IV SAB/Wr 97/17

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 25 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. N. o ustanowienie dla K. M. kuratora dla strony nieznanej z miejsca pobytu w sprawie ze skargi K. M. na bezczynność Komendanta [...] Policji we [....] w przedmiocie załatwienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta [...] Policji w [...] z dnia [...] nr [...] postanawia: odmówić ustanowienia dla skarżącego K. M. kuratora dla strony nieznanej z miejsca pobytu. W niniejszej sprawie sporządzona pismem z dnia [...] skarga do sądu została podpisana przez teścia skarżącego. Pismami Sądu z dnia 6 lipca 2017 r. oraz z dnia 8 sierpnia 2017 r. wysłanymi na odrębne adresy zamieszkania skarżącego wezwano stronę skarżącą do podpisania skargi wraz z pouczeniem, że teść skarżącego nie może reprezentować skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Pierwsze pismo Sądu z dnia 6 lipca 2017 r., pomimo dwukrotnego awiza nie zostało podjęte przez skarżącego, a drugie pismo Sądu z dnia 8 sierpnia 2017 r. zostało odebrane przez teścia skarżącego. Następie teść skarżącego pismem z dnia 22 sierpnia 2017 r. wniósł o ustanowienie dla skarżącego kuratora w osobie teścia skarżącego. W piśmie tym podał, że jest pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniach przed organami administracyjnymi toczącymi się od 2007 r. W piśmie tym powołał m. in. treść art. 79 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. Dodał, że w celu spłacenia kredytu hipotecznego na zakup nieruchomości, położonej pod adresem, podanym w tym piśmie, skarżący zatrudnił się w [...] firmie [...] i dlatego w ostatnim czasie kontakt z nim zupełnie się urwał, gdyż życie skarżącego koncentruje się poza granicami kraju, do którego skarżący wraca kilka razy w miesiącu celem zaopatrzenia się w niezbędne przedmioty, odzież, artykuły żywnościowe, a tak prowadzony tryb życia uniemożliwia mu prowadzenie spraw przed sądem i uzasadnia ustanowienie kuratora. W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega, zawarty w piśmie teścia skarżącego z dnia 22 sierpnia 2017 r., wniosek o ustanowienie kuratora w osobie teścia skarżącego, który z uwagi na powołany w tym piśmie przepis art. 79 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i dalszą treść tego pisma został zakwalifikowany jako wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Przepis art. art. 79 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że sąd ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do przepisu art. 79 § 4 p.p.s.a. czynności, o których mowa w § 1-3, może wykonywać referendarz sądowy. Pojęcie wnioskodawcy, czyli osoby, która może złożyć wniosek o ustanowienie kuratora dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane precyzuje zaś przepis art. 78 p.p.s.a. w myśl którego, jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczona skarga lub inne pismo w postępowaniu sądowym albo orzeczenie wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający. Pod pojęciem wnioskodawcy, czyli "osoby zainteresowanej" uprawnionej do złożenia wniosku o ustanowienie kuratora rozumieć należy stronę i podmioty na prawach strony w myśl art. 12 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz", Warszawa 2006, s. 215; B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz", Zakamycze 2006, s. 193). Stanowisko to potwierdza również orzecznictwo sądowe np. post. NSA z dnia 19 lutego 2008 r. I FSK 1894/07, LEX nr 1014124. Z treści art. 12 p.p.s.a. wynika zaś, że ilekroć w niniejszej ustawie, tj. ustawie p.p.s.a., jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Pojęcie strony definiuje natomiast art. 32 p.p.s.a., zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Pojęcie uczestnika określa zaś 33 p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, a w przepisie § 1a stanowi, że jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania. Z treści § 2 tego przepisu wynika również, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Mając na uwadze treść powołanego wyżej przepisu art. 78 p.p.s.a. w związku z art. 12 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż w rozpoznawanej sprawie wniosek o ustanowienie kuratora został złożony przez osobę nieuprawnioną. Osobą zainteresowaną, o której mowa w art. 78 p.p.s.a., uprawnioną do złożenia wniosku o ustanowienie kuratora nie jest bowiem teść strony skarżącej, który zresztą nie może nawet pełnić funkcji pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, skoro z treści art. 35 § 1 p.p.s.a. wynika, że pełnomocnikiem strony (osoby fizycznej) może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Oceny tej nie zmienia fakt, iż wnioskodawca pełnił funkcje pełnomocnika strony w postępowaniu przed organami administracji. Ponadto w literaturze przedmiotu wskazuje się, że osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 79 § 1 p.p.s.a. może być organ administracji publicznej, inny uczestnik postępowania lub inny podmiot uprawniony do występowania w sprawie, np. prokurator. Wnioskodawcy nie przysługuje zatem w rozpoznawanej sprawie prawo do złożenia wniosku o ustanowienie kuratora, o którym mowa w art. 78 i art. 79 p.p.s.a. W tej sytuacji należało odmówić ustanowienia kuratora. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie przedmiotem oceny była zatem wyłącznie kwestia czy rozpoznawany wniosek został złożony przez osobę zainteresowaną, o której mowa w art. 78 p.p.s.a. W świetle powyższego bezprzedmiotowe stały się rozważania dotyczące oceny czy spełniona została pozostała przesłanka dotycząca kwestii czy miejsce pobytu strony skarżącej nie jest znane. Z powyższego wynika, iż w niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania wniosek o ustanowienie kuratora mógłby ewentualnie zostać złożony przez organ administracji, jeżeli organ ten uprawdopodobniłby, że miejsce pobytu strony nie jest znane i jeżeli zachodziłaby konieczność doręczenia stronie skargi lub innego pisma w postępowaniu sądowym albo orzeczenia wywołującego potrzebę podjęcia obrony jej praw. Wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu nie wszczyna postępowania w sprawie. Nie mogą zatem mieć do niego zastosowania przepisy o skardze. Przyjęcie, że wniosek jest niedopuszczalny, obliguje do jego oddalenia, a nie odrzucenia (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 11 października 2007 r., I SA/Wa 140/04, powołane wyżej post. NSA z dnia 19 lutego 2008 r. I FSK 1894/07, LEX nr 1014124). Dodać trzeba, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, niezależnie od jego treści, następuje w formie postanowienia, co wynika z treści art. 79 § 4 i § 1 p.p.s.a. w związku z art. 167a § 1 p.p.s.a. stanowiącym, że do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Postanowienie to, jako nie wymienione w treści przepisu art. 167a§ 2 p.p.s.a. nie podlega zaskarżeniu i skoro inne przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości zaskarżenia tego postanowienia referendarza, więc tym samym na podstawie art. 163 § 2 p.p.s.a. nie wymaga uzasadnienia, jednakże z uwagi na realizację prawa do sądu i wyjaśnienie motywów odmowy, uzasadnienie zostało sporządzone w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 79 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 79 § 1 i art. 78 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.