IV SAB/Wr 1188/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi D. S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 3 października 2025 r. D. S. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej również: organ) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z wniosku skarżącego, który wpłynął do organu w dniu 9 sierpnia 2024 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 23 października 2025 r., pismem Sądu z dnia 24 października 2025 r. skarżący został wezwany do: - złożenia kopii ponaglenia skierowanego do organu, na niezałatwienie w terminie sprawy z w/w wniosku, wraz z dowodem wniesienia ponaglenia; - podania numeru PESEL skarżącego, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, przesyłka sądowa zawierająca ww. wezwania została, po dwukrotnym awizowaniu - w dniach 29 października 2025 r. oraz 6 listopada 2025 r. - zwrócona do nadawcy (Sądu) z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Siedmiodniowy termin do uzupełnienia ww. braków skargi upłynął bezskutecznie w dniu 19 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny obowiązany jest z urzędu badać, czy wniesienie skargi jest dopuszczalne. Negatywny wynik takiej kontroli skutkuje brakiem możliwości rozstrzygnięcia sporu i wydania w sprawie wyroku. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powyższych regulacji prawnych wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto na gruncie art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu (odrębnego) ponaglenia z art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy. Natomiast zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., pismo strony, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie odpis pisma wzywającego skarżącego do uzupełnienia braków skargi, w zakresie nadesłania kopii ponaglenia wniesionego organu wraz z dowodem wniesienia tego ponaglenia oraz podania numeru PESEL skarżącego, został doręczony skarżącemu w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a., tj. w drodze tzw. fikcji prawnej doręczenia. Wskazaną fikcję doręczenia przyjmuje się w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma sądowego w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pod warunkiem, że adresat został dwukrotnie powiadomiony o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej. Stosownie bowiem do art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Wedle § 2 tego przepisu, zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Z kolei w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Zgodnie natomiast z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w przytoczonym powyżej art. 73 § 1 - § 4 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, bowiem doręczenie to oparte jest na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Jak wynika z adnotacji zawartych na zwróconej Sądowi, niepodjętej przez skarżącego przesyłce, pierwsze zawiadomienie o złożeniu pisma, zawierającego wezwanie do uzupełniania wymienionych wyżej braków skargi, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej nastąpiło w dniu 29 października 2025 r., drugie zaś - 6 listopada 2025 r. Nieodebranie przez skarżącego przesyłki w terminie 14 dni od dnia pierwszego awizo skutkowało zatem, na mocy art. 73 § 4 p.p.s.a., przyjęciem fikcji doręczenia w ostatnim dniu tego terminu, tj. 12 listopada 2025 r. Od tego dnia rozpoczął bieg siedmiodniowego terminu na wykonanie wezwania Sądu. W zakreślonym terminie, który zgodnie powyższym upłynął w dniu 19 listopada 2025 r. (środa) skarżący nie nadesłał kopii wniesionego do organu ponaglenia (wraz z dowodem jego wniesienia) oraz nie podał swojego numeru PESEL, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi. Z uwagi na omówioną wyżej fundamentalną przesłankę dopuszczalności skargi, polegającą na wyczerpaniu środków zaskarżenia w postępowaniu przed organem administracji publicznej, w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma kwestia niewykazania przez skarżącego dopełnienia wymogu wniesienia ponaglenia. Użyty w art. 53 § 2b p.p.s.a. zwrot "skargę na bezczynność (...) można wnieść (...) po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu" należy rozumieć jako samoistny warunek dopuszczalności skargi, który trzeba spełnić, aby prawnie dopuszczalne stało się wniesienie takiego środka ochrony sądowej. Przepis ten nie ogranicza się jedynie do tego, że skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie, ani też, że taką skargę można wnieść w każdym czasie po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Dodatkowo wskazuje, jaki środek musi uprzednio zostać wyczerpany. Z przepisu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika bowiem, że dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt I FSK 495/20; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 383/20). Kierując się wskazaną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.