2 CR 1091/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: M. Kenigsberg, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa K. i Bernarda K. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. - Wydział Rolnictwa i Leśnictwa) o obniżenie czynszu dzierżawnego, na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 5 lipca 1960 r.,rewizję oddalił:Uzasadnienie faktyczneDnia 3 kwietnia 1959 r. powodowie zawarli ze Skarbem Państwa umowę dzierżawy, w myśl której objęli w dzierżawę na okres 5 lat 16 ha sadu owocowego. Dnia 22.X.1959 r. powodowie wnieśli niniejszy pozew, w którym żądali obniżenia czynszu dzierżawnego za rok 1959 do kwoty 4.500 zł. W uzasadnieniu żądania przytoczyli, że z przedmiotu dzierżawy nie mieli w r. 1959 spodziewanych korzyści z powodu przymrozków wiosennych, a następnie z powodu długotrwałej suszy. Z tych przyczyn zbiory zawiodły. Wartość ich nie przekracza 13.400 zł, natomiast nakłady poniesione przez powodów w pierwszym roku dzierżawy przekraczają 44.000 zł. W tych warunkach, gdyby powodowie mieli zapłacić pełny czynsz, ponieśliby dotkliwą stratę.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki orzekł zgodnie z wnioskiem pozwanego, wychodząc z założenia, że gdyby nawet twierdzenia pozwu były zgodne z prawdą, to powództwo nie mogłoby być uwzględnione ze względu na przepis art. 411 k.z., który przewiduje obniżenie czynszu tylko przy dzierżawie zawartej na krótki okres. Tymczasem okres dzierżawy wynosi w wypadku niniejszym 5 lat, nie może być więc uznany za krótki.W rewizji powodowie, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucają Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 269 i 411 k.z., art. 4 p. og. pr. cyw. oraz istotne uchybienia procesowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powodowie żądali obniżenia czynszu za rok 1959 na tej podstawie, że wskutek przymrozku i suszy przychód z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu obniżeniu. Natomiast powodowie nie wystąpili z powództwem ani o rozwiązanie umowy, ani o zwolnienie w zupełności od czynszu za rok 1959 i nie powołali się na takie okoliczności, które by nakazywały rozważenie sprawy z punktu widzenia art. 269 k.z.W tych warunkach zarzut naruszenia art. 269 k.z. jest chybiony, skoro same twierdzenia pozwu nie dają podstawy do zastosowania cyt. przepisu.Nietrafny jest również zarzut obrazy art. 411 k.z. Przepis ten przewiduje obniżenie czynszu dzierżawnego wówczas, gdy wskutek niezwykłych wypadków, zwłaszcza klęsk żywiołowych, zwyczajny przychód z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu, przy czym obniżenie może dotyczyć tylko okresu gospodarczego, w którym zdarzyły się niezwykłe wypadki, oraz jest ono dozwolone tylko przy dzierżawie zawartej na krótki okres.Ustawa nie wyjaśnia bliżej, jaki okres dzierżawy należy uważać za krótki. Powodowie są zdania, że w każdym razie okres pięcioletni jest okresem krótkim, skoro dzierżawa może być zawarta również na okres przeszło 30 lat (art. 405 k.z.). Poglądu tego Sąd Najwyższy nie podziela.Przy wykładni przepisu art. 411 k.z. należy mieć na uwadze założenie, na którym norma ta jest oparta. Ustawodawca niewątpliwie wychodzi z założenia, że spadek zwyczajnego przychodu w pewnym okresie gospodarczym na skutek niezwykłych wypadków może usprawiedliwić obniżenie czynszu za ten okres, jeżeli nie jest możliwe powetowanie strat przychodami z przyszłych okresów gospodarczych objętych umową dzierżawy albo przychodami z poprzednich okresów tejże dzierżawy lub też jednymi i drugimi. To założenie jest wskazówką orientacyjną dla oceny, czy dzierżawa zawarta została na okres krótki w rozumieniu art. 411 k.z. W zależności od przedmiotu dzierżawy i rodzaju przychodów z niego, do których z mocy umowy uprawniony jest dzierżawca, ten sam okres może być lub nie być okresem krótkim i dlatego ustawa żadnej sztywnej granicy nie podaje, pozostawiając sądowi rozstrzygnięcie w każdym konkretnym wypadku, czy chodzi o krótki czy też dłuższy termin dzierżawy.W niniejszej sprawie dzierżawa została zawarta na okres lat 5. Przedmiotem dzierżawy jest sad owocowy. Powodowie ani w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim, ani w postępowaniu rewizyjnym nie przytoczyli żadnych okoliczności, które by pozwalały uważać okres 5-letni za okres krótki w rozumieniu art. 411 k.z., mianowicie niczym nie wykazali niepodobieństwa, by zmniejszony w pierwszym roku gospodarczym przychód nie mógł znaleźć pokrycia w przychodach z przyszłych czterech okresów gospodarczych. Doświadczenie życiowe przemawia za stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, który nie uznał okresu 5-letniego za krótki, zwłaszcza że sad jest duży i ma różne rodzaje drzew owocowych. Strona powodowa nie nadużywa w tych warunkach swego prawa, żądając zapłaty umówionego czynszu.W tym stanie dalsze zarzuty rewizji, dotyczące niezbadania przez Sąd Wojewódzki wysokości nakładów poniesionych przez powodów i wartości uzyskanych zbiorów, są bez znaczenia dla wyniku sprawy, rewizja zaś, jako bezzasadna, ulega oddaleniu (art. 383 k.p.c.) z obciążeniem powodów kosztami postępowania rewizyjnego (art. 100 k.p.c.).