IV SAB/Wr 119/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego w przedmiocie wydania odpisu dyplomu I. stwierdza, że Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego dopuścił się bezczynności w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego w przedmiocie wydania odpisu dyplomu, II. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w pkt I, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego do załatwienia sprawy; IV. przyznaje od Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych); V. zasądza od Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 1 grudnia 2022 r. J. M. (dalej: skarżący) działając na podstawie art. 179 ust. 1 zdanie drugie ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym złożył do Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego (dalej: organ) wniosek o wydanie odpisu dyplomu doktorskiego po łacinie. W dniu 12 stycznia 2023 r., skarżący otrzymał odpowiedź, z której wynikało, że w sprawie jego wniosku zostało zaplanowane spotkanie na styczeń 2023 r. W dniu 1 lutego 2023 r. skarżący (z uwagi na brak informacji odnośnie zaplanowanego spotkania) ponownie zwrócił się do organu, przypominając o treści wniosku z 1 grudnia 2022 r. oraz wnosząc o podanie numeru konta, na który mógłby uiścić opłatę za wydanie odpisu dyplomu. W dniu 4 kwietnia 2023 r. skarżący pozyskał informację, że sprawę prowadzi Kierownik Sekretariatu Szkoły D. Uniwersytetu Wrocławskiego. W konsekwencji powyższego skarżący skontaktował się z ww. Kierownikiem i początkowo został poinformowany, że sprawa z jego wniosku zostanie zakończona w czerwcu 2023 r., a następnie, że w lipcu 2023 r. (kontakt z lipca 2023 r.) i w grudniu 2023 r. (kontakt z listopada 2023 r.) Pismem z 8 stycznia 2024 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z 1 grudnia 2022 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania odpisu wnioskowanego dyplomu po łacinie oraz stwierdzenie, że organ ten dopuścił się bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej (z uwagi na fakt, iż od dnia złożenia wniosku o wydanie dyplomu upłynął ponad rok) oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ przyznał, że 1 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o wydanie odpisu dyplomu po łacinie. Sprawy nie rozpatrzono w terminie i pismem z 8 stycznia 2024 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu jego wniosku. Organ podniósł, że skarga była uzasadniona i w trybie art. 54 ust. 3 p.p.s.a. uwzględnił ją w całości i przygotował i wydał dyplom po łacinie skarżącemu, wzywając go do uiszczenia stosownej opłaty (pismo z 29 stycznia 2024 r., nr DNK.SSD.414.1.2024.JZ). Dlatego też, organ wniósł o umorzenie postępowania (art. 161 p.p.s.a.). W piśmie z 27 maja 2024 r. skarżący zarzucił, że odpis dyplomu, który otrzymał w ślad za pismem z 29 stycznia 2024 r. (a zatem po wniesieniu skargi), został jedynie "częściowo przetłumaczony" na język łaciński. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy. Zaskarżenie bezczynności/przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy tych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. W myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W rozpoznawanym przypadku przedmiotem sprawy była skarga na bezczynność Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego (dalej: organ) w przedmiocie wydania odpisu dyplomu doktorskiego po łacinie, o który pismem z 1 grudnia 2022 r. zawnioskował skarżący. W tym miejscu podnieść należy, że zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U z 2024 r. poz. 157), dalej: p.s.w.n.- w brzmieniu obowiązującym w sprawie - osoba, której nadano stopień doktora albo stopień doktora habilitowanego, otrzymuje odpowiednio dyplom doktorski albo dyplom habilitacyjny oraz odpis tego dyplomu. Na wniosek tej osoby wydaje się odpis dyplomu w języku angielskim, francuskim, hiszpańskim, niemieckim, rosyjskim lub łacinie. Tym samym, zgodnie z ust. 1 art. 179 p.s.w.n, osoba, której nadano stopień doktora albo stopień doktora habilitowanego, otrzymuje – z urzędu – odpowiednio dyplom doktorski albo dyplom habilitacyjny oraz odpis tego dyplomu. Natomiast wniosek osoby, która uzyskała stopień doktora wymagany jest wówczas, gdy chce ona uzyskać dyplom w języku innym niż polski. Nadanie stopnia doktora, następuje w drodze decyzji, a jej wydanie tworzy roszczenie o wydanie dyplomu doktorskiego. W art. 179 p.s.w.n. ustawodawca nie zakreślił terminu, w jakim ma nastąpić wydanie dyplomu doktorskiego wraz z jego odpisem, ani też terminu na wydanie odpisu dyplomu w jednym ze wskazanych we wniosku języków. Dyplom doktorski, zgodnie z art. 8 pkt 11 ustawy o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji ustawy z 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1606), potwierdza nadanie kwalifikacji na poziomie 8 Polskiej Ramy Kwalifikacji i są to zarazem najwyższe kwalifikacje uwzględnione zarówno w Polskiej Ramie Kwalifikacji, jak i Europejskiej Ramie Kwalifikacji. Dlatego też przyjąć należy, że dyplom doktorski stanowi formę zaświadczenia (wyrok WSA w Krakowie z 17 kwietnia 2023r., poz. III SAB/Kr 121/22, CBOSA). Zaświadczenie jest czynnością materialnotechniczną, tworzącą określone skutki prawne w drodze faktów (M.M. Sokołowski [w:] Postępowanie administracyjne 2022, s. 318, wyrok WSA we Wrocławiu z 24 kwietnia 2024 r., III SA/Wr 316/23, LEX nr 3718368). Natomiast w świetle art. 217 § 2 ustawy z 4 czerwca 1960 r. (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) zaświadczenie wydaje się, jeżeli 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zwrócić należy przy tym uwagę, że w świetle § 3 zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Z zaznaczeniem, że termin na wydanie zaświadczenia lub jego odmowę, określony w art. 217 § 3 k.p.a., stanowi lex specialis w stosunku do terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a. co oznacza, że ogólne terminy na załatwienie sprawy przewidziane ustawą nie mogą być stosowne nawet odpowiednio (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2/14, CBOSA). Tak określony termin nakłada na organ, do którego został złożony wniosek, duży rygoryzm co do sprawności prowadzonego postępowania związanego z rozpatrzeniem żądania wydania zaświadczenia, albowiem podstawowym nakazem dla organu jest w tym przypadku działanie nieujawniające zbędnej zwłoki. Poza sporem pozostaje zatem okoliczność, że skoro skarżący sprostał wymaganiom z art. 179 ust. 1 zdanie drugie p.s.w.n. i złożył wniosek o wydanie dyplomu po łacinie, to rzeczą organu było wydać mu ten odpis, z zachowaniem terminu określonego w art. 217 § 3 k.p.a. Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych sprawy organ ten – od dnia złożenia wniosku (1 grudnia 2022 r.) do dnia złożenia skargi (16 styczeń 2024 r. – data wpływu do organu) – nie sprostał wezwaniu skarżącego (co zresztą przyznał w odpowiedzi na skargę). Powyższe potwierdza zatem zasadność skargi dotyczącej bezczynności organu w wydaniu odpisu dyplomu, we wskazanym przez skarżącego we wniosku z 1 grudnia 2022 r. języku. Z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika bowiem, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy sprawy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych (w sprawie art. 217 § 3 k.p.a.), ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania (przekraczający okres roku) oraz liczne monity skarżącego, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Wskazane przez organ trudności związane z organizacją pracy (wynikające z zmian kadrowych, a polegające na przydzieleniu sprawy pracownikowi, który nie miał doświadczenia w prowadzeniu takich spraw) nie mogły natomiast stanowić okoliczności usprawiedliwiającej - tak znaczne - przekroczenie terminu na rozpoznanie wniosku skarżącego. Wobec wydania przez organ odpisu dyplomu po łacinie już po wniesieniu skargi (pismo z 29 stycznia 2024 r.), Sąd w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania odpisu dyplomu. Zważywszy natomiast na przedmiot postępowania (bezczynność organu) zarzuty skarżącego odnoszące się do jedynie "częściowego przetłumaczenia odpisu dyplomu" (a zatem zarzuty dotyczące podjętej czynności materialnotechnicznej) nie mogły stanowić przedmiotu rozważań Sądu, a tym samym podlegać jego ocenie. Zgodnie zaś z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 100 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyjęta bowiem kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej we wskazanej kwocie jako kwocie adekwatnej. W rozpoznawanej sprawie Sąd, w tym zakresie, wziął pod uwagę fakt nieusprawiedliwionego zaniechania działań przez organ, a zsądzona suma – nie przekracza – zdaniem Sądu granic uznania. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie V wyroku zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (wpis sądowy w kwocie 100 zł).