IV SAB/Wr 325/21
WyrokWSA we Wrocławiu2021-11-17
Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Bogumiła Kalinowska, Marta Pająkiewicz – Kremis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku o świadczenie wychowawcze, jednakże bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. W związku z tym, że organ ostatecznie wydał rozstrzygnięcie w sprawie po wniesieniu skargi, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, a dalej idącą skargę (w tym żądanie przyznania sumy pieniężnej) oddalił.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 grudnia 2020 r. Wniosek był złożony w listopadzie 2019 r. i ze względu na element transgraniczny został przekazany do Wojewody. Skarżąca zarzuciła organowi rażące przekroczenie terminu do załatwienia sprawy i wniosła o stwierdzenie bezczynności, zobowiązanie do wydania rozstrzygnięcia, przyznanie sumy pieniężnej oraz zwrot kosztów. Wojewoda argumentował, że opóźnienie wynikało z konieczności uzupełnienia dokumentów przez stronę, skomplikowanej sytuacji związanej z pandemią COVID-19 oraz dużej liczby napływających wniosków.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że Wojewoda dopuścił się bezczynności. 2. Stwierdzono, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. 3. Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia wniosku. 4. Oddalono dalej idącą skargę. 5. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Asesor WSA Marta Pająkiewicz – Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2019 r. w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres od [...] grudnia 2020 r.; II. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w pkt I, nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D. do załatwienia wniosku z dnia [...] listopada 2019 r.; IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca K. K. złożyła w dniu 2 sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu) skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie z wniosku z dnia 18 listopada 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2019/2021 od 1 grudnia 2020 r., na rzecz syna – O. J. Zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 1 i 3 oraz 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) przez rażące i niczym nieuzasadnione przekroczenie terminu do załatwienia sprawy oraz wniosła o:
1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa,
2. orzeczenie o obowiązku organu do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 grudnia 2020 r., na rzecz dziecka, w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego orzeczenia,
3. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2 500 zł,
4. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych.
Na poparcie skargi podano, że skarżąca w dniu 18 listopada 2019 r. złożyła osobiście w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Strzelinie (dalej: GOSPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2019/2021 na rzecz dziecka. Wniosek, z uwagi na fakt, że partner skarżącej i ojciec dziecka przebywa i pracuje w N., a więc w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazany został do załatwienia Wojewodzie Dolnośląskiemu. Po wniesieniu ponaglenia z dnia 15 lutego 2021 r. Wojewoda Dolnośląski ustalił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 listopada 2019 r. do 31 maja 2021 r. oraz przyznał wnioskodawczyni świadczenie za okres 1 listopada 2019 r. - 30.11.2020 r. Jednocześnie organ zwrócił się do GOPS o pozyskanie od wnioskodawczyni niezbędnych dokumentów i informacji potwierdzających jej sytuację zawodową w Polsce od 1 grudnia 2020 r. oraz okres jej zatrudnienia. Wymagane informacje i dokumenty oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu w Powiatowym Urzędzie Pracy wnioskodawczyni złożyła osobiście w GOPS w zakreślonym terminie tj. w dniu 5 marca 2021 r. Pomimo tego organ nadal nie przyznawał skarżącej świadczenia za okres 1 grudnia 2020 r. - 31 maja 2021 r., wobec tego wnioskodawczyni w dniu 21 maja 2021 r. wystosowała kolejne ponaglenie. Niestety organ me podjął dotąd żądnych czynności w sprawie. Tymczasem skarżąca jest aktualnie osobą bezrobotną. Opieszałość organu i brak wypłaty świadczenia (które w założeniu miało stanowić pomoc państwa w wychowaniu i utrzymaniu dziecka i które jest wypłacane rodzicom mieszkającym i pracującym w kraju niemal natychmiast) istotnie pogarsza jej sytuację finansową i narusza zasady równego traktowania obywateli w dostępie do świadczeń gwarantowanych przez państwo.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podając, że w dniu 26 lutego 2021 r. wydane zostały: informacja Wojewody Dolnośląskiego nr ZP-KŚ.7060.1.1380/19.ŚW.003265.2021AB oraz decyzja Wojewody Dolnośląskiego nr ZP-KŚ.7060.1.1380/19.ŚW.003269.2021AB rozstrzygające prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r., natomiast w dniu 24 lutego 2021 r. została wydana informacja Wojewody Dolnośląskiego nr ZP-KŚ.7060.1.1380/19.ŚW.003143.2021AB rozstrzygająca prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2020 r. W uzasadnieniu informacji wskazano, że rozstrzygnięcie za okres od 1 grudnia 2020 r. zostanie wydane po dostarczeniu dokumentu potwierdzającego sytuację zawodową skarżącej w Polsce od tej daty. Dodatkowo, pismem nr ZP-KŚ.7060.1380/19.ŚW.008864.2021AB z dnia 26 lutego poinformowano GOPS o tym, że załączona do wniosku dokumentacja jest niekompletna. W odpowiedzi na powyższe, GOPS pismem nr GOP S/Ś W/23 62.2/19/21 z dnia 1 marca 2021 r. wezwał skarżącą o uzupełnienie złożonego wniosku. W dniu 12 marca 2021 r. dokumenty zostały przekazane do DUW (pismem GOPS datowanym na 8 marca 2021 r.). W oparciu o przekazane po wezwaniu strony dokumenty, w dniu 12 sierpnia 2021 r. została wydana informacja Wojewody Dolnośląskiego nr ZP-KŚ.7060.1.1380/19.ŚW.013579.2021RF rozstrzygająca uprawnienia skarżącej wnioskodawczyni do świadczenia wychowawczego na wskazane we wniosku dziecko na okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 maja 2021 r. Tym samym postępowanie z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego zostało zakończone.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ podniósł, że właściwość Wojewody w sprawie wynika z art. 24 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428), którą od dnia 1 stycznia 2018 r. wprowadzono zmiany w zakresie organizacji rozpatrywania spraw dotyczących świadczeń rodzinnych i wychowawczych, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda Dolnośląski wydaje miesięcznie około 2000 decyzji i informacji w sprawach z zakresu koordynacji świadczeń, wykorzystując w pełnym zakresie zasoby kadrowe, które zostały w 2021 r. zwiększone o 40 % (20 osób). Mimo, że sprawa skarżącej prowadzona była dłużej niż wynika to z przepisów, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak podstaw do uznania, że przekroczenie terminu rozpoznania sprawy jest pozbawione racjonalnego uzasadnienia, czy wręcz nieznajdujące żadnego uzasadnienia. Nie wynika również z lekceważenia wniosków strony i braku woli załatwienia sprawy. Przede wszystkim rozstrzygnięcie za okres, którego dotyczy przedmiotowa skarga nie zostało podjęte, gdyż organ nie posiadał wszystkich niezbędnych informacji w sprawie. Tymczasem we wniosku, który strona złożyła jest zawarte zobowiązanie strony do informowania organu o wszystkich zmianach dotyczących sytuacji wnioskodawcy. W przypadku spraw, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest to szczególnie istotne. Po otrzymaniu ponaglenia w dniu 19 lutego 2021 r., sprawa skarżącej została załatwiona w zakresie możliwym na podstawie przekazanych dokumentów.
Organ dalej przyznał, że skarżąca uzupełniła dokumenty po wezwaniu przez GOPS w terminie, lecz wyjaśnił, że ze względu na to, że nie jest jedyną wnioskodawczynią wzywaną do dokonania takich czynności, nie jest możliwe dokonanie rozstrzygnięcia ad hoc. Do dnia do dnia 30 czerwca 2021 r. do DUW wpłynęło prawie 15 tysięcy nowych wniosków, w tym 11 tysięcy wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2021/2022 a także kilkadziesiąt tysięcy dokumentów dotyczących wniosków, które zostały już wcześniej złożone. Są to dokumenty zarówno od stron prowadzonych postępowań, jak i od instytucji zagranicznych dotyczące pobieranych świadczeń. Sprawy są załatwiane chronologicznie, według daty wpływu. Nie dotyczy to jedynie spraw dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych dla rodziców niepełnosprawnych dzieci, które traktowane są priorytetowo. Dodatkowo, na sposób procedowania w sprawie skarżącej po uzupełnieniu w dniu 8 marca br. dokumentów wpływ miało występujące na przełomie marca i kwietnia bieżącego roku apogeum pandemii COVID-19, które spowodowało wysoką absencję wśród pracowników. Wysoka zachorowalność i konieczność izolacji (nakładana kwarantanna) miały zasadniczy wpływ na tempo procedowania spraw. Co więcej, skomplikowana w związku z wystąpieniem pandemii, sytuacja pracowników transgranicznych, utrata pracy za granicą, a co za tym idzie, nieplanowane powroty do Polski spowodowały w tym czasie lawinowy wręcz napływ dokumentów powodujących konieczność wszczynania zakończonych już postępowań i zmiany dokonanych rozstrzygnięć.
Wskazane powyżej okoliczności w ocenie organu powinny zostać uwzględnione przy dokonywaniu oceny, dlaczego organ tak długo pozostawał w bezczynności w zakresie dokonania rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej oraz wagi ewentualnego uchybienia. Organ uznał także za bezzasadny wniosek o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2500 zł. Skarżąca wniosku w tym zakresie nie uzasadniła. Twierdzenie, że rodzicom mieszkającym i pracującym w kraju świadczenie jest wypłacane niemal natychmiast i opóźnienie w wypłacie narusza zasady równego traktowania obywateli trudno uznać za prawdziwe i uprawnione, zwłaszcza w sytuacji, kiedy skarżąca oświadcza, że jej partner - ojciec dziecka pobiera w Niemczech dodatek dyferencyjny. Biorąc pod uwagę wysokość świadczeń niemieckich, w zależności od kursu euro, wynosi on około 90 euro miesięcznie. Oznacza to więc, że o tyle wyższe świadczenie na dziecko pobiera skarżąca w porównaniu do przywołanych w skardze osób zamieszkujących i pracujących w Polsce. Także wbrew twierdzeniom skarżącej, sprawy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie są sprawami prostymi i możliwymi do szybkiego załatwienia, przede wszystkim ze względu na wiele dodatkowych czynności, które należy wykonać i informacji, które należy uzyskać w celu wydania rozstrzygnięcia. Dotyczy to także bieżącej wymiany informacji z właściwymi instytucjami zagranicznymi. Porównanie z przyznaniem świadczenia przez organ właściwy gminy jest całkowicie błędne. Wystarczy bowiem porównać ilość i rodzaj dokumentów, które należy przekazać wraz z wnioskiem w przypadku wystąpienia elementu transgranicznego. Dopiero po uzyskaniu wszystkich niezbędnych informacji, dopiero techniczne czynności związane z wydaniem decyzji można uznać faktycznie za nieskomplikowane.
Odnosząc się natomiast do żądania strony w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego orzeczenia, organ wskazał, że wobec załatwienia przedmiotowej sprawy, wniosek skarżącej w tym zakresie jest bezprzedmiotowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei według art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, poniżej przywoływana w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola sądowoadministracyjna obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W rozpatrywanej sprawie zatem zakres kontroli sądu sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:
1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Według art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rozważając kwestię bezczynności należy zwrócić uwagę na jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a."), jaką jest zasada szybkości postępowania. Zgodnie z nią organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień powinny być załatwione niezwłocznie. Art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie tej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z dyspozycją art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).
W myśl art. 37 § 1 k.p.a. z bezczynnością mamy do czynienia wówczas gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Zauważyć również należy, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu, o czym stanowi art. 35 § 5 k.p.a. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, co wprost wynika z art. 36 § 1 k.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu, co przewiduje art. 36 § 2 k.p.a.
Z akt administracyjnych analizowanej sprawy wynika, że wniosek strony skarżącej, który wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 18 listopada 2019 r., został przekazany następnie do Wojewody w dniu 21 listopada 2019 r. Organ ten od daty przekazania mu wniosku miał okres maksymalnie dwóch miesięcy na załatwienie sprawy (art. 35 § 3 k.p.a.), czyli najpóźniej do 21 stycznia 2020 r. Skarżąca wywiodła skargę w dniu w dniu 2 sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu). Bezsprzecznie zatem wskutek uchybienia ustawowego terminu na załatwienie sprawy organ na dzień złożenia skargi pozostawał bezczynny wobec czego Sąd w pkt. I sentencji wyroku stwierdził bezczynność Wojewody w załatwieniu wniosku skarżącej z dnia 18 listopada 2019 r. o ustalenie prawa do zasiłku wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 za okres od 1 grudnia 2020 r. Jednakże po wniesieniu skargi, w dniu 12 sierpnia 2021 r., organ zakończył postępowanie wydaniem w sprawie: decyzji ZP-KŚ.7060.1.1380/19.ŚW.013578.2021RF odmawiającej świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. oraz wydał w tej samej dacie "Informację" o numerze ZP-KŚ.7060.1.1380/19.ŚW.013579.2021RF o przyznaniu na dziecko skarżącej świadczenia wychowawczego na okres od 1 lutego 2021 r. do 31 maja 2021 r.
Z datą zatem 12 sierpnia 2021 r. ustąpił stan bezczynności organu, co czyni bezprzedmiotowym postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie zobowiązywania organu do rozpatrzenia wniosku. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku, zaistnieją zdarzenia, które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym. Taka sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie w związku z wydaniem wymienionych wyżej - decyzji administracyjnej oraz informacji. Z tej przyczyny Sąd (o czym mowa w pkt III sentencji wyroku) umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku.
Stwierdzona wyżej bezczynność organu, występująca na dzień złożenia skargi, w okolicznościach niniejszej sprawy nie daje jednak podstaw do stwierdzenia kwalifikowanego charakteru bezczynności, to jest rażącego naruszenia prawa. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "bezczynności z rażącym naruszeniem prawa". W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu, czas zwłoki organu w rozpatrywanej sprawie, usprawiedliwiony także koniecznością oczekiwania na uzupełnienie dokumentów przez stronę skarżącą, wniosek bowiem był niekompletny, nie pozwala na uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań bądź zaniechań organów spowodowanych przykładowo celowym unikaniem podejmowania rozstrzygnięcia lub lekceważenia praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny lub wskutek zaniedbań organu. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., I OSK 722/15). Przede wszystkim wskazać więc należy, że w realiach niniejszej sprawy stan bezczynności nie trwał szczególnie długo, nadto w jego przyczynach nie sposób dopatrywać się znamion złej woli po stronie organu lub czynników subiektywnej natury, gdyż wymagane było wezwanie strony do uzupełnienia dowodów w sprawie. Bez wątpienia nadto skala napływu wniosków, zwłaszcza w sytuacji nasilonej pandemii COVID-19 oraz konieczności przeorganizowania pracy w związku z zachowaniem bezpieczeństwa sanitarnego, powinna być uznana za obiektywne utrudnienie procedowania.
Z tych powodów Sąd (w pkt. II sentencji wyroku) stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd oddalił dalej idącą skargę (pkt IV sentencji), to jest w części żądania przyznania sumy pieniężnej. Jak wynika z brzmienia art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Z literalnej wykładni art. 149 par. 2 p.p.s.a., wynika, że wymierzenie organowi grzywny jak i przyznanie sumy pieniężnej zależą od uznania sądu. Przepis ten stanowi, że "sąd może", a nie "sąd przyznaje". Tym samym Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1558/20, że te dyscyplinująco-represyjne środki o dodatkowym charakterze powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Tym samym chodzi o sytuacje, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto musi istnieć uzasadniona obawa, że bez dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa a strona doznała rzeczywistej szkody.
Taka sytuacja w sprawie nie zaistniała. Godzi się bowiem podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, a skarżąca nie wykazała by wskutek bezczynności organu krajowego została pozbawiona prawa do świadczeń na dziecko w państwie członkowskim Unii Europejskim, w którym jest zatrudniony ojciec dziecka, poza tym złożony wniosek nie był kompletny. Tym samym brak podstaw do przyznania sumy pieniężnej.
Orzeczenie o kosztach postępowania, to jest zwrocie poniesionych kosztów zastępstwa procesowego oparte jest na zasadzie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.).
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło