IV SAB/Wr 256/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o umorzenie zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. A. K. (dalej: skarżący), złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o umorzenie zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 65/15 odrzucił skargę z tym uzasadnieniem , że skarżący w ustawowym terminie nie usunął jej braków formalnych, albowiem jej nie podpisał ani nie nadesłał odpisów skargi oryginalnie podpisanej przez niego, zaś nadesłane przez niego fotokopie nie spełniają tej roli. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2066/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie Sądu I instancji , wskazując ,że w aktach sądowych znajduje się pismo pochodzące od skarżącego i zatytułowane: "Skarga na bezczynność Organu" datowane na dzień 12 listopada 2014 r. i posiadające prezentatę Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 marca 2015 r. (k. 64 i 64 ). Pismo to jest tożsame w treści ze skargą złożoną w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 17 listopada 2014 r. Zatem skarżący wykonał wezwanie Sądu, w ten sposób, że przedłożył w dniu 26 marca 2015 r. egzemplarz skargi na bezczynność z dnia 12 listopada 2014 r. opatrzony własnoręcznym podpisem, jednakże z niewiadomych przyczyn pismo to znajduje się w aktach sądowych dopiero na karcie nr 64, czyli po dokumentach takich jak postanowienie Sądu z dnia 8 kwietnia 2015 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w ustawowym terminie usunął braki formalne skargi, poprzez złożenie odpisu oryginalnie podpisanej przez niego skargi, czego dowodem jest prezentata z datą 26 marca 2015 r. na piśmie zat.: "Skarga na bezczynność organu" znajdującym się na karcie 64 i 64 verte akt sądowych. Zarządzeniem z dnia 15 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wezwał skarżącego do wykazania, czy przed wniesieniem skargi na bezczynność wniósł zażalenie do organu wyższego stopnia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego wskazał, że zażalenie na bezczynność stanowiło pismo z dnia 12 listopada 2014 r. zatytułowane "skarga na bezczynność organu w związku z odmową wydania przez Wójta Gminy D. decyzji w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej". Na poparcie tego twierdzenia pełnomocnik przedstawił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], w którym uznano wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczono Wójtowi Gminy D. dodatkowy, czternastodniowy termin załatwienia sprawy. Według pełnomocnika skarżącego , rozpatrzenie wniesionego zażalenia przez organ wyższego stopnia oznacza, że skarżący wymagany tryb wyczerpał. Nadto wskazał, że choć pismo z dnia 12 listopada 2014 r., stanowiące zażalenie jest nazwane skargą na bezczynność organu", to treść tego pisma wyraźnie wskazuje, że stanowi ono zażalenie na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocenę merytorycznej zasadności skargi powinno zawsze poprzedzać badanie jej wymogów formalnych, w tym warunku dopuszczalności takiej skargi, a zatem ustalenie czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej także p.p.s.a.. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie skargi po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6), która występuje m.in. w razie niewyczerpania środków zaskarżenia. Dokonując oceny wywiedzionej skargi pod wyżej wskazanym kątem należy stwierdzić, że skarga ta podlega odrzuceniu z powodu jej niedopuszczalności. Stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Wyczerpanie zatem trybu zaskarżenia w stadium administracyjnym jest warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z kolei wniesienie skargi na bezczynność organu – w rozpatrywanym przypadku Wójta Gminy D. - jest dopuszczalne i możliwe tylko wówczas, gdy strona wyczerpała tryb zażaleniowy przewidziany w art. 37 k.p.a., bowiem zażalenie, o którym mowa w podanym przepisie, jest równoznaczne ze środkiem odwoławczym w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a i spełnia kryterium wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 tej ustawy. Przepis ten wyraża zasadę, że postępowanie sądowo-administracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, a zatem nie może zostać wszczęte dopóki toczy się postępowanie administracyjne. Strony bowiem powinny dochodzić swoich praw w pierwszej kolejności w toku postępowania administracyjnego. Przy czym przepis Kodeksu postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 nakłada na organy administracji publicznej obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, a w § 3 przewiduje maksymalne terminy załatwiania spraw stanowiąc, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Terminy powyższe liczone są od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego. Odnosząc powyższe uwagi do realiów badanej sprawy stwierdzić należy, że nie został w niej spełniony warunek wyczerpania trybu zażaleniowego przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego . Jak wynika bowiem z materiału aktowego sprawy, skarga na bezczynność organu została nadana bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 14 listopada 2014 r. Sąd otrzymał skargę w dniu 17 listopada 2014 r. i przesłał ją (przy piśmie z dnia 20 listopada 2014 r.), jako niewłaściwie wniesioną, Wójtowi Gminy D. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że zarządzeniem z dnia 13 lutego 2015 r. Sąd wezwał skarżącego do sprecyzowania skargi oraz do złożenia oświadczenia, czy przed wniesieniem skargi na bezczynność skarżący wniósł zażalenie do organu wyższego stopnia. W odpowiedzi skarżący wskazał, że pismo z dnia 12 listopada 2014 r. stanowi skargę na bezczynność Wójta Gminy D. i jednocześnie poinformował, że wyczerpał wymagany tryb zażaleniowy. Jako dowód dołączył pismo z dnia 12 listopada 2014 r. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. zatytułowane "skarga na bezczynność organu" (k.25-26). Powyższe potwierdził skarżący w piśmie z dnia 25 marca 2015 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu z dnia 6 marca 2015 r. , w którym ponownie poinformował on , że pismem stanowiącym zażalenie na bezczynność Wójta Gminy D. jest skarga na bezczynność Wójta Gminy D. z dnia 12 listopada 2014 r., znajdująca się w aktach sprawy tutejszego Sądu (k.42). Również pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 28 września 2015 r. potwierdził, że skarżący zainicjował postępowanie zażaleniowe wspomnianym pismem z dnia 12 listopada 2014 r. i postępowanie to zakończyło się wydaniem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2014 r. W tym zakresie nie ulega więc wątpliwości skarżący wniósł zażalenie za pośrednictwem Wójta Gminy Dł. wspomnianym piśmie z dnia 12 listopada 2014 r., które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w dniu 17 listopada 2014 r. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy nie miał możliwości załatwienia zażalenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Samo bowiem wniesienie środka zaskarżenia (w omawianym przypadku skarżący uczynił to "dwutorowo" bowiem skargę i zażalenie wniósł jednocześnie) nie jest równoznaczne ze spełnieniem warunku, o którym mowa w cytowanym na wstępie art. 52 § 1 p.p.s.a. O spełnieniu tego warunku można mówić dopiero po rozpoznaniu wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2004 r. sygn. akt I SA 2813/03, LEX nr 708706). W badanej sprawie skarżący wprawdzie zainicjował postępowanie zażaleniowe dotyczące braku stosownej reakcji organu pierwszej instancji pozwalające – w zależności od jego wyniku - na złożenie skargi na bezczynność organu pierwszej instancji do sądu administracyjnego, jednakże uczynił to z jednoczesnym wniesieniem skargi do sądu administracyjnego , uniemożliwiając tym samym organowi wyższego stopnia zakończenie postępowania zażaleniowego przed wniesieniem skargi do tego sądu. Postępowanie zainicjowane wniesieniem przez skarżącego zażalenia zakończyło się bowiem wydaniem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nr [...] w dniu [...] grudnia 2014 r., tj. po wniesieniu skargi na bezczynność. W tym miejscu zaakcentować należy, że bez względu na formę czynności jaką podejmuje organ właściwy do rozpoznania zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. , wspomniane zażalenie można uznać za skuteczne w postępowaniu sądowoadministarcyjnym w przedmiocie bezczynności , dopiero po upływie okresu umożliwiającego organowi wyższego stopnia dokonanie czynności, o których mowa w art. 37 § 1 kpa., który to okres zgodnie z przepisem art. 35 § 3 kpa wynosi jeden miesiąc (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 28 października 2004r. sygn. II SAB/ Bk16/04 publ. ONSA i WSA 2005/6/114). A zatem z brakiem wyczerpania środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. mamy do czynienia również w sytuacji wniesienia skargi do sądu administracyjnego wraz z jednoczesnym zainicjowaniem postępowania zażaleniowego w trybie art. 37 k.p.a., co uniemożliwia rozpoznanie środka zaskarżenia przez właściwy organ administracji w terminie przewidzianym do załatwiania spraw, określonym w art. art. 35 § 3 k.p.a. Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga na bezczynność Wójta Gminy D. wniesiona została przedwcześnie, bez prawidłowego wyczerpania środka zaskarżenia ( trybu zażaleniowego), a zatem jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu.