2 C 233/52

PostanowienieIzba Cywilna1953-03-01

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy powództwo o ustalenie istnienia stosunku prawnego jest dopuszczalne, gdy istnieje możliwość dochodzenia roszczenia o świadczenie, a cel powództwa o ustalenie wykracza poza skutki prawomocnego orzeczenia w sprawie o świadczenie?
Ratio decidendi
Powództwo o ustalenie istnienia stosunku prawnego jest dopuszczalne, gdy strona ma interes prawny w odrębnym ustaleniu, nawet jeśli istnieje możliwość dochodzenia roszczenia o świadczenie, pod warunkiem, że powództwo o świadczenie nie osiągnie tego samego skutku, który strona chce osiągnąć przez powództwo o ustalenie. W szczególności, gdy celem jest zabezpieczenie się przed zarzutem przedawnienia lub trudnościami dowodowymi w przyszłości, a rozstrzygnięcie o żądaniu świadczenia nie będzie miało mocy rzeczy osądzonej dla przyszłych roszczeń.
Stan faktyczny
Powód wniósł o ustalenie, że pozwane przedsiębiorstwo jest odpowiedzialne za szkody mogące powstać w przyszłości w związku z wypadkiem z dnia 7 czerwca 1949 r. Celem powoda było zabezpieczenie się przed zarzutem przedawnienia i trudnościami dowodowymi w przyszłości, gdyby jego zdolność do zarobkowania uległa zmniejszeniu. Sąd Wojewódzki uznał powództwo o ustalenie za dopuszczalne, jednakże SN zauważył, że orzeczenie nie precyzowało odpowiedzialności pozwanego za szkody związane konkretnie z wypadkiem.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie z powodu błędnego ujęcia istoty żądania pozwu i konieczności doprecyzowania zakresu odpowiedzialności pozwanego.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneIstotną przesłanką dopuszczalności powództwa o ustalenie jest, by strona miała interes prawny w odrębnym ustaleniu stosunku prawnego (art. 3 k.p.c.). Z reguły strona interesu takiego nie ma, gdy dojrzałe już jest żądanie świadczenia. Zasada ta odnosi się jednak tylko do wypadków, gdy powód w drodze powództwa o świadczenie może osiągnąć ten sam skutek, jaki osiągnąć może przy pomocy powództwa o ustalenie.W sprawie niniejszej dojrzałe jest żądanie świadczenia zadośćuczynienia. Powództwo o to świadczenie nie osiągnie jednak tego skutku, który powód chce osiągnąć przy pomocy zgłoszonego powództwa o ustalenie. Powód chce się uchronić przed zarzutem przedawnienia i przed trudnościami udowodnienia zasady powództwa, gdyby w przyszłości w związku z wypadkiem z dn. 7.VI.1949 r. zmniejszyła się jego zdolność do zarobkowania. Tego celu powód w drodze powództwa o zadośćuczynienie nie osiągnie. Rozstrzygnięcie o tym żądaniu - pozytywne lub negatywne - nie będzie miało znaczenia powagi rzeczy osądzonej, gdy powód w przyszłości wystąpi z roszczeniem o świadczenie z tytułu szkody z powodu utraty lub zmniejszenia się jego zdolności do pracy.Z tych względów Sąd Wojewódzki słusznie uznał powództwo o ustalenie za dopuszczalne.Zaskarżone orzeczenie jednakże nie mogłoby się ostać w obecnym brzmieniu. Z pozwu wynika, iż powodowi chodziło o ustalenie, że pozwane przedsiębiorstwo jest odpowiedzialne za szkody mogące powstać dla powoda w przyszłości w związku z wypadkiem z dn. 7 czerwca 1949 r. Sąd Wojewódzki nie wniknął w istotę żądania powoda, powtórzył błędnie ujęty wniosek pozwu i w wyniku orzekł tak, jak gdyby pozwane przedsiębiorstwo miało być odpowiedzialne za przyszłą szkodę bez względu na jej związek z wypadkiem z dn. 7 czerwca 1949 r.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.