IV SAB/Wr 246/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 31 grudnia 2014 r. w sprawie wypłaty zaległych zasiłków oraz przyznania zasiłku okresowego, celowego i celowego specjalnego I. oddala skargę w części dotyczącej bezczynności Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 31 grudnia 2014 r. w sprawie przyznania zasiłku okresowego, celowego i celowego specjalnego; II. odrzuca skargę w zakresie bezczynności Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 31 grudnia 2014 r. w sprawie wypłaty zaległych zasiłków. K. S., dalej: skarżąca, złożyła w niniejszej sprawie skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., dalej: organ, organ pomocy społecznej, w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 31 grudnia 2014 r. dotyczącego przyznania zasiłku okresowego, celowego i celowego specjalnego oraz wypłaty kwoty 3850 zł tytułem zaległych zasiłków za 2014 r. W odpowiedzi na skargę organ podał, że w dniu 31 grudnia 2014 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego oraz zasiłków: celowego i celowego specjalnego z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu odzieży, żywności, obuwia, środków czystości, opału, ogrzewania wody, łóżka, kuchenki, lodówki, okien i protez zębowych. Ponadto skarżąca wystąpiła o wypłatę kwoty 3685 zł z tytułu zaległych zasiłków za okres od stycznia do lipca 2014 roku, których przyznanie – w jej ocenie – wynika z dokumentacji prowadzonej przez MOPS. Wniosek został zarejestrowany pod numerem 04936. Pismem z dnia 19 stycznia 2015 r. organ pomocy społecznej, wobec braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącą w miejscu zamieszkania, wezwał ją do osobistego stawiennictwa w siedzibie ośrodka. W dniu 26 stycznia 2015 r. skarżąca stawiła się w ośrodku pomocy społecznej, gdzie poinformowano ją o procedurze przeprowadzania wywiadu środowiskowego oraz o nowym terminie jego sporządzenia. Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. zawiadomił skarżącą, że stosownie do treści art. 35 i art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.), rozpatrzenie zgłoszonego żądania nie może być załatwione w terminie miesiąca ze względu na toczące się postępowanie wyjaśniające. Nowy termin zakończenia sprawy został wyznaczony na dzień 2 marca 2015 r. W tym samym dniu do Ośrodka Pomocy Społecznej zgłosiła się skarżąca, która oświadczyła, że nie zgadza się na wizyty pracownika socjalnego w swoim mieszkaniu oraz zażądała przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w siedzibie Ośrodka. W dniu 13 lutego 2015 r. pracownicy socjalni po raz kolejny udali się do mieszkania skarżącej w celu sporządzenia wywiadu środowiskowego, lecz wobec nieobecności skarżącej, odstąpili od czynności. Następnie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. decyzją z dnia 19 lutego 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej: u.p.s.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), § 2 i § 10 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 712) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku nr 04936 z dnia 31 grudnia 2014 r., odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego specjalnego na zakup odzieży, żywności, obuwia, środków czystości, opału, ogrzewania wody, łóżka, kuchenki, lodówki, okien i protez zębowych. Kolejną decyzją z dnia 19 lutego 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie przywołanych powyżej przepisów, organ ten odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego specjalnego na zakup odzieży, żywności, obuwia, środków czystości, opału, ogrzewania wody, łóżka, kuchenki, lodówki, okien i protez zębowych. Natomiast trzecią decyzją z dnia 19 lutego 2015 r., nr [...], również wydaną w oparciu o identyczne podstawy prawne, organ ten odmówił przyznania skarżącej zasiłku okresowego. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., wydając ww. decyzje, działał na podstawie upoważnienia udzielonego przez Prezydenta Miasta Ś. zarządzeniem nr 0151-251/09 z dnia 1 września 2009 r. m.in. w oparciu o art. 110 ust. 7 u.p.s. W wyniku rozpatrzenia odwołań wniesionych przez skarżącą od powyższych decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzjami z dnia 17 kwietnia 2015 r. w sprawach o sygnaturach akt: [...] (specjalny zasiłek celowy), [...] (zasiłek celowy) oraz [...] (zasiłek okresowy), utrzymało w mocy zaskarżone decyzje organu pierwszej instancji. Przed wniesieniem skargi do Sądu skarżąca wyczerpała przysługujący jej środek zaskarżenia w postaci zażalenia na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., które zostało uznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. za nieuzasadnione (vide: postanowienie z dnia 2 kwietnia 2015 r., nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu wyłącznie pod kątem legalności rozumianej jako zgodność z prawem materialnym i procesowym. Wprawdzie sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany wyartykułowanymi w skardze zarzutami, sformułowanymi w niej wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), lecz bada daną sprawę administracyjną w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których są wydawane decyzje, postanowienia i pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 1 – 3 i 4a p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty (inne niż decyzje i postanowienia) lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Pojęcie bezczynności nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, jednak w sądowej praktyce stosowania prawa ukształtował się jednolity pogląd, zgodnie z którym bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (zob. T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 70; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2749/12, z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 348/13, z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt I OSK 413/14, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć również należy, że sąd administracyjny dokonując badania zasadności wniesionej skargi na bezczynność nie analizuje prawidłowości rozstrzygnięć wydawanych przez organy. Celem skargi na bezczynność organu jest bowiem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony, nie zaś doprowadzenie do wydania przez organ aktu o treści i formie oczekiwanej przez wnioskodawcę. Nakazanie wydania decyzji administracyjnej możliwe jest jedynie wówczas, gdy organ nie rozstrzygnął toczącej się przed nim sprawy, nie zaś wtedy, gdy sprawa została załatwiona w sposób nieodpowiadający żądaniom wnioskodawcy. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy ustalonych na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że żądanie skarżącej zawarte w piśmie z dnia 31 grudnia 2014 r. w zakresie obejmującym przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłków celowego i celowego specjalnego zostało przez skarżony organ rozpoznane i to przed wniesieniem w niniejszej sprawie skargi na bezczynność. Decyzjami bowiem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Świdnicy, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś., z dnia 19 lutego 2015 r., wydanymi w sprawach o sygnaturach akt: [...], [...] i [...], odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanej przez nią pomocy w formie – odpowiednio – specjalnego zasiłku celowego, zasiłku celowego oraz zasiłku okresowego. O fakcie wydania wskazanych rozstrzygnięć w wyniku rozpoznana wniosku z dnia 31 grudnia 2014 r. skarżąca również została należycie poinformowana, dowodem czego jest choćby wniesienie przez nią odwołań od powyższych decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które utrzymało w mocy zakwestionowane w odwołaniach decyzje organu pierwszej instancji. Mając na względzie powołane okoliczności faktyczne nie można przyjąć, że organ pozostaje w bezczynności dotyczącej rozpatrzenia podania skarżącej z dnia 31 grudnia 2014 r. w zakresie odnoszącym się do przyznania zasiłków: okresowego, celowego i celowego specjalnego. Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie bowiem wynika, że żądanie skarżącej zawarte we wniosku z dnia 31 grudnia 2014 r. zostało przez organ rozpoznane decyzjami z dnia 19 lutego 2015 r. Odnosząc zaś tę datę do dnia zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie (16 czerwiec 2015 r.) należy stwierdzić, że skarga jest niezasadna, gdyż w momencie jej wniesienia organ nie pozostawał bezczynny. Należy przy tym zaznaczyć, że wydając ww. rozstrzygnięcia organ dochował terminu zakończenia sprawy określonego na dzień 2 marca 2015 r. W tej sytuacji skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. w zakresie przyznania wskazanych w podaniu z dnia 31 grudnia 2014 r. zasiłków z pomocy społecznej należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. W zakresie żądania przez skarżącą stwierdzenia bezczynności organu w wypłacie zaległych jej zasiłków z pomocy społecznej zauważyć należy, że Sąd – rozpoznając niniejszą sprawę – nie był uprawniony do ustalenia, czy istniały podstawy do wypłaty wskazanej w skardze kwoty 3850,00 złotych z tytułu zaległych zasiłków przyznanych skarżącej w 2014 r., czy też żądanie skarżącej było jedynie rezultatem dokonanej przez nią oceny dokumentów otrzymanych z ośrodka pomocy społecznej. Niemniej jednak, skoro zarzut skargi obejmował również bezczynność organu we wskazanym zakresie, rolą Sądu było ustalenie w pierwszej kolejności, czy wniesiona skarga była dopuszczalna w świetle przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analizując żądanie skarżącej polegające na wypłacie zaległych zasiłków stwierdzić należy, że wypłata świadczenia z pomocy społecznej jest czynnością techniczną, poprzez którą organ administracji publicznej nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach i obowiązkach strony. Konsekwencją przyjęcia takiego stanowiska będzie zatem wyłączenie możliwości domagania się od organu wydania stosownego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 26 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 90/14, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też, skoro wypłaty świadczenia nie można uznać za inny niż decyzje i postanowienia akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to tym samym wniesienie skargi na tę czynność należy uznać za niedopuszczalne. A jeśli tak, to również i skarga na bezczynność organu we wskazanym zakresie jest niedopuszczalna, gdyż przysługiwać może ona – jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – na bezczynność lub przewlekłe postępowanie w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a p.p.s.a. W tej sytuacji wniesioną w niniejszej sprawie skargę w przedmiocie bezczynności Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej o wypłatę zaległych zasiłków należało odrzucić – jako niedopuszczalną – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku.