IV SO/Wr 34/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. D. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Szkoły Podstawowej nr 3 im. Podróżników i Odkrywców Polskich w Oleśnicy za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: I. wymierzyć Dyrektorowi Szkoły Podstawowej nr 3 im. Podróżników i Odkrywców Polskich w Oleśnicy grzywnę w kwocie 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych, II. zasądzić od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 3 im. Podróżników i Odkrywców Polskich w Oleśnicy na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1 Wnioskiem z dnia 12 września 2024 r. oraz w powołaniu na art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz.935, dalej: p.p.s.a.), M. D. wystąpiła o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Szkoły Podstawowej im. [...] w O. za nieprzekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 3 kwietnia 2024 r. W uzasadnieniu wniosku podała, że w dniu 23 sierpnia 2024 r. skierowała do Sądu skargę na bezczynność organu w zakresie udostępnienia opisanej informacji publicznej, która została wysłana elektronicznie i doręczona organowi na adres do doręczeń elektronicznych (e-PUAP). Wnioskodawczyni podała, że na dzień złożenia wniosku o wymierzenie grzywny, skarga na bezczynność nie została Sądowi przekazana. Na wezwanie Sądu o nadesłanie odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, organ w dniu 26 września 2024 r. nadesłał pismo zatytułowane "Wyjaśnienie ad. skarga". Wskazał m. in., że w odniesieniu do treści wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej, wnioskodawczyni otrzymała scany wszystkich wymienionych materiałów dowodowych, które przesłano na jej skrzynkę e-PUAP . Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje: Wniosek o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie skarga na bezczynność dotyczy udostępnienia informacji publicznej, zatem w myśl art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Przepis art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi lex specialis w stosunku do przepisu art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi bezwzględny obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny. Treścią wskazanego obowiązku jest przekazanie sądowi: 1) skargi wniesionej przez stronę skarżącą; 2) odpowiedzi organu na skargę; 3) kompletnych i uporządkowanych akt administracyjnych sprawy. Z kolei celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji publicznej ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna pełni również funkcję prewencyjną albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji jak i przez inne organy administracji publicznej. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 328/12 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Przy czym powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Jak wskazano w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej organ przekazuje sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania. W rozpoznawanej sprawie skarga wpłynęła do organu, na jego adres do doręczeń elektronicznych, w dniu 23 sierpnia 2024 r. Zatem winna być przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią i kompletnymi aktami sprawy najpóźniej w dniu 9 września 2024 r., czego jednak organ nie uczynił. Obowiązek ten nie został przy tym w ogóle wykonany, gdyż do dnia rozpoznania przedmiotowego wniosku, rzeczona skarga nie wpłynęła do Sądu. Nie może również umknąć uwadze, że wraz ze skargą organ winien przekazać także odpowiedź na nią wraz z aktami sprawy. Tymczasem organ, na wezwanie Sądu o udzielenie odpowiedzi na wniosek strony o wymierzenie grzywny, nadesłał jedynie pismo zatytułowane "wyjaśnienie ad. skarga", przy czym dołączone do pisma załączniki nie zawierały ani wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej ani żadnego dokumentu stanowiącego dowód na to, że organ zareagował na złożony wniosek. W tym miejscu należy podkreślić, że rolą organu nie jest rozstrzyganie co do zasadności samej skargi. Jedynym bowiem podmiotem uprawnionym do oceny zarówno prawidłowości wniesienia skargi jak i trafności jej zarzutów będzie sąd administracyjny, który stwierdzi, czy skarga spełnia wszelkie wymogi formalne, a następnie czy znajduje uzasadnione podstawy. Ale by tak się stało Sąd musi jednak otrzymać od organu skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Jednocześnie w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi akt sprawy Sąd nie bada zasadności skargi ani też jej dopuszczalności, te zagadnienia oceniane są dopiero na etapie postępowania skargowego. Stanowisko w tym zakresie ma umocowanie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OPS 1/23 (dostępna w CBOSA), zgodnie z wyartykułowaną tam tezą: "Dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna." Mając zatem na uwadze, że zaskarżony podmiot nie uczynił zadość nałożonym na niego obowiązkom, wniosek o wymierzenie organowi grzywny okazał się zasadny. W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie tylko znacznie uchybił terminowi przekazania skargi ale i w ogóle jej nie przekazał, jak również nie podjął żadnej aktywności w związku z doręczonym mu przez Sąd zobowiązaniem. Niewątpliwie są to dla organu okoliczności obciążające, bowiem brak jest możliwości dokonania oceny przyczyn uchybienia obowiązkowi przekazania skargi do sądu. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie Sąd wziął zatem pod uwagę zarówno przytoczone wyżej okoliczności braku przekazania skargi wraz z opisaną dokumentacją pomimo wezwania ze strony Sądu, ale również fakt, że organ administracji publicznej realizuje zadania ze środków publicznych, a więc każde ich uszczuplenie wpływać będzie na skuteczność realizacji tych zadań. W ocenie Sądu, przy uwzględnieniu powyższych przesłanek, grzywnę w kwocie 250 zł należy uznać za adekwatną do wagi naruszenia dokonanego przez organ, zaś wymierzenie jej w tej wysokości służyć będzie realizacji zarówno funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, a także powinno zapobiec popełnianiu w przyszłości podobnych naruszeń obowiązujących przepisów. W szczególności zaś wymierzenie grzywny powinno zmobilizować organ do przekazania skargi z dnia 23 sierpnia 2024 r. wraz z kompletem akt i odpowiedzią na skargę do Sądu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 64 i art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji niniejszego postanowienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w punkcie II sentencji wynika z art. 200 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd informuje, że zgodnie z art. 55 § 2 p.p.s.a., jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi żadnych wątpliwości. Dyrektor szkoły winien zaś wziąć pod uwagę, że wymierzenie grzywny uzależnione jest od pozostawania w zwłoce w realizacji obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. oraz istnienia stosownego wniosku strony. Oznacza to, że w przypadku niezastosowania się do nakazu przekazania skargi do sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, grzywna może zostać wymierzona ponownie, aż do osiągnięcia swojego celu. Jej celem jest bowiem zarówno ukaranie organu za brak jego aktywności w realizacji spoczywających na nim obowiązków ustawowych, jak i zmobilizowanie go do ich wykonania w sytuacji, gdy tego jeszcze nie uczynił (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 7/14, oba orzeczenia dostępne w CBOSA). ----------------------- 5