I PRN 35/91

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Iwulski.Sędziowie SN: J. Łętowski (spr.), M. Tyszel.SentencjaSąd Najwyższy Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 1991 r. sprawy z powództwa M. F. przeciwko Spółdzielni Spółek Rolniczych w K. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej ((...) od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 15 stycznia 1991 r. sygn. akt (…):uchyla zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w Myszkowie z dnia 15 listopada 1990 r. (...) oraz przekazują sprawę Sądowi Rejonowemu - Sądowi Pracy w Myszkowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneMinister Pracy i Polityki Socjalnej wniósł w dniu 12.(…).1991 r. rewizję nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 1991 r. w sprawie z powództwa M. F. przeciwko Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę. Wyrokiem tym Sąd Wojewódzki oddalił rewizję powódki od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w Myszkowie z dnia 15 września 1990 r.Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:Pozwana Spółdzielnia wypowiedziała powódce w dniu 5 października 1990 r. umowę o pracę. W tej sytuacji zareagowała ona (...) wniesienie pozwu, podnosząc, iż na mocy art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277 ze zm.) jej stosunek pracy podlega szczególnej ochronie bowiem pełni ona funkcję członka zarządu NSZZ "Solidarność" przy pozwanej spółdzielni.Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa, twierdząc, że stanowisko zajmowane dotąd przez powódkę uległo likwidacji, natomiast jej stosunek pracy nie podlega szczególnej ochronie, bowiem dokooptowano ją do zarządu Tymczasowej Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" w sierpniu lub wrześniu 19(…), naruszając przy tym statut NSZZ "Solidarność".Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w Myszkowie wyrokiem z (…) 1990 r. oddalił powództwo, uznając iż wypowiedzenie jest (…) likwidację stanowiska pracy, a ponadto powódka nie może korzystać z ustawowej ochrony przewidzianej art. 39 ust. 1 wspomnianej ustawy o związkach zawodowych, bowiem weszła do zarządu z naruszeniem ordynacji wyborczej, która obowiązuje wszystkie organizacje zakładowe. Nie była bowiem obecna na zebraniu wyborczym, a zgodę na kandydowanie wyraziła ustnie wobec przewodniczącego organizacji związkowej.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie oddalił rewizję powódki, podzielając pogląd Sądu I instancji. Wskazał ponadto, iż wybór jej do zarządu organizacji związkowej nastąpił z naruszeniem § 9 statutu NSZZ "Solidarność", przewidującego, iż kandydatem do władz związku może być tylko osoba uprawniona do głosowania, zaś osoby nieobecne na zebraniu wyborczym nie mają prawa głosu.Od powyższego wyroku - jak wskazano wyżej - rewizję nadzwyczajną w interesie powódki wniósł Minister Pracy i Polityki Socjalnej. Domaga się on uchylenia obu wspomnianych wyroków i przywrócenia powódki do pracy.Zgodnie z poglądem rewidującego, stanowisko obu sadów co do braku szczególnej ochrony stosunku pracy powódki na tle ustawy o związkach zawodowych z 8 października 1982 r. (Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277) są zasadniczo błędne. Zasadnicza dla sprawy nie jest bowiem okoliczność, czy wybór powódki został dokonany zgodnie z ordynacją związkową lub statutem NSZZ "Solidarność"', lecz to, czy faktycznie pełniła ona funkcję członka zarządu zakładowej organizacji związkowej. Tego rodzaju warunek stawia bowiem dla udzielenia szczególnej ochrony stosunku pracy ustawa o związkach zawodowych i takie stanowisko zajmował dotąd Sąd Najwyższy.W rezultacie wyrok sądu oddalający powództwo rażąco narusza prawo, skoro w jego następstwie członek zarządu zakładowej organizacji związkowej pozbawiony został w istocie rzeczy należnej mu w świetle obowiązujących przepisów ochrony. Uzasadnia to - zdaniem Ministra Pracy i Spraw Socjalnych - wniesienie rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, a wywody w niej zawarte - przekonywujące. Rzeczywiście, art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277 ze zm.) wiąże szczególną ochronę stosunku pracy osób pełniących funkcję członków zarządu (…) organizacji związkowej bezpośrednio z elementem faktycznego pełnienia przez nich tego rodzaju funkcji. Jest oczywiście rzeczą pożądaną i słuszną, by wybory do zarządu zakładowych organizacji związkowych dokonywały się z zachowaniem reguł przewidzianych w związkowych statutach i ordynacjach wyborczych, lecz zasadniczą kontrolę nad przestrzeganiem tych przepisów sprawują - zgodnie z ustawą z 1982 r. - sami związkowcy, bądź to zgromadzeni (…), bądź też wykorzystując w tym celu inne przewidziane środki. Kontrola zewnętrzna - także kontrola sądowa - nad (…) i prawidłowością wyborów związkowych jest wówczas słuszna i (…), gdy jest uruchamiana właśnie w interesie czystości i prawidłowości wyborów, nie zaś wówczas, gdy zamierza się ją wykorzystać, jako instrument w celu ograniczenia ochrony praw indywidualnego pracownika i to wówczas, gdy między nim a kierownikiem zakładu pracy powstaje konflikt.Nie należy bowiem tracić z oczu zasady, iż o tym, kto z (…) członków związku ma pełnić funkcję w zarządzie ich organizacji związkowej decydować mają przede wszystkim sami związkowcy i do nich głównie należy uruchamianie środków kontrolnych w razie niedochowania przewidzianych przepisami związkowymi (...) przepisami wyborczymi i statutem zasad. Nie jest to natomiast instrument, który ma służyć kierownictwu zakładu pracy w ułatwianiu mu zwalniania pracowników. Użyty w takim bowiem celu stanowiłby swe własne zaprzeczenie.W podobnym kierunku - jak wspomina rewizja nadzwyczajna - zmierza orzeczenie SN z dnia 12 września 1990 r. w sprawie o sygn. akt III PZP 1/90, a poglądy w nim wypowiedziane SN w obecnym składzie podziela.Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien rozpatrzyć również kwestię istoty i wysokości ewentualnych roszczeń powódki w związku z naruszającym prawo rozwiązaniem umowy o pracę.W powstałej sytuacji, Sąd Najwyższy, biorąc pod uwagę art. 422 § 2 k.p.c., orzekł, jak w sentencji.