2 CR 128/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: A. Meszorer, Z. Masłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa G. przeciwko Mieczysławowi T. o 1.920 zł tytułem odszkodowania, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Powiatowego w Bełchatowie z dnia 25 lipca 1957 r., rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktycznePozwany był posiadaczem działki pracowniczej. Tę samą działkę omyłkowo przydzielił zakład pracy innemu pracownikowi (powodowi), który zasiał na niej łubin. Widząc to, pozwany z kolei zaorał działkę i posadził na niej ziemniaki. Wobec tego powód wystąpił z żądaniem zwrotu nakładów i odszkodowania za zniszczony łubin i utracone korzyści.Wyrokiem z dnia 25 lipca 1957 r. Sąd Powiatowy w Bełchatowie powództwo uwzględnił, zasądzając na rzecz powoda kwotę 1.070 zł, w której mieści się kwota 420 zł stanowiąca równowartość poczynionych przez powoda, a zniszczonych przez pozwanego nakładów oraz kwota 650 zł odpowiadająca spodziewanym korzyściom.Wyrok powyższy zaskarżył Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego rewizją nadzwyczajną wniesioną w dniu 15 lutego 1958 r., domagając się jego zmiany i oddalenia powództwa ponad kwotę 420 zł. Rewizja nadzwyczajna wyraża pogląd, że zaskarżony wyrok jest o tyle nieprawidłowy, iż nie uwzględnia przepisu art. 311 pr. rzecz., stosownie do którego posiadacz w dobrej wierze może się domagać tylko zwrotu nakładów, nie ma zaś prawa do pożytków, jakie mogły powstać w przyszłości. Żądanie więc powoda nie mogłoby obejmować spodziewanych korzyści, skoro z mocy art. 311 pr. rzecz. nie przysługiwało mu do nich prawo, a więc i szkoda w tym zakresie powstać nie mogła.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powołanie się na art. 311 pr. rzecz. jest nieuzasadnione, albowiem przepis ten dotyczy innego stanu faktycznego od tego, jaki jest przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej. Mianowicie stanowi on m. i., że posiadacz rzeczy w dobrej wierze nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy oddzielone w czasie jego posiadania w dobrej wierze, oraz zachowuje pożytki cywilne, jakie pobrał, jeśli stały się w tym czasie wymagalne. Przepis ten rozstrzyga więc, kto staje się właścicielem pożytków (posiadacz czy właściciel) oddzielonych od rzeczy, nie odnosi się zaś do sytuacji, gdy rzecz - tak jak w sprawie niniejszej - na skutek bezprawnej ingerencji osoby trzeciej spodziewanych pożytków nie wydała. W takim wypadku właściwe mogą być wyłącznie przepisy o naprawieniu szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Rozpoznając sprawę w świetle tych przepisów, należy z jednej strony stwierdzić, że czyn pozwanego był bezprawny, skoro - zaorując łubin zasiany przez powoda - pozwany naruszył posiadanie powoda, który sporną działkę otrzymał do korzystania od właściciela, z drugiej zaś strony podkreślić, że powód poniósł szkodę wyrażającą się nie tylko w wysokości poczynionych nakładów, ale i w utracie spodziewanych korzyści, gdyby bowiem zasiewy jego nie zostały zniszczenie, miałby prawo do przyszłych pożytków jako ten, któremu właściciel spornej działki użyczył (art. 71 pr. rzecz. w związku z art. 419 k.z.). Dodać nadto wypada, że w świetle przepisów o czynach niedozwolonych nie jest możliwe - tak jak to sugeruje rewizja nadzwyczajna - uwzględnienie powództwa jedynie do wysokości straty wyrażającej się w wartości zniszczonych nakładów, zgodnie bowiem z art. 157 § 1 k.z. odszkodowanie obejmuje nie tylko poniesioną stratę, ale i spodziewaną korzyść.Wreszcie, podkreślić należy, że powodowi przysługuje bezpośrednio skarga przeciwko pozwanemu, mimo że powód nie jest właścicielem spornej działki. Wynika to z przepisu art. 134 k.z., który poszkodowanemu przyznaje prawo do odszkodowania w każdej sytuacji, gdy z winy innej osoby poniesie on szkodę. Potwierdza to również sformułowanie art. 379 k.z., wskazujące na to, że prawo żądania odszkodowania przysługuje na zasadach ogólnych osobie korzystającej z cudzej rzeczy na podstawie stosunku prawnego.Niezależnie od powyższych argumentów rewizja nadzwyczajna nie mogłaby doprowadzić w sprawie niniejszej do zmiany zaskarżonego wyroku, gdyż została wniesiona po upływie 6-miesięcznego terminu przewidzianego w art. 399 § 1 k.p.c. (pozwany nie zaskarżył wymienionego wyżej wyroku Sądu Powiatowego ani też nie żądał doręczenia mu jego odpisu z uzasadnieniem), nie wskazując zarazem, na czym miałoby polegać naruszenie interesu Państwa Ludowego, Sąd Najwyższy zaś takiego naruszenia w sprawie się nie dopatruje.