IV SAB/Wr 542/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie Asesor WSA Marta Pająkiewicz – Kremis, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia kserokopii dokumentów z akt administracyjnych postanawia I. odrzucić skargę; II. przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - radcy prawnemu K. T. wynagrodzenie w wysokości 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23 % VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. R. S. ( dalej: skarżący ) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. ( dalej: organ) w sprawie jego wniosku o przesłanie kserokopii dokumentów z akt administracyjnych . W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismem z dnia 10.11.2020 r. organ poinformował skarżącego , że jego wnioski pozostawiono bez dalszego biegu. Według skarżącego organ zapomniał o treści art. 73 i art.75 k.p.a. i dlatego pozostaje w zwłoce. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania sądowo administracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U, z 2019r., poz. 2325 ) dalej : p.p.s.a. ,z tym uzasadnieniem ,że uwzględnił przedmiotową skargę, wobec tego niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W tym zakresie organ podniósł, że w zakresie swojej właściwości uwzględnił przedmiotową skargę poprzez udzielenie merytorycznej odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 03.11.2020 r. Wskazał ,że w przedmiotowej sprawie tj. [...], w której została wniesiona skarga, skarżący zwrócił się do niego z prośbą z dnia 03.11.2020r. o przesłanie kserokopii koperty. Organ pismem z dnia 10.11.2020r. poinformował skarżącego, że "... wydanie stronie odpis odpisów lub kopii dokumentów z akt sprawy ma charakter wyjątkowy, przy czym realizacja tego uprawnienia uzależniona jest od legitymowania się przez stronę ważnym interesem, co nie zostało wykazane. Zatem Pana z dnia 29.10.2020r. oraz 03.11.2020r. pozostawia się bez nadania im biegu...". Po otrzymaniu przedmiotowej skargi organ na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a w zakresie swojej właściwości, uwzględnił przedmiotową skargę poprzez merytoryczne ustosunkowanie się do pisma skarżącego z dnia 03.11.2020 r. i udzieleniu mu informacji o tym ,że skarżący nie przesłał do organu żadnych pism datowanych na dzień 20.04.2020 r. W ocenie organu , w terminie udzielił skarżącemu informacji pismem z dnia 10.11.2020 r. A następnie po wpłynięciu do Sądu skargi z dnia 10.12.2020r. - na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.- uwzględnił przedmiotową skargę, poprzez udzielenie merytorycznej odpowiedzi. Według organu z dotychczasowego przebiegu postępowania wynika, że nie pozostawał on bezczynny, zaś jego działania podejmowane w przedmiotowej sprawie ([...]) dokonywane były zgodnie z prawem, zatem nie doszło do rażącego naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie , przewidziany w ustawie , o czym stanowi art. 52 § 2 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z treści powyższych przepisów wynika ,że w razie pozostawania przez organ administracji publicznej w bezczynności, droga sądowa staje się dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. W myśl art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn.zm.) zwanej dalej k.p.a. , stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia , jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art.35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1( bezczynność) . Przy czym ponaglenie wnosi się : 1/ do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie , 2/ do organu prowadzącego postepowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia , o czym stanowi dalej § 3 art. 37 k.p.a. Złożenie skargi na bezczynność organu jest więc możliwe dopiero po wcześniejszym wniesieniu ponaglenia do organu administracji publicznej w trybie art. 37 k.p.a. . A zatem, zanim skarżący wniesie skargę do sądu na bezczynność organu , musi wykorzystać przysługujący mu środek prawny w postaci ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, złożony do organu administracji publicznej odpowiedniego stopnia. Również z treści art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Należy przy tym podkreślić, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, że przed złożeniem skargi skierowała do właściwego organu ponaglenie. Z akt niniejszej sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi skarżący nie wniósł wymaganego ponaglenia. Skarżący nie przedstawił bowiem dokumentu, na podstawie, którego można byłoby uznać, że faktycznie zwracał się do właściwego organu z ponagleniem. Takiego dokumentu brak jest również w aktach administracyjnych przekazanych przez organ wraz ze skargą. Konstatacji tej nie zmienia fakt ,że organ w piśmie z dnia 30 listopada 2020r. adresowanym do skarżącego poinformował go ,że zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania pisma nie podlega zaskarżeniu środkiem odwoławczym. Pomimo takiego pouczenia skarżący skorzystał jednak ze środka zwalczania bezczynności organu w postaci skargi do sądu administracyjnego , lecz uchybił procedurze związanej z wnoszeniem takiej skargi . A mianowicie nie spełnił wymogu uprzedniego wniesienia ponaglenia. Tym samym, skarżący przed zainicjowaniem przedmiotowego postępowania sądowo-administracyjnego , nie wyczerpał wskazanego trybu ponaglenia Tymczasem dopiero wyczerpanie tego trybu uprawnia Sąd do badania zasadności skargi. Natomiast skarga nie poprzedzona ponagleniem nie może być merytorycznie rozpoznana przez sąd administracyjny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2010 r. sygn. I OSK 7/10 i z dnia 8 października 2013 r. sygn. II OSK 2232/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl tego przepisu Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). W tej sytuacji skarga jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., podlegała odrzuceniu bez badania jej zasadności merytorycznej i słuszności podnoszonych argumentów, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia( pkt I) . Podstawę prawną rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji postanowienia stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).