IV SO/Wr 1/18

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w przed wszczęciem postępowania sądowego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i odmowy przyznania prawa do zasiłku postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca pismem z dnia 3 stycznia 2018 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w celu napisania skargi na decyzję Wojewody z uwagi na to, że nieprofesjonalnie napisana przez nią skarga będzie wymagała uzupełnień i poprawek. W piśmie tym wyjaśniła, że za pośrednictwem Wojewody wniosła skargę na decyzję tego organu. W piśmie tym podała, że jest osoba biedną i nie stać jej na zbędne podróże środkami komunikacji publicznej i dlatego wnosi o wyznaczenie radcy prawnego, który byłby mieszkańcem [...] lub [...] lub w tej ostatniej wymienionej miejscowości prowadził kancelarię, ponieważ skarżąca często przebywa w [...] z powodu wizyt lekarskich. Do pisma tego dołączyła odrębne pismo z dnia 3 stycznia 2018 r. skierowane do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [..], zawierające tożsame przedstawione wyżej argumenty, zawarte w opisanym wyżej piśmie zawierającym m. in. wniosek o ustanowienie radcy prawnego, tj. w szczególności wniosek o wyznaczenie radcy prawnego ze wskazanych wyżej miejscowości. Do pisma tego dołączyła m. in., skargę na wspomnianą decyzję Wojewody, której oryginał Sąd przesłał do Wojewody w dniu 10 stycznia 2018 r. Skarga ta została zarejestrowana w dzienniku korespondencji pod numerem [...] i pismem Sądu z dnia 10 stycznia 2018 r. została przesłana do Wojewody. Natomiast po udzieleniu przez Wojewodę odpowiedzi na skargę sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt IV SA/Wr 77/18. Wraz z powyższymi pismami skarżąca złożyła także na urzędowym formularzu z dnia 3 stycznia 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. We wniosku tym podała, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z osobą niespokrewnioną, która ma [..] lat i jest rencistą z [..] grupą inwalidzką. Znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, posiada wyksztalcenie [...] i załatwienie spraw administracyjnych, w tym napisanie skargi, przekracza jej możliwości. W rubryce nr 10 obejmującej dochody wnioskodawcy i dochody osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podała, że nie uzyskuje żadnych dochodów i nie ma pracy, natomiast osoba najbliższa, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe otrzymuje najniższą rentę inwalidzką w kwocie [...] zł miesięcznie netto. Wyjaśniła także, że z renty tej osoby prowadzona jest egzekucja komornicza. W rubryce nr 11 obejmującej zobowiązania i stałe wydatki podała natomiast, że dochody wspólnego gospodarstwa domowego są szokująco niskie i nie wystarczają na podstawowe opłaty i utrzymanie, w tym na opłacenie kosztów fachowego pełnomocnika. Podała także, że nie posiada nieruchomości, mieszkania, oszczędności, wierzytelności, przedmiotów i papierów wartościowych. Następnie pismem starszego referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2018 r. poinformowano skarżącą, że złożony na urzędowym formularzu z dnia 3 stycznia 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie tego prawa przed wszczęciem postępowania sądowego i związku z powyższym wnioskiem wezwano stronę do nadesłania dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących jej sytuacji rodzinnej i materialnej. Jednocześnie w piśmie tym w nawiązaniu do wniosku o wyznaczenie radcy prawnego z urzędu z miasta [...] lub [...] lub prowadzącego kancelarię w [..] pouczono stronę, że z treści art. 244 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) wynika, że jeżeli strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała radcę prawnego, właściwa okręgowa izba radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym radca prawnym, wyznaczy radcę prawnego wskazanego przez stronę. W związku z powyższym wzywano stronę o do wskazania, w terminie 7 dni, którego konkretnie radcę prawnego (z podaniem imienia i nazwiska i siedziby kancelarii) ma wyznaczyć Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...]. W odpowiedzi na to pismo referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2018 r. skarżąca pismem z dnia 7 lutego 2018 r. podała, że wnosi o wyznaczenie przez OIRP w [...] jednego z wymienionych w tym piśmie radców pranych: tj. K. W. lub P. K. lub A. M. albo T. G., którzy prowadzą kancelarie radcowskie w [...]. Do pisma tego dołączyła także odrębne pismo, opatrzone tą samą datą, zawierające obszerne wyjaśnienia, dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej, w którym podała m. in., że w okresie ostatnich czterech miesięcy nie uzyskała żadnych dochodów i nie jest w stanie udzielić precyzyjnej odpowiedzi czy obecnie posiada status osoby bezrobotnej z uwagi na wydane w sprawie przez urząd pracy decyzje. W jej ocenie nie posiada tego statusu obecnie, a urzędnicy odmówili wydania jej "od ręki" zaświadczenia w tym przedmiocie. W rejestrze NFZ figuruje jako osoba nie zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, więc oświadczyła, że nie jest zgłoszona do tego ubezpieczenia. Obecnie poszukuje pracy. Nie przedkłada decyzji w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego, ponieważ nie jest płatnikiem tych podatków i nie posiada nieruchomości, w tym gruntów rolnych. Wyjaśniła, że jest [...] i nie jest spokrewniona z osoba pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, mimo że osoba ta posiada takie samo nazwisko jak skarżąca wskutek zmiany nazwiska przez tę osobę, co potwierdziła decyzją o zmianie nazwiska przez osobę, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie. Podała, że osoba ta jest obecnie [...]. Przedłożyła także m. in. zeznanie podatkowego za 2017 r. wraz z potwierdzeniem nadania do urzędu skarbowego, z którego wynika, że nie uzyskała dochodów podlegających opodatkowaniu oraz zeznanie za 2016 r., z którego wynika, że dochód skarżącej wyniósł [...] zł, a także PIT-40 A [...] za rok 2016 r., z którego wynika, że uzyskał on przychód w wysokości [...] zł i PIT-40 A za 2017 r., z którego wynika, że uzyskał on przychód w kwocie [...] zł, jak również decyzję z [...] w sprawie renty [...] z której wynika, że z renty dokonywane jest potrącenie na podstawie tytułu wykonawczego w kwocie [...] zł i że świadczenie rentowe do wypłaty wynosi [...] zł. Wyjaśniła, że renta ta wpływa na konto matki osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym, a z wydruków z konta bankowego matki tej osoby wynika, że świadczenie rentowe [...] wyniosło od października 2017 r. do stycznia 2018 r. [...] zł miesięcznie. Potwierdza to również oświadczenie osoby, z którą skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dnia 7 lutego 2018 r., złożone do akt sprawy, w której osoba ta podała, że jej renta wpływa na konto matki i że świadczenie do wypłaty wynosi [..] zł, co jest zgodne z danymi podany we wniosku o prawo pomocy. W oświadczeniu tym ponadto osoba ta podała, że w 2016 r. i 2017 r. nie uzyskała innych dochodów poza rentą i potwierdziła, że prowadzi ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe oraz podała, że przedkłada wyciąg z rachunku bankowego posiadanego z wnioskodawcą (skarżącą), na który nie wpływają żadne dochody, przy czym z nadesłanej historii tego rachunku za okres od października 2017 r. do stycznia 2018 r. wynika, że nie wpłynęły na ten rachunek środki finansowe k- 25. W sprawie przedłożono także rachunki za wodę, prąd i czynsz, przy czym z wyjaśnień skarżącej i jej [...] wynika, że są one opłacane gotówką albo z rachunku [...] lub rachunku posiadanego przez niego wraz z matką. [...] wyjaśnił, że nie uzyskuje wraz z ze skarżącą pomocy finansowej od jego matki, która nie posiada na to środków finansowych. Pomoc matki ogranicza się do możliwości użycia jej rachunku bankowego, aby uniknąć kwoty zajęcia komorniczego. Z przedłożonych rachunków i wydruków z kont bankowych wynika m. in., że opłaty związane z utrzymaniem wynoszą: prąd 174,90 zł (styczeń 2018 r.), 143,33 (listopad 2017 r.), 140,23 zł (wrzesień 2017 r.); woda 100 zł i 45,84 zł (październik 2017 r.), 100 zł i 59,96 zł (listopad 2017 r.), 100 zł i 50 zł (grudzień 2017 r.), 100 zł i 53,60 zł (styczeń 2018 r.); telefon 15 zł (, listopad, grudzień 2017 r.) i 30,47 zł (październik 2017 r.), czynsz i śmieci 45,23 zł (październik, listopad i grudzień 2017 r.), 24,82 zł (styczeń 2018 r.) . W powyższym piśmie [...] podał, że do sprawy przedłożono trzy egzemplarze pisma z prośbą o wyznaczenie konkretnego radcy prawnego z podaniem imienia i nazwiska pełnomocnika, gdyż jeden jest przeznaczony dla Sądu, drugi dla OIRP, a trzeci dla pełnomocnika. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek o prawo pomocy został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego, o którym mowa w art. 243 p.p.s.a., skoro został on zawarty w skardze wniesionej bezpośrednio do Sądu, którą zgodnie z art. art. 54 § 1 p.p.s.a. wnosi się za pośrednictwem organu. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Mając na uwadze, że strona skarżąca nie uzyskuje dochodów i fakt, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z osobą, która otrzymuje niską rentę i wysokość wydatków związanych z utrzymaniem oraz brak majątku skarżącej, przyjąć trzeba, że wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z tych względów, w pkt I sentencji, przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W myśl zaś art. 243 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. Ponadto stosownie do art. 253 § 1 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. Na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 253 § 1 p.p.s.a. Sąd zwróci się do właściwej Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczenie pełnomocnika dla strony skarżącej wraz z informacją, że strona we wniosku o prawo pomocy, na podstawie art. 243 § 3 p.p.s.a., wniosła o wyznaczenie dla niej konkretnego, wymienionego wyżej, radcy prawnego. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "b" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W tej sytuacji rozpoznanie tego wniosku stało się zbędne, a postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 pkt 1 lit "b" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.