2 CR 292/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie: K. Lipiński, J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Michała W. przeciwko Powszechnej Spółdzielni Spożywców w W. o 99.613 zł, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 1961 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód w końcowym sformułowaniu żądania pozwu domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 99.613 zł z odsetkami, stanowiącej równowartość jego urządzenia sklepowego, bliżej określonego w pozwie.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 grudnia 1961 r. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 30.000 zł i 8% od dnia 6 lutego 1957 r. i oddalił powództwo w pozostałej części. Sąd Wojewódzki, opierając się na zeznaniach świadków Władysława N. i Bogdana S., ustalił, że w 1948 r. pozwana Spółdzielnia z polecenia Prezydium Rady Narodowej w W. przejmowała sklepy i urządzenia sklepowe likwidowanych sklepów prywatnych osób. Pozwana przejęła również urządzenie sklepu stanowiące własność powoda, przy czym wyraziła chęć zapłaty za to urządzenie i poleciła powodowi złożyć ofertę, co też powód uczynił. Jednakże pozwana nie zapłaciła za przejęte urządzenia. Wartość urządzeń meblowych powoda ustalił Sąd Wojewódzki na 16.283 zł, a wartość urządzeń chłodniczych na 10.000 zł. Opierając się więc na powyższych danych, Sąd Wojewódzki - przy zastosowaniu art. 330 k.p.c. - zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 30.000 zł.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyła pozwana Spółdzielnia rewizją z podstaw wymienionych w art. 371 § 1 ust. 1 i 4 k.p.c. i wniosła o jego uchylenie i oddalenie powództwa w całości bądź o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jest poza sporem, że pozwana przejęła urządzenia sklepowe powoda oraz że nie przyjęła oferty powoda w sprawie wypłacenia mu równowartości za przejęte urządzenia.W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki słusznie uznał, że pozwana powinna zwrócić powodowi równowartość przejętego urządzenia sklepowego, lecz nie na podstawie przepisu art. 239 k.z., jak to błędnie przyjął Sąd Wojewódzki, ale na mocy art. 128 k.z.Pozwana, nie przyjmując oferty powoda, musiała się liczyć z obowiązkiem zwrotu rzeczy powoda (art. 128 § 1 i 133 k.z.). Skoro zaś rzeczy powoda nie ma, to pozwana powinna zapłacić powodowi ich równowartość. Okoliczność, że Sąd Wojewódzki błędnie powołał jako podstawę swego rozstrzygnięcia przepis art. 239 k.z., nie ma więc wpływu na wynik sprawy.Powód był właścicielem zabranego mu urządzenia i jemu też powinna była pozwana Spółdzielnia zapłacić równowartość przejętego mienia (a nie Wydziałowi Finansowemu) i w ten sposób zwolnić się z ciążącego na niej zobowiązania.Bezzasadny jest zarzut, że pozwana nabyła ruchomości powoda przez zasiedzenie. Do nabycia bowiem prawa własności rzeczy powoda przez zasiedzenie konieczne jest - między innymi - posiadanie właścicielskie. Pozwana wiedząc, że dane ruchomości stanowią własność powoda, nie mogła nabyć tych ruchomości przez zasiedzenie (art. 50 § 1 pr. rzecz.).Nieuzasadniony w końcu jest zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Wedle obowiązującego w 1949 r. przepisu art. 59 pr. rzecz., do przedawnienia roszczeń wypływających z własności rzeczy ruchomych stosowało się odpowiednie przepisy o przedawnieniu wierzytelności. Wobec tego według obowiązującego wówczas przepisu art. 281 k.z. termin przedawnienia roszczeń powoda wynosił 20 lat. Od 1.X.1950 r. termin ten uległ skróceniu do 10 lat (art. 105, 109 przep. ogól. pr. cywil, oraz art. III pkt 2 przep. wpr. p.o.p.c.). Ponieważ roszczenie powoda o wydanie ruchomości w dniu 1.X.1950 r. nie było przedawnione, a termin przedawnienia według obecnego ustawodawstwa jest krótszy, więc roszczenie powoda o wydanie ruchomości uległoby przedawnieniu dopiero z dniem 1.X.1960 r. (art. XIX pkt 2 przep. wprow. p.o.p.c.).To samo dotyczy obligatoryjnego roszczenia powoda o wydanie ruchomości lub o zapłatę ich równowartości. Wobec nieprzyjęcia przez pozwaną oferty powoda co do sprzedaży ruchomości, powód ma prawo domagać się ich zwrotu lub zapłaty ich równowartości (art. 128 k.z.).Pozwana dopiero w piśmie z dnia 28.IX.1957 r. podniosła, że ruchomości powoda nie posiada. Od tego zatem dnia biegnie przedawnienie roszczeń powoda, gdyby je traktować jako roszczenia odszkodowawcze (art. 283 § 2 k.z.).Chybione są w końcu wywody skarżącej co do wysokości należnego powodowi odszkodowania. Biegli wydali opinię co do części roszczenia powoda, oceniając jego wartość na 23.949 zł. Biegli nie objęli swą opinią znacznej części ruchomości powoda. Przyznane więc powodowi za pozostałe ruchomości odszkodowanie w kwocie 3.051 zł nie może budzić w świetle zasad doświadczenia życiowego zastrzeżeń.Z tych względów Sąd Najwyższy na mocy art. 383 k.p.c. rewizję pozwanej oddalił i zasądził od niej na rzecz powoda koszty postępowania rewizyjnego (art. 100 w związku z art. 390 § 1 k.p.c.).