2 CR 314/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojewódzkiej Zbiornicy Przemysłowych Surowców Wtórnych w W. przeciwko Pawłowi S. o 27 708,78 zł, po rozpoznaniu rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 20 maja 1960 r., z rewizji obu stron uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu dla m. Wrocławia do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 31 lipca 1957 r. Wojewódzka Zbiornica Przemysłowych Surowców Wtórnych w W. domagała się zasądzenia od Pawła S. sumy 27 708,78 zł z odsetkami zwłoki tytułem odszkodowania za straty, na jakie pozwany naraził powodowe przedsiębiorstwo przez zaniedbanie swych obowiązków radcy prawnego i dopuszczenie do prekluzji roszczeń na wskazaną sumę.Pozwany nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie. Sąd Wojewódzki we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 maja 1960 r. zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 7661,72 zł z 8% od dnia 1 sierpnia 1957 r., a w pozostałej części powództwo oddalił, znosząc wzajemnie koszty procesu. Sąd Wojewódzki uznał, że pozwany, który pełnił w powodowym przedsiębiorstwie obowiązki radcy prawnego do dnia 31 lipca 1956 r., na mocy art. 239 k.z. ponosi odpowiedzialność tylko za zaniedbania polegające na nieskierowaniu we właściwym terminie do egzekucji już zasądzonych w postępowaniu arbitrażowym należności, co doprowadziło do prekluzji roszczeń strony powodowej we wskazanej sumie. Natomiast uznał za nieudowodnione, by pozwany ze swej winy dopuścił do prekluzji roszczeń powodowego przedsiębiorstwa skutek nieskierowania w ogóle wniosków do komisji arbitrażowych bądź skierowania ich w spóźnionym terminie.Powyższy wyrok zaskarżyły obie strony. Powodowe przedsiębiorstwo wnosi o zmianę tego wyroku w części oddalającej powództwo o 20 074,06 zł i o zasądzenie tej sumy bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie, zarzucając naruszenie art. 239 k.z. oraz sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.Pozwany wnosi o całkowite oddalenie powództwa bądź o przekazanie do ponownego rozpoznania zaskarżonej części wyroku zasądzającej sumę 7661,72 zł, zarzucając naruszenie art. 4 przep. og. pr. cyw., sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału oraz uchybienia procesowe, które miały wpływ na wynik sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje.Zarzuty obu rewizji uznać należy za trafne. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało bowiem stwierdzenia, czy i ewentualnie w jakim zakresie zachodzi odpowiedzialność pozwanego na podstawie art. 239 k.z., tj. czy niewykonywanie lub nienależyte wykonanie obowiązków radcy prawnego powodowego przedsiębiorstwa spowodowało dla tego przedsiębiorstwa szkodę i w jakiej wysokości.Wytknięte w rewizjach obu stron wadliwości postępowania oraz niedostateczność bądź niedokładność ustaleń faktycznych wynikają z braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przez Sąd Wojewódzki i wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego. Dla przekreślenia żądań pozwu, wymienionych w grupie roszczeń w ogóle przez pozwanego niezaskarżonych oraz w grupie roszczeń zaskarżonych w spóźnionym terminie nie jest dostateczne, jak to uczynił Sąd pierwszej instancji, ogólnikowe stwierdzenie, że księgowość powodowego przedsiębiorstwa zbyt późno przedstawiała pozwanemu niezbędną dokumentację roszczeń, jakie miały być dochodzone, bądź że w księgowości tej były nieporządki lub że zachodzi spór co do dat wzajemnego doręczania korespondencji pomiędzy działem księgowo-finansowym a komórką radcy prawnego. Sąd Wojewódzki bowiem nie miał na uwadze, że przedmiotem pozwu jest żądanie odszkodowania za spowodowanie strat w wielu sprawach powierzonych do załatwienia pozwanemu (wykaz spraw nie wniesionych zawiera 13 pozycji, spraw skierowanych po terminie - 9 pozycji, nakazów, na które nie uzyskano klauzuli wykonalności - 25 pozycji). Tak więc w istocie pozew obejmował kilkadziesiąt roszczeń (art. 202 k.p.c.), a skoro ewentualne zaniedbania pozwanego mogły doprowadzić do powstania szkody odrębnej w każdej powierzonej mu do prowadzenia sprawie, należało badać i oceniać każdą z tych spraw z osobna. W każdej bowiem z tych spraw konieczne byłoby dla ustalenia podstawy odpowiedzialności pozwanego stwierdzenie, o jaką należność chodziło (tekst jedn.: dochodzoną w postępowaniu sądowym czy arbitrażowym), kiedy upływałby ustawowy okres prekluzji dochodzenia takiej należności, czy i kiedy doręczono pozwanemu zlecenia wystąpienia z pozwem czy wnioskiem arbitrażowym, czy przy tym przedstawiono niezbędne dokumenty, czy i kiedy pozwany dopełnił zleconej mu w tym względzie czynności ect.Przede wszystkim jednak konieczne było powziąć zdecydowany pogląd, co do zakresu zadań i obowiązków pozwanego jako radcy prawnego w związku z dochodzeniem przezeń należności powodowego przedsiębiorstwa (dotyczy to zwłaszcza trzeciej grupy szkód wyrządzonych przez zaniedbanie uzyskania we właściwych terminach klauzul wykonalności zapadłych orzeczeń arbitrażowych), jak również ustalonego w tym przedsiębiorstwie systemu zawiadamiania przez radcę prawnego działu finansowo-księgowego o wynikach prowadzonych spraw oraz ewentualnego uzyskiwania i doręczania wypisów zapadłych orzeczeń.Prawidłowe zastosowanie art. 239 k.z. wymagało następnie przeprowadzenia na podstawie dokonanych ustaleń faktycznych oceny, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy ew. zaniedbaniami pozwanego a powstaniem szkody, oraz wreszcie stwierdzenia jej wysokości tudzież określenia właściwego odszkodowania.Nie każdy bowiem przypadek dopuszczenia do prekluzji roszczenia jest równoznaczny z powstaniem szkody i to w wysokości równej sprekludowanemu roszczeniu.Tego rodzaju odpowiedzialności pracownika nie da się bowiem stwierdzić bez przybliżonej bodaj oceny, czy roszczenie, do którego prekluzji dopuszczono, istotnie było uzasadnione i w jakiej mierze, a więc czy miało szansę uwzględnienia.W związku z wyliczeniem szkody przez stronę powodową wymagałaby również dokonania ustaleń kwestia, czy w niektórych przypadkach skierowania na drogę sądową bądź arbitrażową oczywiście nie rokujących już powodzenia wniosków - radca prawny naraził swój zakład pracy na wyłożenie zbędnych opłat lub kosztów postępowania.Badanie we wskazany sposób zasadności powództwa i obrony w niniejszej sprawie na podstawie złożonych już licznych dokumentów oraz dowodów, jakich Sąd uzna za celowe jeszcze zażądać, może okazać się żmudne i wymagające wiadomości specjalnych; nie byłoby zatem przeszkód korzystania w tej mierze z pomocy biegłego.Z tych przeto względów z rewizji obu stron zaskarżony wyrok ulega uchyleniu w całości (art. 384 k.p.c.), a sprawa ponownemu rozpoznaniu przez obecnie rzeczowo właściwy Sąd Powiatowy (art. 6 § 2 ustawy z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych - Dz. U. z 1958 r. Nr 18, poz. 75).