IV SAB/Wr 862/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi W. J. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty zasiłku chorobowego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 21 października 2021 r. (data nadania) skarżący W. J. wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu podnosząc rażące naruszenie prawa w sprawie wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 3 lipca do 31 lipca 2021 r. Skarżący wskazał, że w piśmie z dnia 7 lipca 2021 r. (które załączył do skargi) poinformował organ o braku wypłaty świadczenia chorobowego za okres od 1 maja 2021 r. oraz o kolejnym zwolnieniu lekarskim od 3 lipca do 30 lipca 2021 r. Organ nie odpowiedział na to pismo, tylko dokonał wypłaty świadczenia za okres: - od 1 maja do 31 maja 2021 r. (w dniu 30 lipca 2021 r.); - od 1 czerwca do 2 lipca 2021 r. (w dniu 19 sierpnia 2021 r.). Natomiast do dnia wniesienia skargi skarżący nie otrzymał świadczenia chorobowego za okres od 3 lipca do 31 lipca 2021 r. mimo, że zgodnie z art. 64 ust. ustawy zasiłkowej organ jest zobowiązany do zapłaty świadczenia niezwłocznie po przedłożeniu przez ubezpieczonego dokumentów potwierdzających prawo do świadczeń, nie później jednak niż w terminie 30 dni od daty ich złożenia. Podkreślił jednocześnie, że nie otrzymał od organu żadnego pisma z informacją o przyczynie zwłoki w wypłacie świadczenia. Zdaniem strony, trzymiesięczna zwłoka w wypłacie świadczenia jest nie do przyjęcia i uzasadnia żądanie zasądzenia na rzecz strony – tytułem odszkodowania za bezczynność organu – kwoty odpowiadającej wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia za rok poprzedni, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W odpowiedzi na skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Na marginesie wskazał, że w dniu 3 listopada 2021 r. zasiłek chorobowy za sporny okres został już wypłacony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej powoływanej jako p.p.s.a., zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do treści art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przedmiot sporu w sprawie dotyczy bezczynności ZUS w sprawie wypłaty zasiłku chorobowego. Należy zauważyć, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 ze zm.; dalej: k.p.c.), sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 k.p.c. powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Katalog spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętych właściwością sądów powszechnych, określają przepisy art. 476 § 2 i 3 k.p.c., które wskazują, że są to sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Analogiczne unormowanie zawiera również art. 180 § 2 k.p.a., stanowiący, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne. Z powyższymi przepisami proceduralnymi koresponduje art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423) stanowiący, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 870 ze zm.) do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego zaliczono zasiłek chorobowy. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 ustawy). Co istotne, zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Nie ulega wątpliwości, że sądem o którym mowa w tych przepisach jest sąd powszechny, nie zaś sąd administracyjny. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia przepisu art. 83 ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnie z którym od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast zgodnie z art. 83 ust 3 tej ustawy odwołanie do sądu przysługuje również w razie nie wydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Wskazać należy, że przepis art. 83 ust. 1 i 2 wspomnianej ustawy stanowi lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r., I OSK 1852/07, http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle poczynionych rozważań należało uznać, że sprawa dotycząca kwestii ustalenia uprawnień i wypłaty zasiłku chorobowego przez ZUS jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której wyłączony został sądowoadministracyjny tryb zaskarżenia. Sprawa ta nie należy więc do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zatem bezczynność w tego rodzaju sprawach nie może stanowić tym samym przedmiotu rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, co uzasadniało odrzucenie skargi. Ochrony przed ewentualną opieszałością Zakładu Ubezpieczeń Społecznych strona powinna szukać w powołanym wyżej art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a., skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.