2 CR 114/62

WyrokIzba Cywilna1963-10-06

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd cywilny jest związany ustaleniami sądu karnego dotyczącymi wysokości szkody i współdziałania pozwanych przy jej wyrządzeniu, w sytuacji gdy wyrok karny został wydany w postępowaniu dotyczącym przestępstwa popełnionego wspólnie?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że ustalenia sądu karnego dotyczące wysokości szkody i przedmiotu przestępstwa są wiążące dla sądu cywilnego. Sąd cywilny nie może badać zasadności ustaleń skazującego wyroku karnego co do porozumienia i współdziałania pozwanych ani ustalonej w nim wysokości zagarniętej kwoty. Jeśli zasądzono mniej niż się należy, zmianę może inicjować tylko strona powodowa.
Stan faktyczny
Gminna Spółdzielnia dochodziła od byłych pracowników odszkodowania za przywłaszczoną kwotę. Pozwani zostali skazani prawomocnym wyrokiem karnym za przestępstwo popełnione wspólnie. Sąd Wojewódzki w postępowaniu cywilnym ustalił inną wysokość szkody niż w wyroku karnym, co było podstawą rewizji.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanego S. K., uznając, że mimo naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów o mocy wiążącej ustaleń wyroku karnego, prawa pozwanego nie zostały naruszone.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W. przeciwko S. K. i W. D. o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanego S. K. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 22 listopada 1961 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePrawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w Poddębicach z 17.XII.1958 r. Kp 414/57 zostali skazani: W.D., główny księgowy Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W. i S.K, kierownik sklepu nr 4 tej Spółdzielni, za przestępstwo z art. 1 § 3 lit. a i b dekretu z dnia 4.III.1953 r. (Dz. U. poz. 68) popełnione przez to, że w czasie od 15.IX.1955 r. do 5.III.1957 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu, za pomocą fałszowania dowodów w księgowości wycofali ze sklepu i przywłaszczyli sobie kwotę 31.171 zł 94 gr na szkodę wymienionej Gminnej Spółdzielni.Na tej zasadzie poszkodowana Gminna Spółdzielnia domagała się zasądzenia od W.D. i S.K. jako dłużników solidarnych kwoty 31.559 zł 14 gr z prawnymi odsetkami za zwłokę. Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powódki:a) solidarnie od obu pozwanych kwotę 25.415,96 zł z 8% od 24.V.1958 r. i 3.600 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu, b) od samego pozwanego S.K. kwotę 4.865 zł 29 gr z 8% od 24.V.1958 r. i 700 zł tytułem kosztów procesu.Co do nadwyżki ponad kwoty zasądzone od obu pozwanych i pozwanego S.K. Sąd postępowanie umorzył.W oparciu o wyniki dowodu z biegłego-księgowego Sąd Wojewódzki ustalił, że kwota zagarnięta wynosi 30.281 zł 20 gr z tym, że co do kwoty 4.865 zł 24 gr z tej sumy brak jest dowodów na okoliczność, że przy jej zagarnięciu współdziałał pozwany W.D. Dlatego Sąd tę kwotę zasądził tylko od pozwanego S.K. W rewizji od tego wyroku pozwany S. K. zarzuca naruszenie art. 239 i 134 k.z. przez obciążenie go wyłącznie odpowiedzialnością za szkody w kwocie 4.865 zł 24 gr i wnosi o zmianę wyroku przez zasądzenie tej kwoty na rzecz powódki również od pozwanego W. D. jako dłużnika solidarnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Sąd Wojewódzki naruszył przepisy art. 7 k.p.c. co do mocy wiążącej ustaleń skazującego wyroku, zapadłego w postępowaniu karnym. Zgodnie z wykładnią przepisów tego artykułu przyjętą w judykaturze Sądu Najwyższego i nauce, ustalenie zapadłego w postępowaniu karnym wyroku skazującego, dotyczące wysokości szkody, wynikające bezpośrednio z ustalenia przedmiotu przestępstwa i stanowiące tym samym jeden z elementów stanu faktycznego przypisanego oskarżonemu czynu przestępczego, są dla sądu cywilnego wiążące i nie mogą być obalane w procesie cywilnym. Jeżeli np. oskarżony zostanie skazany za przywłaszczenie konkretnego przedmiotu, wiąże ustalenie co do tego przedmiotu (nie co do wartości), jeżeli zaś zostanie uznany winnym zagarnięcia określonej sumy pieniężnej wiąże ustalenie i co do zagarnięcia i co do wysokości zagarniętej kwoty.Sąd nie mógł zatem badać zasadności ustaleń skazującego pozwanych wyroku karnego zarówno co do porozumienia i współdziałania, jak i ustalonej w skazującym wyroku wysokości zagarniętej kwoty.Mimo tego jednak rewizja nie podlega uwzględnieniu. Jeżeli na rzecz strony powodowej zasądzono mniej aniżeli rzeczywiście się należy, albo nie od wszystkich zobowiązanych do zapłaty, to odpowiedniej zmiany mogłaby się domagać tylko strona powodowa. Prawa pozwanego nie zostały naruszone, albowiem jako zobowiązany solidarnie odpowiada za całą szkodę (art. 8 k.z.), zaś obecny wyrok nie będzie miał powagi rzeczy osądzonej w stosunku między pozwanymi co do ich wzajemnych roszczeń opartych na przepisach § 2 art. 137 k.z.Z tych względów Sąd Najwyższy rewizję z braku podstaw oddalił z mocy art. 383 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 § 3art. 239art. 7 KPCart. 8art. 137art. 383 KPC§ 3§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.