IV SAB/Wr 143/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz - Kremis, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Centrum A w J. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] w W. w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z dnia [...] października 2020r. ; II. stwierdza ,że bezczynność , o której mowa w pkt I wyroku , nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia [...] października 2020r. ; IV .oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od organu Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] w W. rzecz strony skarżącej kwotę na 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lutego 2021r. (data wpływu [...] marca 2021 r. Centrum A w J. ( dalej : wnioskodawca , strona skarżąca) wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w W. ( dalej: organ , podmiot zobowiązany) z tym uzasadnieniem, że nie rozpoznał on wniosku z dnia [...] października 2020 roku o udostępnienie informacji publicznej , przesłanego drogą elektroniczną (e-mail) na adres elektroniczny organu. Strona skarżąca wniosła o: 1.zobowiązanie organu do rozpoznania jej wniosku z dnia [...] października 2020 roku o udostępnienie informacji publicznej, 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 3. zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz strony skarżącej kwotę pieniężną lub wymierzenie organowi grzywny w wysokości przewidzianej przepisami prawa, 4. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga oparta została na zarzucie naruszenia przepisów art. 61 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dn. 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176) poprzez nieudostępnienie żądanej informacji publicznej w przewidzianym ustawą terminie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie , podnosząc ,że wnioskodawca nie uprawdopodobnił faktu przesłania informacji mailowej na adres jego skrzynki . W związku z tym, że na jego skrzynkę mailową nie wpłynął żaden wniosek od strony skarżącej , nie wpłynęło także ponaglenie, to organ nie mógł udzielić informacji na wniosek. Natomiast z chwilą wpłynięcia wniosku na adres mailowy dyrektora odpowiedź zostanie udzielona w obowiązującym terminie. Pismem procesowym z dnia [...] kwietnia 2021r. strona skarżąca podniosła ,że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany w dniu [...].10.2020 r. na skrzynkę [...], której adres był dostępny na stronie internetowej organu w zakładce" " O szkole" i "Kontakt", a także w Rejestrze Szkól i Placówek Oświatowych. Jednocześnie nadmieniła, że organ w dniu [...] marca 2021r. odpowiedział na jej wniosek , informując ją, że na serwerze spam [...] odnaleziono wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczący adresu skrzynki ePUAP wysłany [...] października 2020r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a , kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, o czym stanowi art. 149 §1 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności . Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań. Przechodząc od tych ogólnych uwag do realiów badanej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotem skargi jest prawo do informacji publicznej udzielanej na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U z 2019 r., poz.1429), zwanej dalej: u.d.i.p. . Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, przewiduje, wymienione w art. 7 ust. 1 u.d.i.p. różne sposoby udostępniania. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p. W kontrolowanej sprawie osią sporu między stronami był fakt ,czy stosowny wniosek strona skarżąca złożyła. Z ujawnionych w toku postępowania sądowoadministracyjnego okoliczności wynika, że wnioskodawca w dniu [...] października 2020r. wysłał przedmiotowy wniosek na aktualny i aktywny adres poczty elektronicznej organu jako adresata tegoż wniosku . Z kolei organ po uprzednim odnalezieniu go na serwerze spam [...] zareagował, wystosowaniem do strony skarżącej drogą elektroniczną pisma z dnia [...] marca 2021 r. , w którym udzielono wnioskodawcy informacji o adresie skrzynki e- PUAP. W tym miejscu wymaga przypomnienia ,że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadzają minimum formalizmu w zakresie procedury wnioskowej, złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie zostało bowiem obwarowane żadną szczególną formą lub wymogami formalnymi. W związku z tym w praktyce istnieje ogromna dowolność w artykułowaniu swoich żądań w zakresie dostępu do informacji publicznej, bowiem żaden z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie nakłada wymogów proceduralnych . Wniosek o udzielenie informacji publicznej można złożyć drogą elektroniczną i powinien być on opatrzony bezpiecznym kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Wprawdzie bezpieczny e-podpis jest konieczny, lecz jego brak nie powoduje bezskuteczności wniosku o udzielenie informacji publicznej, stanowi jedynie brak formalny podania (zob. wyrok z 21 listopada 2007 r. sygn. II SAB/Gd 25/07, LEX nr 338685). Brak e-podpisu to wada formalna, którą trzeba uzupełnić, w przeciwnym wypadku wniosek pozostawiony zostanie bez rozpoznania. Nie oznacza to jednak, że nie można przesłać zwykłego e-maila z prośbą o udzielenie informacji publicznej. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 marca 2009 r., sygn. I OSK 1277/08 (ONSAiWSA 2010, nr 5, poz. 91), przyjmując, że za wniosek pisemny o udzielenie informacji publicznej uznawać należy również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną, i to nawet gdy do jej autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest jego przedmiotem. Wnioskodawca może to uczynić również drogą elektroniczną, podając adres swojej poczty e-mailowej. Wniosek taki wszczyna postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej, ale na tym etapie nie mają jeszcze zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Co do zasady , termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia doręczenia adresatowi wniosku, przy czym dzień, w którym wniosek wpłynął lub został osobiście złożony, nie jest wliczany do 14-dniowego terminu, przewidzianego dla udzielenia informacji. W terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., adresat wniosku jest również zobligowany poinformować wnioskodawcę o tym, że żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej lub o nieposiadaniu wnioskowanej informacji. W badanej sprawie pozostaje również poza sporem fakt , że informacje objęte przedmiotowym wnioskiem mają walor informacji publicznej , zaś adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Spór między stronami dotyczy jedynie oceny tego ,czy organ zareagował na przedmiotowy wniosek w ustawowym terminie , przewidzianym ustawą o dostępie do informacji publicznej .Jak wynika z materiału aktowego przedmiotowy wniosek wpłynął do organu drogą elektroniczną w dniu [...] października 2020r. , zaś adresat wniosku na ten wniosek zareagował pismem z dnia [...] marca 2021 r. , udzielając wnioskodawcy odpowiedzi. Powyższe pismo będące odpowiedzią na wniosek przesłane zostało drogą elektroniczną na adres e- mail wskazany we wniosku. Wobec tego ocena w takim kontekście działania organu podjętego w celu załatwienia wniosku strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej , uzasadnia na datę wniesienia skargi ( [...] marca 2021r. ) zarzut jego bezczynności. Strona skarżąca przedstawiła dowód w postaci wydruku z poczty elektronicznej , potwierdzający fakt wysłania wniosku we wskazanej dacie i na wskazany adres elektroniczny , którego prawidłowości organ nie kwestionował . Powyższy dowód Sąd uznał za wiarygodny i nie pozostawiający wątpliwości co do jego treści. Natomiast organ po uprzednim odnalezieniu wniosku na serwerze spam [...] i już po terminie przewidzianym przez ustawodawcę sporządził odpowiedź na ten wniosek , przesyłając ją drogą elektroniczną na adres wskazany we wniosku . W tym miejscu w ślad za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 września 2020r. sygn. II SAB /Łd 52/20 powtórzyć należy ,że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienia NSA : z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15). Tym samym, wbrew stanowisku organu, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej, obciążało ten organ, a nie stronę skarżącą. Podanie bowiem do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to będzie odbierał listy skierowane na ten adres (w tym także trafiające do "skrzynki SPAM") Odmienne zapatrywanie, czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) iluzorycznym, którego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015r., I OSK 2897/15). W ocenie Sądu strona skarżąca dostatecznie uprawdopodobniła wysłanie przez siebie wniosku o informację publiczną na adres poczty elektronicznej organu. Tym samym twierdzenia podmiotu zobowiązanego, że nie otrzymał (nie odebrał) tej wiadomości, mogą tylko świadczyć o wadliwej organizacji pracy organu (obsługującego go urzędu) lub nieprawidłowym skonfigurowaniu jego poczty elektronicznej – co obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej . Skoro zatem w badanej sprawie informacja publiczna została udostępniona dopiero po wniesieniu skargi, to nie ulega wątpliwości, że w dniu wpływu skargi do organu pozostawał on w bezczynności, co uzasadniało stwierdzenie w pkt I sentencji wyroku. Wskazać bowiem należy, ze skargę na bezczynność organu sąd administracyjny rozpoznaje według stanu faktycznego i prawnego na datę rozpoznania skargi. Wobec tego udostępnienie powyższej informacji czyni bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie ze skargi na bezczynność organu na dzień jej rozpoznania. W tej sytuacji postępowanie w niniejszej sprawie w zakresie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jako bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym. Taka sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie , w związku z czym wydanie wyroku w przedmiocie bezczynności organu w udzieleniu informacji publicznej stało się zbędne. Z tych względów orzeczono w pkt III wyroku . Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa , gdyż zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą ustawy o dostępie do informacji publicznej . Przemawia za tym fakt, że organ nie pozostawił wniosku strony skarżącej bez odpowiedzi, lecz się do niego stosunkował w terminie , w którym odnalazł go na serwerze spamu , zaś bezczynność w zakresie faktycznego udzielenia żądanych danych wynosiła ponad 4 miesiące . Wprawdzie termin udostępnienia informacji publicznej został przez organ przekroczony, jednak wynika z ujawnionych okoliczności sprawy , że działanie to nie było zamierzone. Zauważyć należy, że po odnalezieniu wniosku , organ niezwłocznie wnioskowanej informacji udzielił. Z powyższego wynika ,że opóźnienie w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej nie było intencjonalne i nie miało charakteru opóźnienia znacznego i tym samym nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Zdaniem Sądu, po stronie organu nie było celowego unikania rozpoznania wniosku strony skarżącej. Nie miało także miejsca celowe lekceważenie wniosku ani zła wola organu w rozpoznaniu wniosku. Opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku wynikało z przeoczenia organu. Natomiast ostatecznie wniosek został prawidłowo załatwiony przy wykorzystaniu przez podmiot zobowiązany właściwej prawnej formy działania . Z tych względów Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w związku z czym, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt II wyroku. Mając również na uwadze powyższe okoliczności sprawy , Sąd oddalił wniosek strony skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej i o wymierzenie organowi grzywny . Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii Sąd miał przede wszystkim na uwadze funkcje, jakie pełnią grzywna oraz przyznanie sumy pieniężnej, uznając ,że mają ona pełnić rolę prewencyjno-dyscyplinującą i funkcję kompensacyjną, a ich zastosowanie przez Sąd powinno być ostatecznością ( pkt IV sentencji wyroku) . Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w analizowanej sprawie. O kosztach postępowania (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez stronę skarżącą koszt wpisu (100 zł).