1 CR 320/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: Kałamajski (sprawozdawca), R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Abrahama G. o ubezwłasnowolnienie Elżbiety G., na skutek rewizji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 5 lutego 1962 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW dniu 20 marca 1962 r. Abraham G. złożył wniosek do Sądu Wojewódzkiego o ubezwłasnowolnienie żony, twierdząc, że jest ona dotknięta psychopatią pieniaczą.Sąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem wniosek Abrahama G. oddalił. Sąd Wojewódzki ustalił i uznał, że "Elżbieta G. wykazuje wybitne cechy psychopatyczne w kierunku pieniaczym, które szczególnie dobitnie ujawniają się w obecnej jej sytuacji życiowej, niezgodności pożycia małżeńskiego, pogłębiającego się rozkładu tego pożycia i silnego nasilenia wzajemnej wrogości i nienawiści małżonków", ale "psychopatyczne cechy osobowości G. nie stanowią choroby psychicznej". Sąd Wojewódzki ustalił dalej, że "jest ona (G.) bardzo aktywna, życiowo praktyczna, w sprawach finansowo-gospodarczych bardzo biegła, zdolna do załatwienia swoich spraw osobistych w sposób dla niej korzystny". W takich warunkach Sąd Wojewódzki nie znalazł podstaw do ubezwłasnowolnienia Elżbiety G., jakkolwiek jest ona niezwykle trudna w pożyciu.W złożonej rewizji Abraham G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji.Elżbieta G. wniosła o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W ustalonych okolicznościach sprawy w grę wchodzić mogłoby jedynie ubezwłasnowolnienie Elżbiety G. z powodu choroby psychicznej.Dla orzeczenia ubezwłasnowolnienia z powodu choroby psychicznej niezbędne jest ustalenie, że osoba, której wniosek dotyczy, jest chora psychicznie oraz że osoba ta nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem lub że ma tylko zmniejszoną zdolność kierowania swoim postępowaniem (art. 9 § 1 i art. 10 § 1 p.o.p.c.). Podkreślić trzeba, iż dla orzeczenia ubezwłasnowolnienia nie wystarcza stwierdzenie choroby psychicznej, lecz konieczne jest także drugie z wymienionych ustaleń, przy czym w razie ustalenia, że osoba taka nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem, uzasadnione jest ubezwłasnowolnienie całkowite (art. 9 § 1 p.o.p.c.), a w razie ustalenia, że osoba chora psychicznie ma tylko zmniejszoną zdolność kierowania swoim postępowaniem, uzasadnione może być ubezwłasnowolnienie częściowe (art. 10 § 1 p.o.p.c.). Wynika z tego, że nie każda osoba dotknięta chorobą psychiczną musi być ubezwłasnowolniona, choćby nawet częściowo.W sprawie niniejszej jest ustalone, że Elżbieta G. wykazuje wybitne cechy psychopatyczne w kierunku pieniaczym, ale psychicznie chora nie jest. Ustalenie to, oparte na opinii biegłego (psychiatry), uzasadnia dostatecznie zaskarżone orzeczenie.Gdyby jednak nawet przyjąć (do czego brak jest dostatecznych przesłanek), że psychopatyczne cechy Elżbiety G. nabrały cech choroby psychicznej, to również i w tym wypadku zaskarżone postanowienie byłoby słuszne. Jak już bowiem wyżej wskazano, dla orzeczenia ubezwłasnowolnienia częściowego - a tylko takie mogło być brane w rachubę - niezbędne byłoby jeszcze ustalenie, że Elżbieta G. wskutek swej choroby ma tylko zmniejszoną zdolność do załatwiania swoich spraw. W tym zaś względzie nie ma ustaleń w zaskarżonym postanowieniu oraz nie ma materiału we wniosku i twierdzeniach wnioskodawcy. Przeciwnie, ustalenia zaskarżonego postanowienia wykazują, że Elżbieta G. jest życiowo praktyczna i w sprawach finansowo-gospodarczych bardzo biegła, że jest zdolna do załatwiania swoich spraw w sposób dla niej korzystny.W tym stanie rzeczy stwierdzić wypada, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.Nie może zmienić tej sytuacji okoliczność, że Elżbieta G. uprzykrza życie wnioskodawcy oraz osobom trzecim i niepotrzebnie "zabiera czas" władzom i urzędom, co skarżący podnosi w rewizji i co ma wskazywać na interes społeczny w ubezwłasnowolnieniu Elżbiety G. Ubezwłasnowolnienie częściowe, tak jak każda ingerencja powołanego do tego organu państwowego w życie obywatela, musi być celowe, takim zaś jest ono tylko wówczas, gdy daje rękojmię osiągnięcia celu, dla którego w ogóle została ustanowiona instytucja ubezwłasnowolnienia częściowego. Celem ubezwłasnowolnienia częściowego jest niesienie pomocy osobie chorej psychicznie w załatwianiu jej spraw osobistych i majątkowych w zakresie prawem przewidzianym.Natomiast nie jest celem ubezwłasnowolnienia częściowego uwolnienie męża od nieprzyjemnych objawów psychicznie chorej żony ani też ochrona osób trzecich czy urzędów przed przykrościami ze strony obywatela. Interes społeczny wymaga, by takich przykrych zjawisk nie było, ale do tego, by im przeciwdziałać, nie służy ubezwłasnowolnienie częściowe.Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy rewizję oddalił (art. 383 k.p.c.).