IV SAB/Wr 171/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. U. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oddala skargę w całości. W dniu 7 września 2023 r. wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego wniosek D. U., obywatela U., o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W dniu 21 maja 2024 r. organ wezwał wnioskodawcę do uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 640 zł. W dniu 24 czerwca 2024 r. organ wezwał stronę do osobistego stawiennictwa w dniu 15 lipca 2024 r. w celu pobrania odcisków linii papilarnych wraz z kserokopią stron paszportu oraz do dostarczenia dokumentów, m. in. oryginału tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. W dniu 25 września 2024 r. organ wydał zawiadomienie nr SOC-PCIII.6153.1.1521.2023.DD o pozostawieniu bez rozpoznania podania z dnia 7 września 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, ze wnioskodawca nie uzupełnił braków formalnych, tj. nie przedłożył tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego w wyznaczonym przez organ terminie. Dołączono jedynie umowę najmu lokalu mieszkalnego ważną do 1 lutego 2024 r. Zawiadomienie doręczono stronie w dniu 30 września 2024 r. W dniu 4 listopada 2024 r. strona wniosła ponaglenia z dnia 30 października 2024 r. na niezałatwienie sprawy w terminie oraz bezczynność i przewlekłość organu. W załączeniu do ponaglenia strona przedłożyła aktualną umowę najmu lokalu mieszkalnego. W dniu 30 grudnia 2024 r. wpłynęła do organu skarga strony z dnia 23 grudnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Skarżący zarzucił naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. w związku z art. 210 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach i wniósł o: - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w terminie 14 dni, - orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że uzupełniła brak formalny w postaci aktualnego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego niezwłocznie po uzyskaniu tego dokumentu i złożyła go w biurze podawczym organu. Brak formalny uzupełniła niezwłocznie po uzyskaniu podpisanego dokumentu od wynajmującego. Według strony w dacie wydania zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania dokument ten był już w aktach sprawy. Ponadto skarżący podał, że bezczynność organu wpływa negatywnie na jego samopoczucie, rodzi negatywne przeżycia psychiczne i moralne oraz stanowi naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę z dnia 29 stycznia 2025 r. Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, wskazując na zawieszenie biegu terminów załatwiania spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Rozstrzygając sprawę należy mieć na uwadze wejście w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1 - 4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Stosownie do art. 100c ust. 1 pkt 1 w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak stanowi natomiast art. 100c ust. 3 w okresie do 31 grudnia 2022 r.: 1. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W myśl art. 100c ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Na mocy ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw został wprowadzony - z mocą od 1 stycznia 2023 r. - art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący obecnie nowy graniczny okres, tj. 30 czerwca 2024 r. Następnie na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) okres ten został wydłużony do 30 września 2025 r. W wyniku powyższych ustaleń należy przyjąć, że przepisów o bezczynności i przewlekłości organu nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r. dopuściły się bezczynności bądź przewlekłości. W konsekwencji, tylko w przypadku stanów zaniechania obejmujących ten okres organowi nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100d ust. 3). Taką wykładnię art. 100d ust. 3 potwierdza ust. 4 tego artykułu. Przepis art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy rozstrzyga ewentualne wątpliwości interpretacyjne, jakie mogą powstać na gruncie wcześniejszych jednostek redakcyjnych art. 100d oraz ich wzajemnych relacji. Otóż ustawodawca przyjął, że organ nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień powstałych w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r. z powodu masowego napływu do Polski obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym rozpoczętym 24 lutego 2022 r. Przedstawiony wyżej pogląd w zakresie interpretacji i obowiązywania art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy został wyrażony i zaakceptowany w wielu wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki: z 21 marca 2023 r., II OSK 2342/22, II OSK 2364/22, II OSK 2382/22, II OSK 2385/22; z 13 kwietnia 2023 r., II OSK1878/22; z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22; z 4 lipca 2023 r., II OSK 2313/22, z 5 grudnia 2023 r., II OSK 242/23), a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni go podziela. Słusznie przy tym wskazuje się w orzecznictwie, że wskazane przepisy (tj. art. 100c oraz art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) należy stosować do wszystkich cudzoziemców, w sprawach wymienionych zezwoleń, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną (por. np. wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22 oraz wyrok NSA z 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22, publ. CBOSA). Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny, po pierwsze ustawa w przedmiotowych regulacjach posługuje się pojęciem cudzoziemiec, nie wprowadzając odrębnej definicji tego pojęcia od użytego w ustawie o cudzoziemcach, nadto brak jest podstaw aby pogarszać sytuację wyłącznie wybranej jednej kategorii tych osób. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powołane wyżej przepisy posługują się pojęciem cudzoziemca bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej. Skoro ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tego aktu prawnego – definicji legalnej pojęcia cudzoziemca, należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Wskazane rozumienie pojęcia cudzoziemca jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą ww. przepisy, znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek bezpośredniego związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy unormowany w jej art. 1 ust. 1 nie determinuje znaczenia normatywnego przepisów art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Jakkolwiek ich dodanie do ustawy w drodze jej nowelizacji dokonanej 8 kwietnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. miało swoje źródło w masowym napływie obywateli Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, nie oznacza to jednakże, że cel ww. działań legislacyjnych wiązać należy z wolą uregulowania w omawianym aspekcie wyłącznie sytuacji prawnej tychże obywateli Ukrainy. Wewnętrzna systematyka ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy pozwala analizowanej regulacji przypisać autonomiczne znaczenie prawne zorientowane na wprowadzenie szczególnego (czasowego) rozwiązania kształtującego bieg terminów na załatwianie spraw w toku wszystkich postępowań administracyjnych (dotyczących udzielania/zmiany/cofnięcia cudzoziemcom zezwoleń pobytowych), których sprawność regulowana kodeksowymi zasadami ogólnymi oraz wymaganiami przewidzianymi w przepisach ustawy o cudzoziemcach, jak przyjął ustawodawca, nie może zostać zachowana z uwagi na nadzwyczajne okoliczności wywołane działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy i potrzebę udzielenia pomocy jej obywatelom przybyłym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co nie pozostaje bez wpływu na sposób wykonywania przez właściwe organy prowadzące postępowania w omawianych sprawach powierzonych im zadań (wyrok NSA z dnia 15 maja 2024 r., sygn.. akt II OSK 14/24). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że nie można postawić organowi zarzutu bezczynności, bowiem jak wynika z akt sprawy wniosek strony skarżącej o zezwolenie na pobyt rezydenta długo terminowego UE wpłynął do organu w dniu 7 września 2023 r., a więc w okresie zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw. Jak już powyżej wyjaśniono, w okresie od 15 kwietnia 2022 r. (zawieszenie biegu terminów) nie można postawić organowi zarzutu bezczynności. Oczywiście, okoliczność zawieszenia biegu terminów nie zwalnia organu od załatwiania sprawy, oznacza to tylko, że strona nie może z ewentualnych opóźnień organu w tym przedmiocie wywodzić konsekwencji prawnych wobec organu. Przytoczone powyżej okoliczności uzasadniają oddalenie skargi, co nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a.