III PZP 58/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Sadowski (sprawozdawca)Sędziowie SN: B. Błachowska, A. Józefowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Henryki B. przeciwko Cechowi Rzemiosł Różnych w K. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach postanowieniem z dnia 6 grudnia 1989 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy członkowi zarządu oddziałowej organizacji związku zawodowego przysługuje również ochrona prawna przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, przewidziana w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277 ze zm.)?"podjął następującą uchwałę:Pracownik pełniący z wyboru funkcję członka zarządu oddziału Związku Zawodowego Pracowników Rzemiosła korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę z art. 39 ust. 1-3 w zw. z art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277 ze zm.). Uzasadnienie faktycznePrzedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:Cech Rzemiosł Różnych w K. w dniu 31 marca 1989 r. wypowiedział umowę o pracę powódce, zatrudnionej na stanowisku starszego specjalisty ds. administracyjno-pracowniczych. Przyczyną wskazaną przez zakład pracy dokonanego wypowiedzenia jest zmiana struktury organizacyjnej biura Cechu, polegająca na likwidacji Wydziału Administracji, połączonej ze zniesieniem stanowiska zajmowanego przez powódkę. Powódka domagając się przywrócenia do pracy powołuje się na szczególną ochronę stosunku pracy, przysługującą członkom zarządu zakładowej organizacji związkowej. Powódka w okresie dokonania wypowiedzenia umowy pełniła z wyboru funkcję członka zarządu oddziału Związku Zawodowego Pracowników Rzemiosła, zrzeszającego pracowników Cechu oraz zakładów rzemieślniczych w K.Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w Kielcach wyrokiem z dnia 15 czerwca 1989 r. oddalił powództwo jako bezpodstawne, przyjął bowiem, że rzeczywista przyczyna wypowiedzenia polegająca na likwidacji działu pracy, w którym powódka była zatrudniona, czyni wypowiedzenie zasadnym, pełniona zaś przez nią funkcja w związku zawodowym nie stanowiła przeszkody w wypowiedzeniu umowy o pracę, bowiem Zarząd Krajowy Związku wyraził zgodę na rozwiązanie z powódką umowy o pracę. Rozpoznając sprawę na skutek rewizji powódki Sąd Wojewódzki powziął wątpliwość prawną, związaną z wykładnią art. 39 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277 ze zm.), na tle statutu Związku Zawodowego Pracowników Rzemiosła, a także wobec nazwy organizacji związkowej (oddziałowej), w której powódka pełniła funkcję członka zarządu. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika ze statutu Związku Zawodowego Pracowników Rzemiosła, jest on ogólnokrajową organizacją związkową, bowiem zrzesza pracowników zatrudnionych w zakładach rzemieślniczych i w organizacjach rzemiosła na terenie całego kraju (§ 1 ust. 1 i § 4 statutu). Struktura organizacyjna tego Związku (§ 15 statutu) przewiduje trzy stopnie, a mianowicie: 1) odddziałowe organizacje związkowe, 2) okręgowe organizacje związkowe, 3) krajowe organizacje związkowe. Oddziałowe organizacje związkowe są podstawowymi jednostkami organizacyjnymi związku (§ 16 statutu), ich zaś pracami kierują zarządy oddziałów (§ 55 statutu), będące organami tych organizacji. W art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277 ze zm.) wymienione zostały różnego rodzaju ogólnokrajowe organizacje związkowe, a to ogólnokrajowe związki zawodowe, ogólnokrajowe zrzeszenia (federacje) związków zawodowych i ogólnokrajowe organizacje międzyzwiązkowe, bez bliższego określenia cech odróżniających te organizacje, przy czym w art. 21 zostały podane warunki tworzenia federacji oraz ogólnokrajowych organizacji międzyzwiązkowych. Z punktu widzenia powołanego przepisu Związek Zawodowy Pracowników Rzemiosła jest ogólnokrajowym związkiem zawodowym. Niektóre osoby pełniące z wyboru funkcje w związkach zawodowych zostały objęte szczególną ochroną trwałości stosunku pracy. Zakres tej ochrony został uregulowany w art. 39 ustawy o związkach zawodowych. Z mocy art. 39 ust. 1 i 3 tej ustawy ochrona obejmuje osoby będące członkami zarządu zakładowej organizacji związkowej. Natomiast zgodnie z art. 39 ust. 5 przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do pracownika pełniącego z wyboru funkcje w organach ogólnokrajowej organizacji związkowej i międzyzwiązkowej. To ostatnie uregulowanie oznacza, że osoby pełniące funkcje z wyboru w organach takiej organizacji podlegają ochronie takiej jak członkowie zarządu zakładowych organizacji związkowych, ochrona zaś dotyczy stosunku pracy w zakładzie objętym statutowym zakresem działania ogólnokrajowej organizacji związkowej. Nie jest objęty przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniem zakres rzeczowy ochrony stosunku pracy przyznanej pracownikom pełniącym niektóre funkcje w związkach zawodowych, toteż nie wymaga on rozważań także w odniesieniu do osób korzystających z tej ochrony na mocy art. 39 ust. 5 ustawy. Ponieważ - jak to zostało wyjaśnione - Zarząd Oddziału Związku Zawodowego Pracowników Rzemiosła stanowi organ tej ogólnokrajowej organizacji związkowej, członkowie zarządu oddziału, jako pełniący z wyboru swe funkcje, podlegają ochronie na równi z członkami zarządów zakładowych organizacji związkowych. Ochrona ta będzie dotyczyć stosunku pracy w tych zakładach pracy, dla których zarząd oddziału stanowi organ oddziałowej organizacji związkowej, bez względu na ilość członków związku zatrudnionych w tych zakładach. Wbrew wątpliwościom wskazanym w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego nazwa jednostek organizacyjnych związku (oddziałowa organizacja związkowa) nie ma znaczenia dla oceny ochrony przysługującej osobom pełniącym w jej organach funkcje z wyboru. Pojęcie oddziałowej rady zakładowej, jakiej dotyczyły rozważania wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1976 r. I PRN 10/76 (OSNCP 1976, z. 11, poz. 256), nie znajduje odpowiednika w pojęciu oddziałowej organizacji związkowej w strukturze Związku Zawodowego Pracowników Rzemiosła, będącego ogólnokrajową organizacją związkową. Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne jak w sentencji uchwały.