IV SAB/Wr 41/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (sprawozdawca) Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. przy udziale --- sprawy ze skarg Z. K. na bezczynność: 1) Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie wniosku z dnia [...]r. o wznowienie postępowania w sprawie eksmisji; 2) Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie wniosku z dnia [...]r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...]r. Nr [...]: 3) Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie rozstrzygnięcia odwołania z dnia [...]r. od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...]r. Nr [...]; 4) Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...]r. Nr [...] zawartego w odwołaniu z dnia [...]r. p o s t a na w i a: odrzucić skargi. Skarżący Z. K. złożył w dniu [...] r. skargę w sprawie noszącej sygnaturę IV SA/Wr 463/04, w której wskazał jako stronę przeciwną Oddział Rejonowy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. W skardze tej wniósł: "o zasądzenie, że strona przeciwna jest zobowiązana do wskazania podstawy prawnej i organu, który jest zobowiązany do naprawienia krzywdy i szkód, jakich skarżący doznał w wyniku wykonania decyzji Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...] r. Nr [...]." W uzasadnieniu owej skargi podał, że strona przeciwna decyzją z dnia [...] r. Nr [...] twierdziła, że decyzja OT WAM we W. z dnia [...] r. Nr [...] jest decyzją obarczoną istotną wadą decyzji nieistniejącej. Na podstawie decyzji z dnia [...] r. OT WAM we W. wykonał w dniu [...] r. egzekucję administracyjną, w wyniku której skarżący utracił mieszkanie i wyposażenie oraz doznał krzywdy. Wnioskiem z dnia [...] r. zwrócił się do strony przeciwnej z prośbą o orzeczenie stosownego odszkodowania za szkody jakich doznał i krzywdy oraz o zobowiązanie podległego jej organu do przywrócenia stanu posiadania sprzed wykonania egzekucji, tj. zwrotu zabranego bezprawnie mieszkania i wyposażenia. Decyzją z dnia [...] r. strona przeciwna odmówiła skarżącemu prawa do odszkodowania. Wada tej decyzji jest zdaniem skarżącego wadą o ciężarze co najmniej równą wadom wymienionym w art. 156 k.p.a. Mimo to nie wskazano skarżącemu podstawy prawnej do dochodzenia jego roszczeń. W odpowiedzi na skargę wniesioną w sprawie sygn. IV SA/Wr 463/04 Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. wniósł o umorzenie postępowania. Wyjaśnił jednocześnie, że na mocy art. 18 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 116, poz. 1203) z dniem 01.07.2004 r. oddziały rejonowe Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stały się jej oddziałami regionalnymi. Powołując się na przepis art. 3 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podniósł, że nie zachodzi w sprawie żadna z podstaw umożliwiająca uruchomienie kontroli sądowoadministracyjnej działania, czy zaniechania strony przeciwnej. W toku postępowania w sprawie sygn. IV SA/Wr 463/04 zarządzeniem m. in. z dnia [...]r. Sąd wzywał skarżącego do rąk jego pełnomocnika J. K. do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie konkretnego aktu administracyjnego będącego przedmiotem zaskarżenia w sprawie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi i pouczał o treści art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego nadesłał obszerne pisma procesowe, w których opisał okoliczności związane z eksmisją skarżącego z zajmowanej przez niego kwatery położonej przy ul. [...] we W., akty administracyjne i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z wykonaniem decyzji OT WAM we W. z dnia [...] r. Nr [...], a także opisał nieprawidłowości, jakich jego zdaniem dopuściły się organy administracji wykonując eksmisję oraz rozpoznając wnioski i odwołania skarżącego składane w toku postępowania egzekucyjnego. Skarżący sprecyzował przedmiot skargi wniesionej w sprawie noszącej sygnaturę IV SA/Wr 463/04 na rozprawie w dniu 5 grudnia 2005 r., co zostało zaprotokołowane. Podał wówczas, że przedmiotem skargi oprócz wskazanych przez niego aktów administracyjnych jest także bezczynność Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie nie rozstrzygnięcia wniosku z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz bezczynność Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w przedmiocie nie rozstrzygnięcia tegoż odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...]r. Nr [...]. Jednak następnie pismem z dnia [...] r. wniósł o sprostowanie w/w protokołu rozprawy. Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. wyznaczonej w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 463/04 po zakończeniu postępowania wszczętego wnioskiem o sprostowanie protokołu rozprawy z dnia 5 grudnia 2005 r. skarżący sprecyzował ostatecznie przedmiot skargi podając, że przedmiotem skargi w w/w sprawie jest: 1) postanowienie Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji własnej z dnia [...]r. Nr [...], 2) decyzja Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...] a [...] r. Nr [...] oraz 3) postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie uzupełnienia rozstrzygnięcia decyzji. Podał, że przedmiotem skargi jest również bezczynność: 1) Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] r. o wstrzymanie eksmisji i wznowienie postępowania w sprawie eksmisji, 2) Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...] r. Nr [...], [...]) Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie rozstrzygnięcia odwołania skarżącego z dnia [...] r. od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...] r. Nr [...], 4) Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] zawartego w odwołaniu z dnia [...] r. Postanowieniem podjętym na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 463/06 Sąd wyłączył do odrębnego rozpoznania skargi Z. K. w sprawie bezczynności Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiotach wskazanych przez skarżącego i wpisał do rep. SAB. Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. skarżący wyjaśnił również, że w sprawie bezczynności Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku z dnia [...] r. o wstrzymanie eksmisji i wznowienie postępowania w sprawie eksmisji w niniejszej sprawie popiera skargę w zakresie wniosku o wznowienie postępowania, w pozostałym zakresie bezczynność w sprawie rozpatrzenia tego wniosku zaskarża w sprawie zarejestrowanej początkowo pod sygnaturą IV SA/Wr 481/04. Bezczynność organu w powyższym zakresie została wyłączona do odrębnego rozpoznania i jest przedmiotem skargi w sprawie sygn. IV SAB/Wr 40/06. Natomiast skargi w zakresie wyżej wskazanej bezczynności organu pkt 1) do pkt 4) zostały zarejestrowane pod sygn. IV SAB/Wr 41/06 i są przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Postępowanie w sprawach ze skargi na akty opisane wyżej i zarejestrowane pod sygn. IV SA/Wr 463/04 zostało zakończone postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2006 r., które stało się prawomocne w dniu 7 listopada 2006 r. W odpowiedzi na tak sprecyzowaną ostatecznie skargę w zakresie wskazanych w niej bezczynności organ w piśmie z dnia [...] r. podniósł, że w toku badania złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...]r. Nr [...] organ II instancji ustalił, że zaskarżona odwołaniem decyzja z dnia [...]r. Nr [...] nie została skarżącemu doręczona. Okoliczność ta została potwierdzona dowodem z opinii biegłego. Wobec powyższego ustalenia organ umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe decyzją z dnia [...] r. Nr [...], która to decyzja w ocenie organu załatwiała zarówno sprawę wniosku z dnia [...]r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...]r. Nr [...], jak i samego odwołania. W piśmie z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM we W. podał, że wniosek skarżącego z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]r. Nr [...] został załatwiony decyzją Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM we W. z dnia [..] r. Nr [...]. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2006 r. podjętym na rozprawie Sąd zakreślił pełnomocnikowi skarżącego termin 14 dni celem wskazania pism, które w jego ocenie wyczerpują tryb zażaleniowy służący skarżącemu w postępowaniu administracyjnym w związku z bezczynnością organu. W zakreślonym terminie skarżący nie wykonał obowiązku nałożonego w/w postanowieniem Sądu. W piśmie z dnia [...] r. skarżący podał, że w jego ocenie wyczerpał służący mu w postępowaniu administracyjnym tryb zażaleniowy w związku z bezczynnością organu. W wykonaniu powyższego obowiązku odnośnie bezczynności organu sprecyzowanej w pkt 1) podał, że strona przeciwna dopuściła się bezczynności przez to, że nie doręczyła wniosku skarżącego z dnia [...] r. organowi właściwemu, to jest Wojewodzie D. Wniosek ten zawierał zarówno zarzuty, jak i skargi na czynności wierzyciela i egzekucyjne. W odpowiedzi organ wystosował do skarżącego pismo z dnia [...] r. Podał, że w skardze z dnia [...] r. i kolejnych skargach skierowanych do będącego "przełożonym w tym przedmiocie", to jest do Wojewody D. skarżący wykazał, że "akt ten przekazał do OT WAM oraz wykazał, że organ dokonał nieuprawnionych ocen i rozstrzygnięć tego wniosku". Nadto w pismach z dnia [...] r., [...] r. oraz [...] r. kierowanych do OT WAM wnioskował o ponowne rozstrzygnięcie jego zarzutów przeciwko egzekucji. Odnośnie bezczynności sprecyzowanej w pkt 2) i 3) skargi podał, że wzywał zarówno OT WAM, jak i OR WAM o zgodne z prawem rozstrzygnięcie tego wniosku, co wykazał w skardze z dnia [...] r. i [...] r. Zaś odnośnie bezczynności sprecyzowanej w pkt 4) skargi podał, że nie rozstrzygnięto zawartego w odwołaniu skarżącego z dnia [...] r. wniosku o unieważnienie decyzji OT WAM we W. z dnia [...] r. Nr [...]. Należało jego zdaniem wydać decyzję lub wznowić postępowanie i rozstrzygnąć wniosek o unieważnienie. Takich czynności nie podjęto w związku z czym skarga na bezczynność jest uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność organu administracji publicznej. Organem tym według skarżącego jest Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. Zważyć jednak należy, że organu takiego nie ma od dnia 1 lipca 2004 r. w strukturze organów administracji publicznej RP. Na podstawie bowiem art. 18 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 116, poz. 1203) z dniem 1 lipca 2004 r. oddziały rejonowe Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stały się jej oddziałami regionalnymi. W tej sytuacji stroną postępowania w sprawie na mocy art. 10 pkt 3) ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w nowym brzmieniu, jest Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. W związku z przedmiotem skargi, jaką jest bezczynność organu administracji publicznej, wskazać należy niezależnie od stanowiska zajętego w sprawie przez stronę przeciwną, że zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz, 1270 ze zm.) skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Dopiero wyczerpanie trybu zażaleniowego w postępowaniu przed organami administracji przed wniesieniem skargi do Sądu administracyjnego otwiera skarżącemu drogę do rozpoznania skargi. Postanowieniem podjętym na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. Sąd wezwał skarżącego aby w zakreślonym terminie 14 dni wskazał pisma, które w jego ocenie stanowią wyczerpanie trybu zażaleniowego służącego skarżącemu w postępowaniu administracyjnym w związku z bezczynnością organu. Obowiązek ten skarżący wypełnił dopiero pismem z dnia [...] r. Mając na względzie treść tego pisma należy uznać, że przed wniesieniem skargi do Sądu skarżący nie wyczerpał służącego mu w postępowaniu administracyjnym trybu zażaleniowego w związku z bezczynnością organu. Skarżący złożył skargi na bezczynność organu w czterech przedmiotach. Skargi te Sąd rozpoznał łącznie, nie uznając za celowe rozdzielenie tych skarg z uwagi na to, że pozostają one ze sobą w związku. Odnośnie bezczynności organu w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] r. o wznowienie postępowania w sprawie eksmisji skarżącego orzeczonej ostateczną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] przez Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. zauważyć należy, że skarżący nie wskazał pisma, które stanowiłoby wyczerpanie trybu zażaleniowego w tej sprawie w związku z bezczynnością organu. Zażalenie to – w związku z treścią art. 150 § 1 K.p.a. - winno być skierowane do organu wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. nad organem, który podjął decyzję z dnia [...]r. Nr [...], to jest nad Dyrektorem Oddziału Terenowego WAM we W. Organem tym do dnia 1 lipca 2004 r. był Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. W aktach sprawy brak jest takiego zażalenia. Natomiast wskazane przez skarżącego pismo z dnia [...] r. nie może być uznane za zażalenie. Pismo to – o ile jest to pismo wskazane przez skarżącego - jest podaniem skierowanym do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. o uzupełnienie rozstrzygnięcia wydanej przez ten organ decyzji z dnia [...] r. Pism z dnia [...] r. oraz [...] r. skarżący nie przedłożył. Brak jest też takich pism w aktach sprawy, a ponadto skarżący podał, że pisma te skierował do Oddziału Terenowego WAM we W. i wnioskował o ponowne rozstrzygnięcie jego zarzutów przeciwko egzekucji. Odnośnie bezczynności sprecyzowanej w pkt 2) i 3) skargi, to jest bezczynności organu w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...]r. Nr [...] oraz w przedmiocie rozstrzygnięcia tegoż odwołania z dnia [...] r. skarżący podał, że wzywał zarówno OT WAM, jak i OR WAM o zgodne z prawem rozstrzygnięcie tego wniosku, co wykazał w skardze z dnia [...] r. i [...] r. Tymczasem pismo z dnia [...] r. jest skargą skierowaną do Dyrektora OR WAM we W. na nie rozpatrzenie przez Dyrektora OT WAM we W. skargi skarżącego z dnia [...] r. dotyczącej "unieważnienia czynności wykonanej przez OT WAM we W. i oddalenia roszczenia finansowego wynikającego z faktury OT WAM z dnia [...] r.", zaś pismo z dnia [...] r. jest podaniem skierowanym do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. o uzupełnienie rozstrzygnięcia wydanej przez ten organ decyzji z dnia [...] r. Pisma te nie mogą być zatem uznane za zażalenie w postępowaniu administracyjnym na bezczynność organu w zakresach wskazanych w pkt 2) i 3). Odnośnie bezczynności sprecyzowanej w pkt 4), to jest bezczynności Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] zawartego w odwołaniu z dnia [...] r., to pomijając kwestię możliwości zgłoszenia tej treści wniosku w odwołaniu, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał mimo nałożonego przez Sąd obowiązku w tym zakresie, że przed wniesieniem skargi do Sądu wyczerpał tryb zażaleniowy służący mu w postępowaniu administracyjnym w związku z bezczynnością organu. Nie uczynił tego nie tylko w zakreślonym przez Sąd terminie ale także w piśmie z dnia [...] r. Skoro zatem, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 52 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przed wniesieniem do Sądu w niniejszej sprawie skarg na bezczynność organu skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, jakie służyły mu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, skargi jego podlegały odrzuceniu jako niedopuszczalne, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.