IV SO/Wr 15/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie z wniosku Z. R. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we W. za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: zmienić postanowienie z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SO/Wr 15/14 w ten sposób, że przyznaje prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem Sądu z dnia 2 grudnia 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W jego uzasadnieniu wskazano, że skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy w powyższym zakresie z uwagi na to, że nadużywa on prawa do przyznania mu prawa pomocy. Stwierdzono m. in., że skarżący w okresie od 2009 do 2013 r. wniósł do IV Wydziału tutejszego Sądu 207 skarg. W 116 sprawach skargi zostały odrzucone. W tym okresie założył także 60 wniosków o przyznanie prawa pomocy, a także w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia sądu i dokonanie wykładni tych orzeczeń oraz o wstrzymanie ich wykonania. Składał również wnioski o wyłączenie sędziów. Na dzień 30 maja 2014 r. liczba zarejestrowanych skarg od 2009 r. do maja 2014 r. wyniosła 407 skarg. W postanowieniu tym wskazano także, że powyższe okoliczności oraz charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej, gdzie większość skarg została odrzucona dowodzą, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych. Podkreślono, że prawo pomocy stanowi formę realizacji prawa do sądu i nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 15 grudnia 2014 r. W dniu 18 grudnia 2014 r. skarżący złożył wniosek o zmianę tego postanowienia i ustanowienie adwokata z uwagi na nowe okoliczności. W jego uzasadnieniu podniósł, że we wspomnianym postanowieniu Sąd stwierdził, iż niedostatecznie uzasadnił swoją sytuację materialną i bytową, aby uzyskać pomoc w pełnym zakresie, pomimo że jest zwolniony z kosztów sądowych w całości. Udział adwokata jest na obecnym etapie postępowania niezbędny i wynika z przestępstwa które jest oczywiste i nie budzi wątpliwości. Przestępstwo to polega na próbie wymuszenia przez pracownika MOPS niekorzystnego kontraktu socjalnego, gdyż Prezydent Miasta nie zagwarantował środków na jego realizację. Przestępstwo to wpływa na rozstrzygnięcie Sądu, gdyż odmawiając podpisania kontraktu został pozbawiony środków do życia. Nie posiada środków na opłacenie czynszu i mediów więc zarządca wszczął postępowanie sądowe o sygn. [...] o eksmisję, a zakład energetyczny dodatkowo wystąpił do komornika o ściągnięcie zasądzonej przez referendarza sądowego w Lublinie zaległości z tytułu energii elektrycznej. Ponadto Sąd odmówił rozpoznania skargi na komornika, a Sąd Rejonowy [...] Wydział Karny nałożył grzywnę za domniemaną kradzież, której nie jest w stanie uiścić. Do pisma tego dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 18 grudnia 2014 r., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata i wskazał że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ostatni dochód jaki otrzymał obejmuje stypendium z PUP w kwocie 988 zł. Wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: czynsz 500 zł, gaz 100 zł, prąd 100 zł, koszty wyżywienia 6000 zł, koszty leczenia 6000 zł. Zadłużenie na rzecz gminy wynosi 2.000 000 zł. Podał, że posiada mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 25,30 m2 i nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. W formularzu tym dodał, że udział adwokata jest obowiązkowy i niezbędny w celu uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); dalej p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i uzasadniać zmianę lub uchylenie postanowienia. W przypadku spraw dotyczących prawa pomocy, zmiany powyższych okoliczności muszą skutkować pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, uzasadniającym zmianę uprzednio wydanego postanowienia (post. NSA z dnia 29 lipca 2014c r. sygn. akt II GZ 336/14 LEX nr 14952a10). Mając na uwadze treść pisma skarżącego z dnia 18 grudnia 2014 r. i zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, który został dołączony do tego pisma, przyjąć należy, iż skarżący wniósł o zmianę postanowienia Sądu z dnia 2 grudnia 2014 r. poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący jako nowe okoliczności uzasadniające zmianę postanowienia Sądu z dnia 2 grudnia 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych powołał brak środków finansowych na opłacenie czynszu i mediów, który spowodował wszczęcie postępowania sądowego o sygn. [...] o eksmisję oraz egzekucję komorniczą z tytułu zaległych opłat za energię elektryczną. W tym miejscu wskazać należy, iż okoliczności te znajdują potwierdzenie w aktach sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 909/14, do których skarżący wraz ze skargą przedłożył zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. z dnia [...] KM [...] o wszczęciu wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego z tytułu zaległości za energię elektryczną w kwocie 459,91 zł (należność główna) powiększonej o dodatkowe koszty, z którego wynika, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych sporządzonych przez Sąd Rejonowy L. w L. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] sygn. akt [...] i z dnia [...] sygn. kt [...]. Do akt tych skarżący złożył również wezwanie z Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] sygn. akt [...] do osobistego stawiennictwa w celu przesłuchania w sprawie z powództwa Gminy W. – Zarząd Zasobu Komunalnego o roszczenia z umowy najmu lub dzierżawy. Jako nowe okoliczności skarżący wskazał również odmowę rozpoznania skargi na komornika oraz wymierzenie kary grzywny przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Karny za kradzież. Nadmienić należy, że wskazane wyżej postanowienie Sądu z dnia 2 grudnia 2014 r. zostało wydane, po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 listopada 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W postanowieniach tych rozpoznawano wniosek z dnia 24 września 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w celu zaskarżenia postanowienia Sądu z dnia 23 lipca 2014 r. oddalającego wniosek o wymierzenie grzywny SKO za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz postanowienia Sądu z dnia 16 września 2014 r. odrzucającego zażalenie na to postanowienie. W postanowieniach tych wskazano również, że skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 września 2014 r. skarżący podał, że jest osobą samotną, bezrobotną, zmuszoną głodować, obecnie nie osiąga dochodów. Ostatni dochód jaki otrzymał to jednorazowe stypendium z urzędu pracy w kwocie 988 zł. Nie posiada majątku, a jedynie mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 25,30 m2. Opłaty związane z utrzymaniem wynoszą: czynsz 5000 zł, gaz 100 zł, prąd 100 zł, wyżywienie 6000 zł, leczenie 6000 zł, zadłużenie 2000 000 zł. W ocenie Sądu, powołane przez skarżącego, w piśmie z dnia 18 grudnia 2014 r., nowe okoliczności dotyczące postępowania egzekucyjnego z tytułu opłat za energię elektryczną oraz toczącego się postępowania sądowego o zapłatę należności z tytułu najmu lokalu przyczyniły się do pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego i tym samym uzasadniają zmianę postanowienia Sądu z dnia 2 grudnia 2014 r., mimo iż odmówiono w nim skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z uwagi na to, iż nadużywa on prawa do przyznania mu prawa pomocy. Sąd miał przy tym na uwadze, że skarżący w niniejszej sprawie wniósł o przyznanie prawa pomocy w celu zaskarżenia dwóch postanowień Sądu, tj. postanowienia z dnia 23 lipca 2014 r. oddalającego wniosek o wymierzenie grzywny SKO za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz postanowienia z dnia 16 września 2014 r. odrzucającego zażalenie na to postanowienie. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy (uchwała NSA z dnia 7 kwietnia 2014 r. , sygn. akt II FPS 1/08). Zasadne jest zatem również zwolnienie skarżącego od kosztów sadowych. Z tych względów Sąd zmienił postanowienie z dnia 2 grudnia 2014 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu w ten sposób, że postanowił przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.