IV SAB/Wr 20/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2016 r sprawy ze skargi J. W. na bezczynność W. O. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od W. O. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] na rzecz skarżącego J. W. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów procesowych. Pismem z dnia 19 stycznia 2016 r. J. W. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] W. O. (dalej: Komornik Sądowy), w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Podał, że w dniu 2 listopada 2015 r. wystąpił do Komornika Sądowego z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez udostępnienie w formie zanonomizowanej: "1. wykazu wszystkich spraw egzekucyjnych (wskazanie sygnatur akt) zarejestrowanych w Kancelarii Komornika Sądowego w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 30 listopada 2014 r., 2. z jednoczesnym wskazaniem spraw, w których to sprawach, spośród wszystkich zarejestrowanych, we wniosku inicjującym postępowanie wierzyciel jako źródło egzekucji wskazał nieruchomości, 3. oraz wyszczególnieniem w których to sprawach, spośród wszystkich, w których we wniosku jako źródło egzekucji wskazane zostały ruchomości, Komornik przy pierwszej czynności egzekucyjnej odebrał dłużnikowi ruchomości oraz oddał odebrane ruchomości pod dozór osób trzecich, 4. a nadto wyszczególnieniem, w których to sprawach bliżej sprecyzowanych w punkcie 3 organ egzekucyjny przystąpił do odebrania ruchomości i oddania ich pod dozór w sobotę." Skarżący podał, że we wniosku wskazał, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, iż Komornik jest organem władzy publicznej obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem skarżącego żądanym informacjom nie można odmówić waloru informacji publicznej w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący podniósł, że pomimo upływu określonego w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej terminu, zobowiązujący organ do udostępnienia informacji publicznej w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, Komornik Sądowy nie udzielił wnioskowanej informacji. Ponadto skarżący wskazał, że pismem z dnia 16 listopada 2015 r. (sygn. akt [...]) – doręczonym 27 listopada 2015 r. Komornik wezwał go do wykazania szczególnego interesu publicznego w terminie 14 dni wskazując, iż żądanie dotyczy udostępnienia informacji przetworzonej. Pismem z dnia 11 grudnia 2015 r. (doręczonym w dniu 18 grudnia 2015 r.) skarżący ustosunkował się do pisma Komornika, wskazując, że żądanie jest bezzasadne oraz wskazując, iż o udzielenie podobnego typu informacji publicznej wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego, który udzielił informacji. Skarżący podniósł, że od 15 grudnia 2015 r. Komornik nie podjął żadnych działań w sprawie, tj. nie została udostępniona wnioskowana informacja jak również nie wydano decyzji odmownej w zakresie udostępnienia takiej informacji, ewentualnie innego przewidzianego prawem rozstrzygnięcia. W związku z powyższym skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Komornika Sądowego do udzielenia informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2) zasądzenia od organu – Komornika Sądowego W. O. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 10.000 zł 3) zasądzenie od organu – Komornika Sądowego na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Komornik Sądowy – przy Sądzie Rejonowym dla [...], podał, że po zapoznaniu się z treścią pisma wnioskodawcy wezwał autora (pisemnie) do uzupełnienia złożonego wniosku przez wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego albowiem żądanie zawarte we wniosku z dnia 2 listopada 2015 r. dotyczyło udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, a co za tym idzie konieczne było występowanie w zakresie udostępnienia interesu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Komornik Sądowy podkreślił, że wezwanie wnioskodawcy do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego oparte było na ustaleniu, że przygotowanie i przekazanie informacji publicznej w pkt 2, 3, 4 wymagałoby zatrudnienia co najmniej 10 nowych pracowników przeszkolonych w zakresie postępowania egzekucyjnego i następnie ręczne przeglądanie dziesiątek tysięcy akt spraw egzekucyjnych i wyodrębnienie z tego zbioru informacji o udzielenie których wniósł wnioskodawca. Większość akt egzekucyjnych znajduje się w archiwum podręcznym Komornika, lecz też duża część akt z okresu zakreślonego przez wnioskodawcę uległa już zniszczeniu po 5 – letnim okresie przechowania. Komornik wyjaśnił, że nie ma możliwości szybkiego wyszukanie informacji (o które wniósł wnioskodawca), a jedyną metodą uzyskania tych informacji jest ręczne przeglądanie akt egzekucyjnych. Sporządzenie wykazów, o które wniósł wnioskodawca zajęłoby wykwalifikowanemu personelowi co najmniej kilkadziesiąt dni pracy. Dalej Komornik Sądowy wskazał, że wnioskodawca przesłał pismo z dnia 11 grudnia 2015 r. (doręczenie w dniu 15 grudnia 2015 r.), w którym stwierdza, iż stanowisko Komornika zawarte w piśmie z dnia 16 listopada 2015 r. jest "oczywiście błędne". W piśmie tym wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego koniecznego dla udostępnienia przetworzonej informacji publicznej. Zobowiązany do udzielenia informacji publicznej Komornik Sądowy potraktował pismo wnioskodawcy jako zapowiedź kolejnego pisma w którym wykaże zarówno istnienie szczególne istotnego interesu publicznego jak i wykaże "oczywiście błędne" stanowisko zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej co dla Komornika było oczywiste ze względu na zasadę współdziałania stron. W tym czasie Komornik w dalszym ciągu prowadził działania mające na celu ustalenie zakresu i charakteru działań, które byłyby niezbędne do wykonania w kontekście przygotowania i przekazania żądanej informacji. Komornik podkreślił, że był to pierwszy w ogóle wniosek o udostępnienie informacji publicznej rozpatrywany na podstawie zupełnie odrębnych od zwyczajowo stosowanych w praktyce jego działania przepisów i procedur. Wniosek ten był również nietypowy, jego zakres bowiem wykraczał poza zwykłą wymianę informacji. Komornik Sądowy niezwłocznie podjął czynności związane z załatwieniem wniosku – przygotował zawiadomienie o konieczności wskazania przez wnioskodawcę argumentów uzasadniających udostępnienie przetworzonej informacji publicznej. Stosowne zawiadomienie zostało też do skarżącego niezwłocznie skierowane. Wobec braku merytorycznej reakcji wnioskodawcy Komornik Sądowy błędnie mniemał, że sprawa znajduje się w toku. Ponadto Komornik wskazał, że w dniu 22 stycznia 2016 r. otrzymał skargę na bezczynność w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z treści tej skargi wynika, że skarżący nie zamierzał uzupełnić wniosku z dnia 2 listopada 2015 r. poprzez wskazanie istotnego interesu publicznego. Komornik zwrócił uwagę, że natychmiast po otrzymaniu skargi wydał zarówno "zawiadomienie", w którym informuje o ilości spraw zarejestrowanych w kancelarii w okresie od 19 stycznia 2014 r. do 30 listopada 2014 r. jak i wydana została decyzją nr [...] odmawiająca udostępnienia informacji publicznej w pozostałym zakresie wskazanym we wniosku z dnia 2 listopada 2015 r. Komornik Sądowy stwierdził, że być może doszło do bezczynności w sprawie rozpatrzenia wspomnianego wniosku ale miało to charakter niezawiniony. Intencją, którą kierował się Komornik Sądowy było uzyskanie od wnioskodawcy wyraźnego wskazania argumentów uzasadniających istnienie w sprawie szczególnie istotnego interesu publicznego. Brak takiego współdziałania został w zakresie tej sprawy odczytany przez Komornika Sądowego inaczej niż wynikałoby z praktyki stosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Praktyka ta, którą charakteryzuje przecież dość istotna rozbieżność interpretacji i stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jak również stosowanie przepisów ustawy o postępowaniu administracyjnym dopiero w następstwie rozpatrywania przedmiotowego wniosku stała się dla udostępniającego bardziej jasna i czytelna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają między innymi skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a w tym również w sprawie bezczynności organu na niewydanie decyzji (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe postępowanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1 a). W odniesieniu do skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma bowiem na celu ochronę praw strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zauważyć należy, że badanie zasadności skargi na bezczynność organu dokonywana jest przez sąd na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Podstawą do czynienia ustaleń faktycznych na wskazany moment pozostają akta administracyjne sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 782 – dalej u.d.i.p.) tj. do organów władzy publicznej. Również żądana przez skarżącego informacja podlegała zakwalifikowaniu jako informacja publiczna w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 lit. "a" u.d.i.p. Z akt niniejszej sprawy wynika, że podmiot zobowiązany w dniu 25 stycznia 2016 r. przesłał skarżącemu decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] odmawiającą udostępnienia informacji publicznej ze względu na brak w sprawie szczególnie istotnego interesu publicznego (pkt 2, 3, 4 wniosku z dnia 2 listopada 2015 r.) oraz "zawiadomienie" z dnia 22 stycznia 2016 r. [...] udzielające informacji publicznej w zakresie pkt 1 w/w wniosku. Skarżący potwierdził odbiór powyższych dokumentów w dniu 1 lutego 2016 r., co wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń ich odbioru. W tej sytuacji brak było podstaw do orzekania przez Sąd w przedmiocie o jakim mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. Skoro bowiem zobowiązany, którego dotyczyła skarga na bezczynność w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 2 listopada 2015 r., przed dniem orzekania przez Sąd zakończył owo postępowanie wydając decyzję odmawiającą udzielenia informacji publicznej oraz udzielając wnioskowanej informacji, brak było podstaw do uwzględnienia żądania skargi w tym zakresie. Podmiot zobowiązany przestał bowiem tkwić w bezczynności a w sprawie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania wynikającego z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z owym przepisem prawa, sąd umarza postępowanie, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wówczas, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem orzeczenia zobowiązującego zajdą zdarzenia, które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym. Załatwienie sprawy przed datą orzekania przez sąd administracyjny, skutkujące umorzeniem postępowania, nie zwalnia sądu z obowiązku rozpoznania skargi w pozostałym zakresie objętym dyspozycją art. 149 p.p.s.a. W § 1a mowa jest o jednoczesnym stwierdzeniu przez sąd czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nacechowane były rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwie skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak, J. Borkowski Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego Warszawa 1998 r.). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Regulacje dotyczące udostępnienia informacji publicznej budzą wielokrotnie wątpliwości interpretacyjne a zachowanie adresata wniosku w kontrolowanej sprawie o błędnym interpretowaniu prawa i nie miało cecho cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podmiot zobowiązany podjął czynności zmierzające do załatwienia wniosku, kierując do skarżącego wezwanie z dnia 16 listopada 2015 r. o wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego i zakończył postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – udzielając wnioskodawcy informacji (pkt 1). Poza oceną Sądu w tej sprawie, w świetle tego co powiedziano wyżej, pozostaje prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I, II wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt IV – podjęte zostało na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Sąd dalej idącą skargę oddalił. Skarżący bowiem żądał przyznania od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] W. O. określonej sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, iż Sąd ma taką możliwość w ramach własnego uznania w przypadku o którym mowa w § 1 tego artykułu. Tymczasem żaden w przypadków określonych w tym unormowaniu nie daje podstawy do tego rodzaju orzeczenia. Wprawdzie w pkt 3 § 1 art. 149 p.p.s.a. stanowi, że Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania, jednakże okoliczności sprawy nie potwierdzają, że bezczynność Komornika Sądowego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa przekonuje także Sąd o braku możliwości przyznania tej sumy pieniężnej skarżącemu. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt III wyroku. H.B.29.04.2016 r.