na rzecz E. Ł. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 3 kwietnia 2013r. skierowanym do Starosty M., skarżąca E. Ł., powołując się na przepis art. 2 i 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198) wniosła o pisemne udostępnienie informacji publicznej w poniższym zakresie, cyt.: " 1. W jaki sposób władze powiatu zapewniają, że na terenie pomieszczeń publicznych będących bezpośrednio lub pośrednio przez nie zarządzanymi: a) krzyże tam wiszące nie będą zdejmowane pomimo żądań osób należących do mniejszości wyznaniowych, ateistycznych, dewiackich, nihilistycznych, anarchistycznych, komunistycznych, satanistycznych, faszystowskich czy nazistowskich; b) krzyże mają prawo być tam zawieszane pomimo protestów osób należących do mniejszości wyznaniowych, ateistycznych, dewiackich, nihilistycznych, anarchistycznych, komunistycznych, satanistycznych, faszystowskich czy nazistowskich; c) obok krzyży mogą być zgodnie z zasadą wzajemnego poszanowania i tolerancji wieszane symbole innych religii, których kult nie sprzeciwia się podstawowym zasadom porządku prawnego Rzeczpospolitej Polskiej, a w szczególności w których reguły wierzeń nie mają związku z szerzeniem zła, nienawiści, destrukcji, przestępczości; d) krzyż wiszący na ścianie, a także inne ewentualnie znajdujące się obok niego symbole religijne nie mogą być tak umieszczone w stosunku do godła lub flagi Rzeczpospolitej Polskiej, że mogłoby to wywoływać poczucie prymatu prawa Religijnego nad prawem państwowym, w szczególności godło nie jest umieszczone poniżej symboli religijnych, ani nie jest mniejszych rozmiarów od symboli religijnych; e) krzyż wiszący na ścianie, a także inne ewentualnie znajdujące się obok niego symbole religijne nie mogą być tak umieszczone w stosunku do siebie, że mogłyby wywoływać poczucie dominacji któregoś z nich w stosunku do pozostałych; f) krzyż wiszący na ścianie, a także inne ewentualnie znajdujące się obok niego symbole religijne nie mogą być umieszczone na tyle blisko godła Rzeczpospolitej Polskiej, że mogłoby to wywoływać poczucie zatracenia rozdziału państwa od Kościoła lub od innych związków wyznaniowych; g) krzyż lub inne symbole religijne umieszczone na ścianach powinny być otaczane nie mniejszą czcią niż godło i flaga państwowe, w szczególności krzyż nie może wisieć obrócony o 180 stopni z postacią Chrystusa głową skierowaną ku dołowi; 2. Czy na terenie powiatu (w tym na terenie jednostek podległych organom powiatu) obowiązują jakiekolwiek akty prawne których przedmiot regulacji dotyczy kwestii przedstawionych powyżej, a jeśli nie to, czy mają miejsce w powiecie prace legislacyjne mające na celu zmianę prawa w kierunku wdrożenia tego typu lub podobnych regulacji mających na celu prawne uregulowanie zawieszania symboli religijnych zgodnie z konstytucyjnymi zasadami poszanowania religii, ich równouprawnienia oraz rozdziału państwa od kościołów i związków wyznaniowych, a jeśli tak, to o podanie, czego one konkretnie dotyczą, które osoby są odpowiedzialne za prace nad projektami, jaki jest zakres przedmiotowy tych projektów, jakie są założenia i ustalenia do tych projektów, jaki jest ich tekst, jaki jest ewentualny czas niezbędny do zakończenia prac nad nimi.(...)" Pismem z dnia 20 kwietnia E. Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Starosty M., zarzucając przekroczenie terminów do załatwienia sprawy i wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania opisanego wyżej wniosku skarżącej z dnia 3 kwietnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku; 2) wymierzenie organowi grzywny w rozmiarze do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS, jeśli organ nie przekaże Sądowi niniejszej skargi, odpowiedzi na tę skargę oraz akt sprawy w terminie 15 dni od otrzymania niniejszej skargi. W uzasadnieniu skargi, skarżąca podkreśliła, że w dniu 3 kwietnia 2013 r. przy użyciu poczty elektronicznej wysłała do w/w organu wniosek dot. obecności symboli religijnych, w szczególności krzyży w pomieszczeniach zarządzanych przez władze powiatu, reguł prawnych ich umieszczania, usuwania, poszanowania, relacji do symboli państwowych i innych znaków religijnych, jak również ewentualnych prac legislacyjnych związanych z tym tematem. Termin do załatwienia sprawy upłynął w dniu 17 kwietnia 2013 r., jednakże ani do tego dnia ani do dnia sporządzenia skargi nie została Jej doręczona pisemna odpowiedź organu w związku z przedmiotowym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym, w ocenie skarżącej, skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Starosta M. wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, iż wprawdzie udzielenie skarżącej informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej zostało zrealizowane z naruszeniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej, tym niemniej przekroczenie terminu nastąpiło ze względu na złożone i rozbudowane żądanie, które wymagało większego nakładu pracy. Wraz z odpowiedzią na skargę, organ przesłał do Sądu kopię pisma z dnia 29 kwietnia 2013r., Nr [...], będącą odpowiedzią na opisany wyżej wniosek skarżącej wraz z dowodem jego doręczenia . W dniu 1 lipca 2013r. wpłynęło do tut. Sądu od pełnomocnika skarżącej radcy prawnego C. Ł. pismo z dnia 27 czerwca 2013r., w którym oświadczył m. innymi, że podtrzymuje skargę na bezczynność organu, z tym że cofa wniosek o wymierzenie organowi grzywny, a ponadto wnosi o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, treść odpowiedzi na skargę potwierdza, że organ wysyłając spóźnioną odpowiedź na wniosek skarżącej, uznał skargę za uzasadnioną. Do przyjęcia stanu bezczynności adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie mają znaczenia powody, dla których nie udzielono wnioskodawcy odpowiedzi na wniosek w terminie ustawowym. Subiektywne odczucie organu co do tego, czy pytanie jest złożone i rozbudowane, a także ewentualny fakt choroby pracowników nie może spowodować ani przerwy ani zawieszenia biegu terminu do udzielenia odpowiedzi. Pełnomocnik skarżącej przyznał, że na kanwie niniejszej sprawy naruszenie prawa, jakiego dopuścił się organ nie nosi znamienia "rażącego". Okoliczność ta nie czyni jednak skargi bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania. Sąd Administracyjny sprawuje jedynie stosowne do art, 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U z 2012r., poz. 270 ) kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg m.innymi na decyzje administracyjne /pkt.1/ oraz bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a /pkt.8/. Powyższa regulacja oznacza, że zaskarżenie bezczynności organów administracji publicznej dopuszczalne jest tylko w zakresie określonym w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.. Wskazać należy, że w sytuacji gdy przedmiotem skargi jest bezczynność organu administracji publicznej, a Sąd uzna skargę za uzasadnioną. - na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Celem skargi na bezczynność organu jest zatem doprowadzenie do wydania aktu względnie dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Istotne jest przy tym, że w sprawach skarg na bezczynność organów administracji, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili wydawania orzeczenia. Zgodnie z wypracowaną przez doktrynę definicją stanu bezczynności, stan ten zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu lub też nie podjął innej stosownej czynności (vide: T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.Komentarz". Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2005, s. 86). Dla stwierdzenia stanu bezczynności potrzebne jest zatem ustalenie, iż przekroczono termin w załatwieniu sprawy (dokonaniu stosownej czynności). Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest ustalenie istnienie lub brak zaistnienia po stronie organu stanu bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej z 3 kwietnia 2013r. o udostępnienie informacji w zakresie żądania szczegółowo przedstawionego w opisanym wyżej wniosku i przesłania tychże informacji skarżącej. W świetle powyższego przyjąć należy, że bezczynność organu na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r, o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), a w oparciu o którą Sąd rozpatruje niniejsza skargę - polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie reaguje (milczy) wobec wniosku osoby o udzielenie takiej informacji. Istotne jest przy tym, że wymieniona ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje, iż udostępnienie informacji publicznej powinno się odbyć bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku, a jeśli nie jest to możliwe - należy powiadomić stronę w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 3 ust. 2 i art. 13 ust. 1 i ust. 2). Wskazać przy tym również należy, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006r., sygn. akt i OSK 601/05, Lex nr 236545 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2006r" sygn. akt II SAB/Wa 1/06, Lex nr 197599). Niesporne jest w niniejszej sprawie, że wniosek skarżącej z dnia 3 kwietnia 2013r. o udostępnienie informacji publicznej, zawierający żądanie udostępnienia określonych informacji i przesłania na wskazany adres, wpłynął do organu w tym samym dniu. Niewątpliwe jest zatem, że załatwienie żądania objętego powyższym wnioskiem winno było nastąpić na zasadach i w trybie określonym w przepisach w/w ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej, czyli poprzez czynność materialno - techniczną polegającą na udostępnieniu żądanej informacji (art. 10 i 11), ewentualnie poinformowanie, że żądanie nie dotyczy informacji publicznej lub wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie Informacji publicznej fart. 16 ). Ustalenie, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi stan bezczynności wymaga zatem oceny czy ustosunkowanie się do wniosku nastąpiło niezwłocznie, jak tego wymagają przepisy art. 3 ust 2 i art. 13 ust. 1 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z nadesłanej do Sądu odpowiedzi organu na skargę, jak i z załączonej dokumentacji wynika, że organ pismem z dnia 29 kwietnia 2013r., Nr [...] udzielił skarżącej informacji na zadane szczegółowe pytania zamieszczone w opisanym wyżej wniosku z dnia 3 kwietnia 2013r. doręczając owe pismo skarżącej w dniu 6 maja 2013r. I tak organ w piśmie tym wyjaśnił, że dla udzielenia odpowiedzi na szczegółowe pytania dotyczące problemów związanych z obecnością symboli religijnych na terenach publicznych zarządzanych przez powiat milicki dokonano analizy problemu we wszystkich jednostkach organizacyjnych powiatu milickiego, a także w Milickim Centrum Medycznym sp. z o. o. (szpital). Na podstawie zebranych informacji stwierdzono, że w żadnym miejscu nie wystąpiły problemy związane z obecnością krzyży. Innych symboli religijnych nie ma, jak również nie zanotowano protestów przeciwko wiszącym krzyżom. Wskazano, że w miejscach, gdzie wiszą krzyże zachowane są zasady, o których pisze skarżąca w pkt. 1d, f, g swego wniosku . Udzielając informacji na kolejne zapytanie skarżącej, organ stwierdził, że na terenie powiatu nie obowiązują akty prawne i nie są prowadzone prace legislacyjne dotyczące przedstawionych we wniosku problemów. W świetle powyższych ustaleń, zważyć należy, że ustalenie w niniejszej sprawie bezczynności organu trwającej od dnia wniesienia do organu opisanego wyżej wniosku z 3 kwietnia 2013r. do przesłania skarżącej informacji (opisane wyżej pismo organu z dnia 29 kwietnia 2013r.) - oznacza, iż bezczynność organu niewątpliwie istniała w dacie wniesienia do tut. Sądu skargi, tj. 24 kwietnia 2013r. Jednakże odpadnięcie głównej przesłanki (bezczynności organu), w okresie pomiędzy wpływem skargi do Sądu na bezczynność a rozpoznaniem żądania skarżącej przez organ, uniemożliwiło Sądowi jej uwzględnienie i zobowiązanie organu do podjęcia czynności polegającej na udzielenia skarżącej informacji, która co prawda z przekroczeniem ustawowego terminu, ale została dokonana. W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za poglądem, iż brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia skargi na bezczynność, jeżeli organ wydał żądany akt lub podjął stosowną czynność po wniesieniu skargi do sądu, ale przed zamknięciem rozprawy. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte. Stanowisko takie prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny, gdzie w uchwale z dnia 26 listopada 2008r., sygn. akt l OPS 6/08 /treść /w:/ orzeczenia.nsa.gov.pl/, Sąd przyjął, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt. 1 - 4a tej ustawy, organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przesłanie bowiem skarżącej przez organ informacji objętych pismem z dnia 29 kwietnia 2013r. jako zrealizowanie żądania objętego wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2013r. - a co miało miejsce niewątpliwie przed wydaniem orzeczenia sądowego w niniejszej sprawie, jako, że doręczenie owego pisma (odpowiedzi organu) nastąpiło w dniu 6 maja 2013r. - pozwala na stwierdzenie, że w momencie rozpoznawania przez Sąd skargi, organ nie pozostawał już w bezczynności, co oznacza, iż brak jest podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a.. Skoro w niniejszej sprawie, jest okolicznością niesporną że organ na postawione przez skarżącą zapytania (o treści wyżej przytoczonej), udzielił w opisanym wyżej piśmie z dnia 29 kwietnia 2013r. odpowiedzi na te zapytania, innymi słowy udzielił skarżącej informacji, to aczkolwiek stwierdzenia zawarte w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 27 czerwca 2013r. mogłyby wskazywać, że udzielona przez organ odpowiedź nie zaspakaja oczekiwań skarżącej, tym niemniej nie można w tym przedmiocie przyjąć , by organ pozostawał w bezczynności. Sąd podziela prezentowany w doktrynie pogląd, że kwestia czy odpowiedź zaspakaja oczekiwania strony, czy też jest zgodna ze stanem rzeczywistym lub nie, może być przedmiotem odrębnych postępowań (por. Irena Kamieńska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wyd.2 LexisNexis, W-wa 2012, str.191). W tej to zatem sytuacji, skoro niewątpliwie postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, to po myśli art 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie ze skargi E. Ł. należało umorzyć. Stwierdzona przez Sąd bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, stąd Sąd odstąpił od orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny, o której stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania Sąd oparł na przepisach art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. Zasadą, jest, iż zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi - art. 200 p.p.s.a. Na równi z sytuacją, uwzględnienia skargi ustawodawca potraktował umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość wskutek podjęcia czynności przez organ w trybie autokontroii - art. 54 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sadu dokonanie przez organ - pomiędzy wniesieniem skargi na bezczynność a jej rozpoznaniem przez Sad - czynności, której niewykonanie podniesiono w skardze na bezczynność, stanowi faktyczne "uwzględnienie" skargi przez organ, a zatem uzasadnia zwrot skarżącemu kosztów postępowania w oparciu przepis art. 200 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. H.B.17.07.2013r.