II CSK 257/18
WyrokIzba Cywilna2018-10-25
Skład orzekający: Krzysztof Strzelczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy powództwo o ustalenie istnienia prawa jest dopuszczalne, gdy powód twierdzi, że przysługuje mu roszczenie odszkodowawcze?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że powództwo o ustalenie istnienia prawa nie jest dopuszczalne, gdy powód twierdzi, że jego sfera prawna została już naruszona i przysługuje mu roszczenie odszkodowawcze. Powództwo o ustalenie ma charakter prewencyjny i przysługuje w razie zagrożenia, a nie naruszenia praw powoda. W sytuacji, gdy powód dochodzi odszkodowania, powinien skorzystać z powództwa o zasądzenie.Stan faktyczny
Powód domagał się ustalenia istnienia prawa, twierdząc, że w związku z brakiem zawarcia umowy z pozwanym doszło do szkody w jego majątku. Sąd Apelacyjny oddalił powództwo, uznając brak interesu prawnego powoda w ustaleniu. Powód wniósł skargę kasacyjną, wskazując na potrzebę wykładni art. 189 k.p.c. w kontekście dopuszczalności powództwa o ustalenie, gdy przysługuje roszczenie odszkodowawcze.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 257/18 POSTANOWIENIE Dnia 25 października 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa "K." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. przeciwko O. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. poprzednio G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 października 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Powód opiera wniosek o przyjęcie skargi na potrzebie wykładni art. 189 k.p.c. przez wskazanie czy dopuszczalne jest wystąpienie z powództwem o ustalenie istnienia prawa w sytuacji, gdy twierdzi, że przysługuje mu roszczenie odszkodowawcze.
2 Stanowiska tego nie sposób jednak podzielić. Kwestia celu i charakteru powództwa o ustalenie prawa lub stosunku prawnego była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądowym, w tym w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego. Powództwo to ma jedynie charakter prewencyjny i przysługuje w razie zagrożenia sfery prawnej powoda, a nie jej naruszenia (por. m.in. postanowienie SN z 29.10.2009 r., III CZP 79/09, nie publ.). Skoro powód twierdzi, że w związku z brakiem zawarcia umowy z pozwanym doszło do powstania szkody w jego majątku wynikającej z braku możliwości prowadzenia działalności jego zakładu dealerskiego to znaczy, że nie ma już interesu prawnego w ustaleniu że doszło do zawarcia umowy. W świetle twierdzeń pozwu jego sfera prawna nie jest bowiem jedynie zagrożona, ale już naruszona. Ustalenia faktyczne sprawy poczynione przez Sąd Apelacyjny i wiążące Sąd Najwyższy wskazują jednoznacznie, że powód w związku z nieprzedłużeniem umowy przez pozwanego nie zamierzał prowadzić działalności serwisowej i zamierza jedynie dochodzić w przyszłości od pozwanego roszczeń finansowych. Nie można było zatem przyjąć, że zachodzi podstawa do przyjęcia skargi kasacyjnej, skoro Sąd Apelacyjny powołując się na art. 189 k.p.c. oddalił powództwo przyjmując po stronie powoda brak interesu prawnego. Rozstrzygnięcie to nie zamyka drogi dochodzenia swych praw powodowi, ale wskazuje na potrzebę skorzystania z bardziej adekwatnej postaci powództwa o zasądzenie. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c. a contrario). jw
Powiązane orzeczenia
- I CSK 948/14 2015-07-07Czy w przypadku dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody na podstawie art. 417[1] § 2 k.c., data dowiedzenia się o osobie odpowiedzialnej za szkodę to dzień wydania orzeczenia o stwierdzeniu niezgodności z prawem prawom…
- IV CSK 319/16 2016-12-14Czy powodowi przysługuje interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w sytuacji, gdy powództwo o ustalenie ma na celu ochronę jego praw, których realizacji dochodzić może jedynie w procedurze wznowienia postępowania admi…
- II CSK 4/17 2017-06-20Czy powództwo przeciwegzekucyjne może zostać oparte na zdarzeniu, którego potrzeba powołania zaistnieje dopiero w trakcie próby wykonania tytułu wykonawczego, a zatem po wydaniu tytułu egzekucyjnego?
- II CSK 68/16 2016-08-03Czy sąd cywilny może dokonać samodzielnych ustaleń w sprawie, odmiennych niż wynikałoby to z uzasadnienia prawomocnego wyroku skazującego, w tym czy mógłby rozstrzygnąć stopień przyczynienia się do powstałej szkody?
- III CSK 137/20 2021-04-30Czy wyrok uwzględniający powództwo na podstawie faktycznej, na której powód tego powództwa nie oparł, jest orzeczeniem ponad żądanie sprzecznym z art. 321 k.p.c.?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 189 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy