IV SO/Wr 7/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.T. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zespołu Szkół im. Jana Wyżykowskiego w Głogowie za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: I. wymierzyć Dyrektorowi Zespołu Szkół im. Jana Wyżykowskiego w Głogowie grzywnę w kwocie 500 (słownie: pięćset) złotych; II. zasądzić od Dyrektora Zespołu Szkół im. Jana Wyżykowskiego w Głogowie na rzecz J.T. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie: Wnioskiem z dnia 30 marca 2023 r. J. T. (dalej: Strona) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie Dyrektorowi Zespołu Szkół im. [...] w G. (dalej: organ) grzywny w wysokości 1.500 zł za nieprzekazanie Sądowi skargi z dnia 29 kwietnia 2022 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Wnioskował również o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego przez Stronę podpisu skargi oraz zawiadomienia organu właściwego w sprawach skarg i wniosków o uchybieniu organu w zakresie zaniechania przekazania skarg na bezczynność. W piśmie zgłoszono również zadanie zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadniając żądanie, Strona wskazała, że dnia 29 kwietnia 2022 r. wniosła za pośrednictwem Dyrektora Zespołu Szkół im. [...] w G. skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 kwietnia 2022 r.). Wobec nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w terminie, w dniu 10 czerwca 2022 r. złożyła do tut. Sądu wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 3 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt IV SO/Wr 26/22 wymierzył organowi grzywnę w kwocie 200 zł za nieprzekazanie skargi. Pomimo wymierzenia grzywny organowi, skarga z dnia 29 kwietnia 2022 r. nie została przekazana do tut. Sądu, wobec czego Strona złożyła ponowny wniosek o wymierzenie grzywny, nadsyłając jednocześnie odpis skargi i wnosząc o rozpoznanie sprawy na jej podstawie w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. (sprawa została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. akt IV SAB/Wr 173/23). W odpowiedzi na wniosek organ odwołał się do wyjaśnień składanych w sprawach o sygn. akt IV SO/Wr 26/22 i IV SO/Wr 27/22, wskazując że z powodu złego skonfigurowania skrzynki e-PUAP nie był powiadamiany mailowo o wpływie nowych wniosków. Przyznał, że przez pewien czas zaniechał monitorowania skrzynki e-PUAP, a jej zawartość została sprawdzona dopiero w dniu 7 lipca 2022 r. Od tego dnia odpowiedzi na zaległe pisma były udzielane sukcesywnie, w tym w dniu 9 lipca 2022 r. udzielono odpowiedzi na wniosek Strony o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 kwietnia 2022 r. Organ podkreślił, że choć poczuwa się do winy, jego działania nie były celowe. Do odpowiedzi na skargę załączył m.in. skargę Strony z dnia 29 kwietnia 2022 r., kopię odpowiedzi udzielonej w dniu 9 lipca 2022 r. na wniosek Strony o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 kwietnia 2022 r. oraz kopię wyjaśnień składanych w sprawach IV SO/Wr 26/22 i IV SO/Wr 27/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek Strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Mając na uwadze, że przedmiotem niniejszej sprawy jest nieprzekazanie skargi z zakresu dostępu do informacji publicznej, w sprawie należało wziąć pod uwagę treść art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem, przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10, dostępne - podobnie jak wszystkie powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych - w CBOSA). Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa Strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym, grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy administracji. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OZ 328/12). Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy, należy podkreślić że jednokrotne wymierzenie grzywny za nieprzekazanie konkretnej skargi nie oznacza, że kolejne wnioski w tym zakresie będą niedopuszczalne. Takie rozumowanie prowadziłoby wprost do ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Organ bezkarnie mógłby nadal pozostawać w zwłoce, a skarżący utraciłby instrumenty do zwalczania dalszego łamania prawa przez organ. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie stanowi, że grzywna może zostać wymierzona tylko raz. Gdyby przyjąć interpretację o jednokrotnej możliwości ukarania organu grzywną, skarżący nie uzyskałby w ten sposób odpowiedniej ochrony prawnej przed bezprawnym działaniem organu administracji (por. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., I OZ 418/12). Jak wynika z akt sprawy, skarga została wniesiona do tut. Sądu za pośrednictwem organu w dniu 29 kwietnia 2022 r. (Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia – k. 54 akt sądowych). Tym samym, zgodnie z treścią art. 21 pkt 1 u.d.i.p., organ powinien przekazać tę skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 15 dni od jej wniesienia, tj. do dnia 16 maja 2022 r. (art. 83 § 2 p.p.s.a.). Tymczasem organ – pomimo wymierzenia mu grzywny w kwocie 200 zł za jej nieprzekazanie postanowieniem tut. Sądu z dnia 3 października 2022 r., IV SO/Wr 26/22 – w dalszym ciągu nie wykonywał obowiązku przekazania skargi. Dopiero wraz z odpowiedzią na niniejszy wniosek, w dniu 12 kwietnia 2023 r. przekazał skargę Strony. Nastąpiło to już po złożeniu przez Stronę kolejnego wniosku o wymierzenie grzywny organowi i po samodzielnym nadesłaniu przez nią odpisu skargi wraz z wnioskiem o rozpoznanie sprawy na jej podstawie w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. Ponowny wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi był zatem dopuszczalny, gdyż poprzednio wymierzona grzywna nie osiągnęła celu dyscyplinującego (pomimo wymierzenia grzywny organ do dnia złożenia wniosku nie dochował ciążących na nim obowiązków). Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał ponowny wniosek Strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości pięciuset złotych. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie, Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt braku wykonania obowiązku przekazania skargi przez organ, treść wniosku, charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), okres uchybienia terminowi przekazania skargi (niemal rok, przy czym okres ten mógłby być nawet dłuższy, gdyby Strona nie złożyła kolejnego wniosku o wymierzenie grzywny). W ocenie Sądu fakt nieprzekazania skargi do tut. Sądu do dnia złożenia wniosku o wymierzenie grzywny jest bezsporny, a wszelkie skutki niewłaściwej obsługi skrzynki e-PUAP obciążają organ. Należy raz jeszcze wyjaśnić, że ani udzielenie odpowiedzi na wniosek Strony o udostępnienie informacji publicznej, ani wykonanie wyroku o sygn. akt IV SO/Wr 26/22 nie zwalniało organu od dochowania obowiązku przekazania skargi do Sądu, zatem jej nieprzekazanie – mając na uwadze zawinione zaniechanie organu – stanowiło podstawę do ponownego wymierzenia grzywny. Jednocześnie Sąd miał na względzie fakt, że w dacie procedowania niniejszego wniosku jego cel został osiągnięty, co w istotny sposób wpływa na przyjętą przez Sąd wysokość wymierzonej organowi grzywny. Jak stwierdzono Sąd nie jest związany żądaniem strony w zakresie tak wymierzenia grzywny jak i jej wysokości, a opisane okoliczności sprawy – w tym także status organu powołanego zasadniczo do innych zadań – uzasadniały wierzenie grzywny w kwocie pięciuset złotych. Przedstawione fakty– w szczególności złożone przez organ wyjaśnienia, status organu realizującego zadnia w zakresie edukacji oraz realizacja obowiązku przekazania skargi, w opinii Sądu nie uzasadniają natomiast podjęcia działań w trybie art. 55 § 3 p.p.s.a. Jakkolwiek postępowanie organu uznać trzeba za wadliwe i opieszałe, co uzasadnia orzeczenie w przedmiocie grzywny, to jednak w opinii Sądu trudno dopatrywać się w nim celowego utrudniania stronie realizacji jej ustawowych uprawnień, to zaś wyklucza stwierdzenie rażącego naruszenia obowiązków. Taka ocena, odnosząca się do działania organu wynika z treści składanych przez organ wyjaśnień – pismo z dnia 12 kwietnia 2023 r. oraz odpowiedzi na wniosek Strony z dnia 13 lipca 2022 r. (k-20 i k42 akt sądowych). Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji postanowienia na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.