1 CO 14/57
WyrokIzba Cywilna1957-07-02
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zapisobierca, który objął zapisaną mu nieruchomość w faktyczne posiadanie, może być eksmitowany z niej przez spadkobiercę przed formalnym przeniesieniem własności?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że żądanie od zapisobiercy, posiadającego rzecz mu zapisaną, jeszcze przed formalnym przeniesieniem na niego własności, wydania tych rzeczy spadkobiercy, może stanowić nadużycie prawa. Chociaż zapisobierca nie jest jeszcze właścicielem, a właścicielem pozostaje spadkobierca, który ma roszczenie o wydanie rzeczy, to eksmisja w takiej sytuacji może być nieuzasadniona, zwłaszcza gdy zapisobierca ma roszczenie o przeniesienie własności.Stan faktyczny
Powód żądał eksmisji pozwanego ze swojej nieruchomości. Pozwany twierdził, że połowa budynków wraz z gruntem została mu zapisana w testamencie. Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo, ale Sąd Wojewódzki przekazał sprawę do Sądu Najwyższego w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego dotyczącego możliwości eksmisji zapisobiercy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Powiatowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając rewizję pozwanego za usprawiedliwioną z uwagi na nierozstrzygnięte istotne okoliczności sprawy.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 2.VII.1957 r. sprawy z powództwa Antoniego S. przeciwko Józefowi S. o eksmisję na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Suwałkach z dnia 14.XII.1956 r. sygn. nr C. 622/55 zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód żądał eksmitowania pozwanego ze swej nieruchomości i stojących na niej zabudowań. Sąd Powiatowy powództwo uwzględnił. Na skutek rewizji pozwanego, żądającej zmiany wyroku i oddalenia powództwa, Sąd Wojewódzki w Białymstoku przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c. zagadnienie, "czy zapisobierca, który objął zapisaną mu nieruchomość w faktyczne posiadanie, może być eksmitowany z niej przez spadkobiercę".Sąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do własnego rozpoznania, uznał rewizję pozwanego za usprawiedliwioną.Niewątpliwie Sąd Powiatowy ma w pełni słuszność, uznając, że dopóki zapisobierca nie uzyskał przeniesienia na niego własności zapisanej mu rzeczy, nie jest jej właścicielem, że właścicielem rzeczy jest spadkobierca, który konsekwentnie ma roszczenie z art. 28 prawa rzeczowego o wydanie rzeczy także i przeciw zapisobiercy. Żądanie jednak od zapisobiercy, posiadającego rzecz mu zapisaną, jeszcze przed formalnym przeniesieniem na niego własności rzeczy, wydania tych rzeczy spadkobiercy uchodzi za klasyczny przykład nadużycia prawa. W związku z obroną pozwanego, który powoływał się na to, że ma zapisaną na własność połowę budynków wraz z gruntem potrzebnym do korzystania z budynków, należało wyjaśnić treść zapisu. Jeżeliby okazało się, że pozwany ma roszczenie o przeniesienie na niego własności połowy spornych budynków (z gruntem) i określonych części ogrodu oraz o oddanie mu do użytkowania jako współwłaścicielowi budynków określonej części tych budynków, że roszczenie jego nie jest ograniczone ani terminem ani warunkiem i posiada tylko to, co ma zapisane, na ten czas byłyby w pełni podstawy do oddalenia powództwa na zasadzie art. 3 przep. og. pr. cyw.Wobec nie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy należało orzec, jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- III CZP 65/88 1988-08-10Czy spadkobierca obciążony zapisem nieruchomości, który chce wykonać ten zapis, ma legitymację procesową do żądania od sądu stwierdzenia obowiązku zapisobiercy do złożenia oświadczenia woli o przyjęciu zapisu, gdy zapiso…
- II CSK 486/12 2013-03-07Czy spadkobierca zobowiązany do wykonania zapisu polegającego na nabyciu i przeniesieniu na rzecz zapisobiercy prawa do lokalu, którego wartość przekracza jego odpowiedzialność za długi spadkowe (ograniczoną do wartości…
- III CZP 48/81 1981-11-20Czy spadkobierca obciążony zapisem części budynku mieszkalnego może być zobowiązany do złożenia oświadczenia woli, w następstwie którego doszłoby do przeniesienia na rzecz zapisobiercy własności jednego z wyodrębnionych…
- 2 CR 706/60 1960-10-20Czy posiadanie przez pozwanego spornej działki gruntu, zapisanej w testamencie, wyklucza możliwość jej odzyskania przez powódkę, która nabyła własność nieruchomości w drodze darowizny od spadkobierczyni?
- III CZP 46/15 2015-08-27Czy współspadkobierca będący jednocześnie zapisobiercą i wyłącznym posiadaczem przedmiotu zapisu zwykłego jest zobowiązany do zapłaty na rzecz pozostałych spadkobierców wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy stanowiących…
Powołane przepisy
art. 388 KPCart. 28art. 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.