IV SAB/Wr 263/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych D. Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I.stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II.umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; III.zasądza od Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych D.Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych we W. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w Warszawie (zwane dalej skarżącym) wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położonych D. Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych we W. (zwanego dalej również sądem dyscyplinarnym, podmiotem zobowiązanym lub Okręgowym Sądem Pielęgniarek i Położnych) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 18 lutego 2015 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że powyższym wnioskiem, przesłanym w dniu 20 lutego 2015 r. na adres poczty elektronicznej D. Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych ([email protected]), wystąpił o udostępnienie informacji publicznej w postaci kserokopii lub skanów orzeczeń wydanych w latach 2011 – 2014 przez Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położonych we W. W ocenie skarżącego nie budzi wątpliwości, że żądane orzeczenia należy uznać za informacje publiczne, zaś wskazany sąd dyscyplinarny pielęgniarek i położonych jest podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia. Skarżący – podkreślając, że wskazane informacje nie zostały mu udostępnione do dnia złożenia skargi – wniósł m.in. o zobowiązanie skarżonego podmiotu do rozpatrzenia wniosku z dnia 18 lutego 2015 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę podmiot zobowiązany wskazał, że w dniu 20 lutego 2015 r. na skrzynkę poczty elektronicznej D. Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych wpłynęły dwie wiadomości wysłane przez skarżącego o godzinie 10:59 i 11:00, których temat oraz treść była jednobrzmiąca. Dalej wskazano, że do każdej widomości został załączony plik zawierający właściwy wniosek o udzielenie informacji publicznej. W odniesieniu do pierwszej wiadomości skarżący wnosił o podanie informacji o terminach i miejscach posiedzeń sądu dyscyplinarnego w bieżącym roku kalendarzowym. Natomiast przedmiotem drugiego wniosku było żądanie przekazania skanów bądź kserokopii orzeczeń wydanych w latach 2011 – 2014 przez sąd dyscyplinarny. Ze względu na identyczny temat i treść obu widomości elektronicznych oraz minimalny odstęp czasowy dzielący ich wysłanie, e-mail z godziny 11:00 został potraktowany przez podmiot zobowiązany jako ponowne i omyłkowe przesłanie przez nadawcę tej samej wiadomości. Podmiot zobowiązany podkreślił, że odpowiedź na wniosek zawarty w e-mailu z godziny 10:59 została przesłana skarżącemu w dniu 3 marca 2015 r. Natomiast wniosek będący przedmiotem niniejszego postępowania został zrealizowany po wpłynięciu skargi na bezczynność. W dniu 18 września 2015 r. przesłano bowiem na adres poczty elektronicznej skarżącego skany orzeczeń wydanych przez Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych w latach 2011 – 2014. W ocenie sądu dyscyplinarnego powołane okoliczności prowadzą do wniosku, że dalsze postępowanie w sprawie okazało się bezprzedmiotowe i winno ulec umorzeniu. Podmiot zobowiązany wniósł również o odstąpienie od obciążenia go kosztami postępowania sądowego, powołując się w tym zakresie na art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Na poparcie powyższego wniosku wskazał, że informacja publiczna została udostępniona niezwłocznie po otrzymaniu skargi na bezczynność, zaś zwłoka w jej udzieleniu spowodowana była omyłką, do której w istotnym stopniu przyczynił się zastosowany przez skarżącego sposób zredagowania wiadomości zawierającej żądanie udostępnienia informacji publicznej. Ponadto sąd dyscyplinarny stwierdził, że pełnomocnik skarżącego, będący jednocześnie prezesem skarżącego Stowarzyszenia, sformułował wniesioną skargę minimalnym nakładem pracy, ograniczając ją – w zasadzie – do przywołania wybranego orzecznictwa sądowego. Zdaniem podmiotu zobowiązanego z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie uzasadnione jest odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania sadowego na rzecz skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Należy podkreślić, że przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm., zwanej dalej u.d.i.p.) nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 przywołanej ustawy). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Jak wynika z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie natomiast do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) powołanej ustawy, udostępnieniu podlega informacja publiczna dotycząca w szczególności danych publicznych, w tym treści i postaci dokumentów urzędowych. W celu określenia charakteru żądanych przez skarżącego informacji należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 174, poz. 1038 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, jednym z naczelnych celów działalności samorządu zawodowego pielęgniarek i położonych jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu pielęgniarki i położnej w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Elementem sprawowania pieczy jest orzekanie w zakresie odpowiedzialności zawodowej, które pozostaje w kompetencjach m.in. okręgowych sądów pielęgniarek i położnych (art. 4 ust. 2 pkt 10 w zw. z art. 34 pkt 1 powołanej ustawy). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest zatem, że żądane przez skarżącego informacje na temat orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w latach 2011 – 2014 należy uznać za informację publiczną, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p., gdyż dotyczy realizowanej przez samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych pieczy nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach i dla ochrony interesu publicznego. Wątpliwości nie budzi również, że Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Jak stanowi bowiem art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Skoro zatem wniosek skarżącego z dnia 18 lutego 2015 r. dotyczył informacji publicznej i został skierowany do podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia, to niewątpliwe podmiot ten winien przesłać skarżącemu skany orzeczeń wydanych w latach 2011 – 2014. Jak wynika z akt sprawy, wskazane dokumenty zostały przesłane na adres poczty elektronicznej skarżącego w dniu 18 września 2015 r., a więc po wniesieniu skargi na bezczynność w niniejszej sprawie. Skarga na bezczynność została bowiem wniesiona w dniu 7 września 2015 r. Działanie podmiotu zobowiązanego doprowadziło do usunięcia stanu bezczynności w dniu 18 września 2015 r., co oczywiście miało wpływ na kształt rozstrzygnięcia podjętego przez tutejszy Sąd. Zauważyć bowiem należy, że podstawą do oceny zasadności skargi na bezczynność jest stan faktyczny istniejący w dacie orzekania, czy też ściślej, w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13 oraz z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność ma wpływ na zakres rozstrzygnięcia odnoszący się do obowiązku rozpoznania wniosku skarżącego. Sąd administracyjny zobligowany jest jednak do oceny charakteru bezczynności poprzez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Poddając analizie uchybienie przez sąd dyscyplinarny terminom udostępnienia informacji publicznej należało przede wszystkim wziąć pod uwagę okoliczności faktyczne, jakie towarzyszyły zainicjowaniu postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej. Wymaga podkreślenia, że skarżący wystąpił do podmiotu zobowiązanego za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Wiadomości zawierające dwa odrębne żądania dostępu do informacji publicznej przesłane zostały na tę samą elektroniczną skrzynkę pocztową D. Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych o godzinie 10:59 i 11:00, czyli w odstępie zaledwie jednej minuty. Również szata graficzna tych dwóch e-maili nie wykazywała znaczących różnic, gdyż zarówno tematy obu wiadomości jak i ich treść były tożsame. W ocenie Sądu powzięte na tej podstawie mylne przeświadczenie podmiotu zobowiązanego, że ma on do czynienia z tą samą wiadomością, było uzasadnione. Należy wziąć także pod uwagę, że sąd dyscyplinarny, nie mając żadnych obiekcji co do zasadności pierwszego z wniosków, udzielił skarżącemu w dniu 3 marca 2015 r. informacji w pełnym żądanym zakresie. Odpowiedź na żądanie skarżącego – będące przedmiotem niniejszego postępowania – została udzielona niezwłocznie po wniesieniu skargi, która wpłynęła do biura Izby w dniu 7 września 2015 r. Przy czym zauważyć należy, że podmiot zobowiązany nie został wyprowadzony z błędu o zrealizowaniu wszystkich skierowanych do niego żądań skarżącego, aż do dnia wniesienia przedmiotowej skargi. Stąd też mając na uwadze przywołane okoliczności należało uznać, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 18 lutego 2015 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym – na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. – orzeczono w punkcie I sentencji niniejszego wyroku. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność – jak już to wcześniej wskazano – czyniło zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu sądu dyscyplinarnego do rozpoznania żądania skarżącego w tym zakresie. Nie można bowiem nakazywać podmiotowi zobowiązanemu, aby udostępnił informację publiczną w sytuacji, gdy ten już to uczynił. Działanie podmiotu zobowiązanego, wyprzedzające orzeczenie sądu administracyjnego, wyczerpuje zatem jeden z wniosków skargi na bezczynność, co wyłącza możliwość jej uwzględnienia nawet wówczas, gdy rozstrzygnięcie lub czynność materialnotechniczna zostały podjęte z naruszeniem terminu przewidzianego do ich dokonania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1431/12, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że postępowanie w zakresie zobowiązania do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 18 lutego 2015 r. okazało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku, a przed wydaniem wyroku wystąpiło zdarzenie, które czyni zbędnym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w tym zakresie. W oparciu zatem o dyspozycję art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stanowiącego o obowiązku wydania przez sąd postanowienia o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, postępowanie w przedmiocie bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie należało umorzyć, o czym orzeczona w punkcie II sentencji wyroku. W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zauważyć należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie natomiast do treści art. 201 § 1 p.p.s.a. w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu. W ślad za stanowiskiem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (dostępnej w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) uznać należy, że działalnie autokontrolne podmiotu zobowiązanego podjęte już po wniesieniu skargi na bezczynność, ale przed jej rozstrzygnięciem, winno wywoływać w zakresie kosztów postępowania, takie same skutki prawne jak czynność podjęta przez organ wprost na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Stąd też skarżącemu należał się zwrot kosztów postępowania w myśl zasady przywołanej w art. 205 § 1 p.p.s.a., że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednakże nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W skład zwracanych kosztów należało więc zaliczyć wpis sądowy (100 złotych) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 złotych), a także wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 240 złotych, którego wysokość wynika z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 206 p.p.s.a. stanowiącego, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Powołane przez podmiot zobowiązany okoliczności faktyczne mające świadczyć o przyczynieniu się skarżącego do powstałego opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznej, a także ocena jakości pracy pełnomocnika skarżącego, będącego jednocześnie prezesem skarżącego Stowarzyszenia – zdaniem Sądu – nie może świadczyć o wystąpieniu uzasadnionych przesłanek do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyprowadzenie przez sąd dyscyplinarny omyłkowych wniosków dotyczących zawartości wiadomości elektronicznych – nawet jeśli istniały do tego uzasadnione podstawy – nie może prowadzić do zakwestionowania prawa skarżącego do zwrotu poniesionych przez niego niezbędnych kosztów postępowania sądowego, którego uruchomienie – w świetle przepisów prawa – było jedynym możliwym sposobem uzyskania informacji publicznej. Również ocena pracy pełnomocnika skarżącego oraz piastowanie przez niego funkcji prezesa Stowarzyszenia nie mogły zostać uwzględnione jako okoliczności uzasadniające odstąpienie od zwrotu kosztów postępowania sądowego. Należy bowiem zaznaczyć, że skarga spełniała podstawowe wymogi formalne wynikające z przepisów art. 46 § 1 – 3, art. 47 § 1 i art. 57 § 1 p.p.s.a., zaś pełnomocnikiem skarżącego mogła być każda osoba należąca do kategorii podmiotów wymienionych w art. 35 § 1 p.p.s.a., w tym także członek organu stowarzyszenia legitymujący się profesjonalnym przygotowaniem prawniczym. Z tej też przyczyny, działając na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a, orzeczono jak w punkcie III sentencji wyroku.